Tranh luận nóng

16 triệu USD soạn SGK: Điều cần làm rõ

Thứ Hai, 02/12/2019 07:22

(Giáo dục) - ĐBQH Phạm Văn Hòa đề nghị Thanh tra Chính phủ hoặc Kiểm toán Nhà nước vào cuộc làm rõ Bộ GD-ĐT đã tiêu 16 triệu USD như thế nào.

Lấy nguồn nào trả nợ?

Trong dự án hỗ trợ đổi mới giáo dục, Ngân hàng Thế giới (WB) đã cam kết tài trợ cho Việt Nam khoản tín dụng ưu đãi hơn 16 triệu USD dành cho biên soạn bộ sách giáo khoa do Bộ GD-ĐT tổ chức thực hiện.

Tuy nhiên, kế hoạch viết một bộ SGK của Bộ GD-ĐT đã bị phá sản. Tháng 5/2019, Bộ GD-ĐT báo cáo không thực hiện được việc này, do không đủ ứng viên để tuyển chọn tác giả.

Trao đổi với Đất Việt, ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp), Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho biết, 16 triệu USD (tương đương 370 tỷ đồng) là một số tiền lớn và là một khoản vay tín dụng, vì vậy Bộ GD-ĐT cần thông tin với xã hội cách thức xử lý một cách minh bạch, rõ ràng, đảm bảo sử dụng đúng mục đích, hiệu quả, đem lại lợi ích thực sự cho đổi mới chương trình SGK.

16 trieu USD soan SGK: Dieu can lam ro
Bộ GD-ĐT cần minh bạch về việc sử dụng số tiền 16 triệu USD vay từ Ngân hàng thế giới

Phân tích cụ thể, vị đại biểu cho hay, đổi mới chương trình SGK là một chủ trương lớn, Quốc hội đã có nghị quyết về đổi mới chương trình SGK, trong đó quy định thực hiện xã hội hóa, biên soạn SGK, có một số SGK cho mỗi môn học.

Nghị quyết của Quốc hội cũng quy định: để chủ động triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, Bộ GD-ĐT tổ chức việc biên soạn một bộ SGK.

Đại biểu Phạm Văn Hòa khẳng định, đây là một bước đổi mới trong công tác giáo dục, giảng dạy và thi cử, đặc biệt, công tác soạn SGK phổ thông là vấn đề hết sức quan trọng.

Việc Bộ GD-ĐT vay được nguồn vốn ưu đãi của Ngân hàng Thế giới là điều tốt và Ngân hàng Thế giới muốn giúp nền giáo dục Việt Nam ngày càng vững bước tiến lên hội nhập với giáo dục thế giới. Dù vậy, vị Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cũng nhấn mạnh, dù đây là nguồn vốn vay ưu đãi, lãi suất có thể thấp nhưng đã vay thì phải trả, việc sử dụng số tiền này phải thận trọng, khách quan, đúng mục đích. Và dù khoản vay này có được Chính phủ bảo lãnh hay không thì cuối cùng phía Việt Nam vẫn phải tìm nguồn để trả cho Ngân hàng Thế giới khi đến hạn.

Vấn đề ở chỗ việc biên soạn một bộ SGK do Bộ GD-ĐT chủ trì đã thất bại, vậy 16 triệu USD đã được Bộ chi vào những việc gì, mục đích như thế nào cần phải làm rõ ràng, cụ thể, đặc biệt ai sẽ trả khoản tiền này, lấy nguồn nào để trả nợ khoản vay tín dụng nói trên...

"Bộ GD-ĐT phải giải thích cặn kẽ, minh bạch những câu hỏi này. Nếu cần thiết thì Thanh tra Chính phủ hoặc Kiểm toán Nhà nước cần phải vào cuộc để làm rõ, trả lời cho công luận", đại biểu Phạm Văn Hòa nói.

Điều vị đại biểu đặc biệt quan tâm là Bộ GD-ĐT sẽ lấy tiền đâu để trả khoản vay 16 triệu USD nói trên?

"Lẽ thường biên soạn GSK thì sẽ lấy tiền bán SGK để trả nợ. Theo giải thích của Bộ GD-ĐT, một phần số tiền được dùng để biên soạn tài liệu và tập huấn cho người thẩm định SGK, đồng thời tới đây một phần kinh phí nữa sẽ dùng để tái cấu trúc dự án và được sử dụng cho những dự án khác, những hoạt động khác nhưng cũng phục vụ việc đổi mới chương trình SGK phổ thông.

Phải hết sức minh bạch chỗ này, tránh trường hợp chi phí biên soạn tài liệu, tập huấn... được tính rất cao, sau này lại nâng giá SGK lên để bù đắp trả nợ, cuối cùng người dân, học sinh phải mua SGK với giá đắt đỏ. Điều ấy rất bất hợp lý và không chấp nhận được", đại biểu Phạm Văn Hòa lưu ý.

Không biên soạn SGK, tại sao không trả lại tiền?

Trong bài trả lời phỏng vấn báo Dân trí ngày 30/11, ông Nguyễn Xuân Thành, Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học, Giám đốc Dự án Hỗ trợ đổi mới giáo dục phổ thông (Bộ GD&ĐT) một lần nữa giải thích về việc chi tiêu 16 triệu USD vay ưu đãi từ Ngân hàng Thế giới.

Theo thiết kế, số tiền này được dành cho việc tổ chức, thù lao cho tác giả, tổ chức triển khai biên soạn, một phần để biên soạn tài liệu dành cho người biên soạn, thẩm định SGK, giúp tác giả SGK và người tham gia thẩm định SGK hiểu được chương trình, hiểu được tiêu chí thẩm định SGK để thực hiện biên soạn, thẩm định SGK đúng với các tiêu chí và có chất lượng tốt.

Ngoài ra, trong 16 triệu USD, có kinh phí biên soạn SGK song ngữ tiếng dân tộc thiểu số, kinh phí dành cho việc dịch một số SGK sang chữ nổi Braille để phục vụ cho đối tượng học sinh khiếm thị.

Nếu Bộ tổ chức viết SGK sẽ sử dụng phần lớn kinh phí vào thù lao tác giả và tổ chức biên soạn, thử nghiệm, hoàn thành bản mẫu SGK. Tuy nhiên, Bộ không sử dụng ngân sách nhà nước mà xã hội hoá nên tiết kiệm được phần lớn trong khoản này.

Theo ông Thành, để đổi mới chương trình phổ thông, ngoài kinh phí dành cho biên soạn SGK, còn một loạt các công việc khác liên quan như biên soạn tài liệu, bồi dưỡng gần 1 triệu giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, hỗ trợ các vùng khó khăn. Hiện trong thiết kế của dự án đã có nhưng không đủ. Do vậy, cần đàm phán để sử dụng nguồn kinh phí đó tăng cường thêm, nhất là hỗ trợ cho các vùng khó khăn.

"Để thực hiện tất cả điều này, phải đàm phán với nhà tài trợ, tái phân bổ kinh phí, sau đó sửa sổ tay mới có thể thực hiện được.

Với sự bàn bạc, thống nhất của Ngân hàng Thế giới, chúng tôi đang tái cấu trúc lại kinh phí dự án", ông Nguyễn Xuân Thành nói.

Lý giải về việc không trả lại kinh phí, ông Thành cho biết, khi thiết kế dự án, các cấu phần đã được tính toán kĩ trong khuôn khổ nguồn vốn vay theo thỏa thuận nhưng so với nhu cầu thì còn thiếu nhiều.

Nếu không tái cấu trúc mà trả lại, nghĩa là trả về ngân sách nhưng sau đó, lại vẫn phải dùng ngân sách để chi cho một loạt các hoạt động sau này như mua sách hỗ trợ cho đối tượng chính sách được mượn, bồi dưỡng giáo viên…

Do đó, dùng số tiền này để phân bổ lại trong khuôn khổ của dự án để bảo đảm mục tiêu của dự án sẽ tốt hơn cho giai đoạn đầu triển khai thực hiện chương trình mới.

Thành Luân