Tranh luận nóng

Bảng xếp hạng riêng đại học Việt Nam: Hai câu hỏi khó...

Thứ Hai, 16/04/2018 07:23

(Giáo dục) - Theo GS.TSKH Phạm Phố, mục tiêu xếp hạng để làm gì, tiêu chuẩn thế nào là hai câu hỏi chưa trả lời được.

Xung quanh câu hỏi Việt Nam cần có hay không một bảng xếp hạng đại học riêng,  GS.TSKH Phạm Phố, nguyên Hiệu trưởng Cao đẳng Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM bày tỏ quan điểm: Việt Nam không cần đến bảng xếp hạng riêng và cũng không nhất thiết phải chạy theo các bảng xếp hạng trên thế giới.

Ông cho biết, ở các nước đều xếp thứ hạng của các trường đại học. Chẳng hạn, ở Mỹ, việc xếp hạng do các bang tiến hành, chứ không phải trên toàn nước Mỹ nhưng việc xếp hạng đó không bắt buộc và chỉ là hình thức để đánh giá sơ bộ, không phải là một chỉ tiêu hay bậc thang đánh giá để xét duyệt hay cấp chỉ tiêu nào đó.

Muốn xếp hạng thì phải xem mục tiêu xếp hạng để làm gì, phải có tiêu chuẩn mà cái này Việt Nam chưa có.

Theo GS Phạm Phố, phải đặt ra tiêu chuẩn cho các trường đại học. Ví dụ: trình độ giảng viên thế nào; thư viện có bao nhiêu sách, sách đó của bao nhiêu nước; phòng thí nghiệm ở mức độ nào, có hiện đại không, có phục vụ đúng yêu cầu giảng dạy và sản xuất hay không; xưởng thực tập ra sao; có bao nhiêu giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ, còn lại là cử nhân và kỹ sư; cử nhân và kỹ sư có cho phép giảng dạy hay không...

"Bởi mục đích xếp hạng chưa rõ ràng, tiêu chuẩn xếp hạng thì chưa có nên đặt ra vấn đề xếp hạng hiện nay là vô nghĩa", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Bang xep hang rieng dai hoc Viet Nam: Hai cau hoi kho...
Theo chuyên gia, Việt Nam không cần có bảng xếp hạng đại học riêng. Ảnh minh họa

Tiến tới một nền đại học phát triển, đạt trình độ thế giới là cần thiết nhưng bằng cách nào thì đầu tiên phải đưa ra tiêu chuẩn trước, GS Phố nói. Còn bây giờ tự mình xếp hạng một cách dễ dãi, lung tung, muốn làm gì thì làm, có trường đại học hầu như không có giáo sư nào, trưởng khoa, trưởng bộ môn phần đông là tiến sĩ trong khi vị trí đó ở một trường đại học thực sự phải là giáo sư.

Điểm thứ hai cần đánh giá ở các trường đại học đó là việc làm. Nguyên Hiệu trưởng Cao đẳng Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM cho biết, có những ngành đào tạo rất sâu nhưng chưa chắc sinh viên ra trường đã có việc làm, đáp ứng được yêu cầu thực tế của xã hội.

"Hiện nay Việt Nam cứ đòi hỏi sinh viên ra trường phải có việc làm và lấy đó làm chỉ tiêu đánh giá nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Không thể đuổi đội ngũ cán bộ đang làm ở một doanh nghiệp để cho sinh viên vừa tốt nghiệp vào.

Sinh viên tốt nghiệp muốn vào sản xuất bao giờ cũng phải làm phụ việc, kỹ sư ra trường vào nhà máy làm việc đúng chuyên môn nhưng vẫn phải có kỹ sư lâu năm kèm cặp, sau một thời gian nhất định mới được giao nhiệm vụ chính.

Phải chấp nhận rằng không phải sinh viên tốt nghiệp ra đều có việc làm, đó là quy luật của đào tạo và quy luật số người già đâu thể đào thải ngay được", ông cho biết.

GS.TSKH Phạm Phố đặt câu hỏi: Phải chăng Việt Nam không có thứ hạng tốt trên bảng xếp hạng đại học quốc tế, thấy rằng mình kém nên muốn đặt ra bảng xếp hạng riêng cho mình? 

Thực tế cho thấy, nhiều bảng xếp hạng mang tính chất thương mại, phải nộp tiền để tham gia, chưa kể tiêu chuẩn không rõ ràng, không thuộc một tổ chức uy tín của nhà nước hay tổ chức khoa học quốc tế nào đó, nhiều khi có thứ hạng tốt trong đó là nhờ vào quan hệ.

"Bởi vậy, từ chuyện này phải suy nghĩ về việc nâng cao trình độ đào tạo, xây dựng các  trường đại học trở thành các trường hiện đại, phát triển và có trình độ ngang tầm thế giới.

Thế nhưng, ngang tầm thế giới là thế nào? Tầm của Việt Nam tiêu chuẩn thế nào? Phải xác định được rồi mới đánh giá, còn như hiện nay mới chỉ đánh giá một cách vu vơ.

Ví dụ, làm TSKH không hề dễ, thế nhưng TSKH ở Việt Nam rất nhiều. Sau khi Liên Xô sụp đổ, đời sống của các giáo sư, viện sĩ thuộc Liên Xô rất khó khăn. Có người Việt Nam khi sang đó học tập, nghiên cứu, thông qua trung gian, mai mối, đưa đề tài cho mấy vị giáo sư, viện sĩ đó để họ viết thuê, còn mình sau đó chỉ cần lên bảo vệ thành công thế là được công nhận là TSKH.

Hay có không ít trường hợp nhờ quan hệ chỗ này, chỗ kia mà được công nhận viện sĩ. Quy định ở các nước rất rõ: chỉ có một số viện sĩ chính thức và chỉ khi những người đó qua đời mới thay thế viện sĩ khác, còn những anh tài khác cũng chỉ là giáo sư, viện sĩ thông tấn. Vậy mà Việt Nam có rất nhiều viện sĩ được nước nọ, nước kia công nhận, bao nhiêu trong số đó là nhờ quan hệ?", GS.TSKH Phạm Phố trăn trở.

Nhấn mạnh rằng Bộ GD-ĐT phải trả lời được những vấn đề đặt ra ở trên rồi mới bàn chuyện xếp hạng, GS Phố cảnh báo, nếu làm không cẩn thận sẽ xảy ra tình huống trường kém lại xếp thứ hạng cao vì họ có nhiều tiền và khi ấy việc xếp hạng trở thành cuộc đua của những anh nhà giàu.

"Ngay việc xét duyệt GS, PGS vừa qua dẫu có tiêu chuẩn rồi mà vẫn làm không đến nơi đến chốn, vậy thì một vấn đề chưa có mục tiêu, tiêu chuẩn làm sao làm được? Bây giờ vấn đề ấy mới đang được đặt ra một cách rất vu vơ.

Bởi thực trạng trên nên ý định xin ngân sách để hỗ trợ tham gia xếp hạng chỉ là chuyện tào lao, không nên đặt ra", GS Phố chỉ rõ.

Vị chuyên gia khẳng định, trước mắt Việt Nam cần tập trung đào tạo và kiểm tra chất lượng đào tạo, việc đào tạo đó phải phục vụ cho nền kinh tế đất nước, cái gì trường trong nước còn thiếu sót thì liên kết học tập với nước ngoài, đừng theo đuổi chuyện viển vông.

  • Thành Luân