Nhiều người cho rằng, việc quảng bá và nâng tầm cho lễ hội Đền Trần Thái Bình không chỉ giảm nhiệt cho tỉnh liền kề là Nam Định, mà còn ngầm ý “cạnh tranh” với lễ hội đền Trần vốn đã nổi tiếng ở vùng đất Tức Mặc, quê hương nhà Trần tại Nam Định.
BTC lễ hội này phát đi một thông cáo khẳng định đất Hưng Hà Thái Bình là miền đất thánh, cụ thể: Đền Trần và Thái Đường Lăng tại thôn Tam Đường Tiến Đức (Hưng Hà - Thái Bình) là đất phát nghiệp, nơi đặt mộ tổ, các vua, hoàng hậu và công chúa Nhà Trần, được Bộ VH - TT - DL công nhận là khu di tích lịch sử quốc gia. Sở VH-TT-DL Thái Bình đã phối hợp với Viện Khoa học Lịch sử VN tổ chức hội thảo nhằm xác định lại vị thế đền Trần Thái Bình. Các nhà sử học đã xác định Hưng Hà ngày nay là đất phát tích khởi nghiệp của nhà Trần cách đây hơn 700 năm. Ngoài ra, dấu tích 3 ngôi mộ có kích thước như 3 quả đồi của 3 vua Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông đang tồn tại trên cánh đồng rộng lớn đối diện ngôi đình đã khẳng định thêm điều đó.
 |
| Lễ dâng hương tại Lễ hội đền Trần. |
|
Các nội dung diễn ra suốt lễ hội gồm: Thi cỗ cá, thi vật cầu (14 tháng giêng), Thi gói bánh chưng, thi pháo đất (15 tháng giêng), Thi kéo co (16 tháng giêng), Thi thả diều (17 tháng giêng)… Đặc biệt đêm khai mạc (tối 13 tháng giêng) có chương trình nghệ thuật đặc sắc với những trích đoạn chèo Đất thiêng dựng nghiệp nhà Trần và phát ấn cầu may đầu năm. Một trong những Lễ rước đáng chú ý trong lễ hội Đền Trần năm nay là rước chân nhang từ đền Trần ra bến sông gồm 9 kiệu, đi sau các kiệu là 4 đoàn tế mang chấp kích, bát biểu, tàn lọng, đồ tế khí.. lên đến 100 người.
|
Một căn cứ nữa để BTC quyết định nâng tầm quy mô tổ chức lễ hội đền Trần Thái Bình, đó là đền thờ các vua Trần - người xưa gọi là Thái Đường Lăng, được coi là nơi phát tích, nơi sinh tồn phát triển và dựng nghiệp của triều đại nhà Trần. Thái Đường Lăng còn là nơi an nghỉ vĩnh hằng của các vị vua đầu triều Trần: Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông. Các hoàng hậu sau khi qua đời đều được quy về hợp táng tại các lăng mộ Thọ Lăng, Chiêu Lăng, Dự Lăng, Quy Đức Lăng. Cách đây hơn 700 năm, tại đây, các vị vua khai nghiệp nhà Trần sinh ra và khởi nghiệp. Trong khoảng thời gian 175 năm tồn tại, triều Trần đã lãnh đạo quân dân Đại Việt lập nên những chiến công hiển hách, ba lần đánh thắng quân xâm lược Nguyên-Mông hung hãn bậc nhất thời đó.
Trong cả ba cuộc kháng chiến đó, sau thành Thăng Long, mảnh đất Long Hưng - Ngự Thiền đều là nơi nhà Trần chọn làm hậu cứ để xuất nhập thần kỳ. Cũng tại đây chứng kiến nhiều sự kiện trọng đại gắn liền với vương triều Trần như đại lễ bái yết tổ tiên và ăn mừng chiến thắng quân Nguyên - Mông lần thứ ba (1288). Chính trong cuộc lễ lớn này, Vua Trần Nhân Tông đọc 2 câu thơ bất hủ: “Xã tắc lưỡng hồi lao thạch mã /Sơn Hà thiên cổ điện kim âu” (Đất nước hai phen chồn ngựa đá/Non sông ngàn thuở vững âu vàng). Đặc biệt mảnh đất Tam Đường linh thiêng hiện lưu giữ hài cốt của các bậc tổ tiên triều Trần như Thủy tổ Trần Kinh, Thái tổ Trần Hấp, Nguyên tổ Trần Lý, Thái Thượng hoàng Trần Thừa... Khi các vị vua và hoàng hậu băng hà, trên một nửa được an táng tại quê nhà và đều được xây lăng miếu phụng thờ. Đây là đặc điểm độc nhất vô nhị trong các di tích về thời đại nhà Trần trong cả nước.
|
Ngưỡng vọng tiền nhân Huyền Trân Công chúa
5 năm nay, “đến hẹn lại lên”, vào thời điểm kỷ niệm ngày mất của Công chúa Huyền Trân (mồng 9, tháng Giêng), lễ hội tri ân công lao người liệt nữ dấn thân vì sơn hà, xã tắc đều được tổ chức rất long trọng... Mặc dù chưa được “chính danh”, nhưng từ lâu nay, trong tâm thức người dân đất Cố đô, Công chúa Huyền Trân là một trong những “thánh mẫu”. Đại lễ hội đền Huyền Trân Xuân Nhâm Thìn năm nay được khai mạc vào hôm qua, mồng 8 Tết (tức ngày 30.1) và kéo dài đến Tết Nguyên tiêu (15 tháng Giêng năm Nhâm Thìn) tại Trung tâm Văn hóa Huyền Trân. Một đại lễ cầu nguyện Quốc thái dân an đầu năm với nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc đã được tổ chức với sự tham gia của các cấp lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên - Huế, các chư vị trưởng lão hòa thượng, tăng ni và đông đảo nhân dân trong tỉnh và du khách gần xa.
Hơn 720 năm trước, trong ngày khai niên, khi đến bái yết tổ tiên tại Tông Miếu, Đức vua Phật hoàng Trần Nhân Tông đã đồng tỏ ý chí của dân tộc: “Xã tắc bao phen chồn ngựa đá - Non sông muôn thuở vững âu vàng”, đây là sự thể hiện 2 mục tiêu luôn gắn kết, đó là cơ đồ xã tắc vững bền và nhân tâm an lạc. Uớc nguyện xã hội hài hòa, đạo pháp xương minh, dân tộc phú cường, tâm tâm tương hợp hướng tới cuộc sống tốt đẹp đã trở thành truyền thống của dân tộc Việt qua bao thế kỷ. Riêng ngày đầu khai hội đã thu hút hàng ngàn người tham dự, mỗi người dân xứ Huế và du khách xa gần, ai cũng muốn được một lần dâng nén tâm hương tưởng nhớ công ơn trước tượng thờ Công chúa Huyền Trân và Phật hoàng Trần Nhân Tông.
Chuỗi hoạt động đặc sắc của Lễ hội đền Huyền Trân năm nay cũng là sự kiện mở đầu cho năm Du lịch quốc gia Duyên hải Bắc Trung Bộ - Huế 2012 mà điểm nhấn là Festival Huế 2012.
Trần Nguyên Phong
|