Tranh luận nóng

5 phương án cho BOT Cai Lậy: Nhiều nhưng... không rõ

Thứ Tư, 18/04/2018 07:20

(Tin tức thời sự) - Phương án 4 di chuyển trạm BOT trên đường QL1 vào tuyến tránh là phương án khả thi nhất trong 5 phương án.

Hạ mức thu phí không giải quyết được vấn đề

Bộ GTVT vừa trình Thủ tướng Chính phủ về phương án thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ hoàn vốn đầu tư dự án BOT quốc lộ 1. Với BOT Cai Lậy (Tiền Giang) Bộ GTVT đưa ra 5 phương án cụ thể với ưu, khuyết điểm.

Trước 5 phương án Bộ GTVT đưa ra cho dự án BOT Cai Lậy, trao đổi với Đất Việt, TS Nguyễn Xuân Thủy - Nguyên Giám đốc NXB Giao thông cho rằng, trong 5 phương án chỉ có một phương án đi vào đúng điểm cần thiết phải giải quyết.

Với phương án 1 đề nghị giữ nguyên vị trí trạm hiện tại, tiếp tục giảm giá chung cho tất cả các phương tiện qua trạm, tức khoảng 30% so với ban đầu, không thu phí một số địa bàn lân cận. Theo ông Thủy đây là phương án sẽ khó khả thi vì trước đó Bộ GTVT đã từng hạ mức thu phí cho các phương tiện đi qua BOT Cai Lậy, nhưng vẫn nhận được sự phản đối của người dân.

Tâm lý người dân họ cũng quan tâm đến giá nhưng với BOT Cai Lậy, điểm mấu chốt của dự án nằm ở chỗ trạm BOT đặt sai vị trí, dân không sử dụng tuyến đường tránh vẫn phải đóng phí, cho nên, nếu muốn xử lý thì phải đi vào điểm nóng, xử lý tại đó, nếu không người dân vẫn sẽ phản đối.

Bộ GTVT đang cố hướng vào phương án 1, nhưng 70% là không đạt được mục đích vì tâm lý nhiều người mặc định nếu đặt trạm tại tuyến tránh thì chắc chắn họ không mất phí. Thiết nghĩ việc gì cũng phải nhìn thẳng vào sự thật để xử lý.

5 phuong an cho BOT Cai Lay: Nhieu nhung... khong ro

Phương án khả thi nhất dành cho BOT Cai Lậy là di chuyển về đúng vị trí

Với phương án 2 lập thêm một trạm trên tuyến tránh và thu cả 2 trạm. Lúc đó trạm trên QL1 sẽ thu giá 15.000 đồng/lượt, trạm trên tuyến tránh thu giá 25.000 đồng/lượt đối với các phương tiện nhóm 1, theo chuyên gia trên chắc chắn sẽ không thực hiện được.

Bởi vì, nếu như vậy người nào đi vào đường tránh là phải đi qua hai trạm, như vậy rất phức tạp, nên phương án 2 là phương án không khả thi. Trong khi, về nguyên lý thì phải cho người dân có quyền lựa chọn một tuyến đường thu phí hoặc không thu phí.

Hơn nữa, việc xây dựng thêm một trạm thu phí nữa sẽ gây ùn tức, cản trở giao thông, 90 tỷ đồng để làm trạm thu phí, quá lãng phí.

Với phương án 3, giữ nguyên vị trí trạm mức giá 25.000 đồng/lượt phương tiện nhóm 1, thu giá hoàn vốn khoảng 7 năm 7 tháng, về bản chất là giảm đi một nửa thời gian thu phí, bằng cách giữ nguyên mức thu phí với phương tiện nhóm 1.

Như vậy thì phương án này không khác gì phương án cũ, 1 trạm thu phí mà giá thu phí cao hơn, mức thu cao hơn phương án 1.

Nếu làm phương án này sự đồng thuận của người dân cũng khó khăn vì điểm chốt của vấn đề là trạm đặt không đúng vị trí, không muốn đi qua đường rẽ vẫn phải trả tiền, đó là sự vô lý khi đường rẽ có 12km.

Năm lưu ý lớn cho dự án BOT

Nói về phương án 4, là đặt trạm thu giá trên tuyến tránh, Nguyên Giám đốc NXB Giao thông lại rất đồng tình, nhưng cần phải làm rõ thêm nhiều yếu tố, vì theo ông, phải "quyên" ý đồ ban đầu là gom người dân không đi qua đường tránh vào để thu tiền tại QL1.

Phải bổ sung là nếu xóa trạm BOT trên QL1, thiết bị nào dùng được ở trạm cũ thì chuyển sang trạm mới ở đường tránh, tiết kiệm tiền, rồi chỉ thu phí một trạm, giá có thể cao hơn 1 tý, tất nhiên không cao như trước, tốc độ thu có thể chậm hơn.

Nếu thời hạn rút ngắn còn 7-8 năm, Bộ GTVT mỗi năm có thể trợ giá cho nhà đầu tư khoảng 300-500 tỷ đồng, chứ không phải 1000 tỷ đồng như chủ đầu tư từng đưa ra.

Phương án này sẽ thuận được cả tình lý với người dân, nhà đầu tư cũng không thiệt thòi, Bộ GTVT cũng không mất quá nhiều tiền để bù giá, đây là phương án khả thi nhất, nhận được sự đồng thuận của người dân.

Phương án 5 là đàm phán nhà đầu tư chuyển đổi hình thức hợp đồng tương tự như hợp đồng xây dựng - thuê dịch vụ - chuyển giao (hợp đồng BLT), xóa bỏ trạm BOT Cai Lậy hiện nay, không thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ và dùng vốn Nhà nước thanh toán hàng năm cho nhà đầu tư tương ứng với doanh thu hợp đồng BOT đã ký.

TS Thủy cho rằng, đây là phương án không khả thi, nhưng người dân sẽ đồng thuận vì họ không phải đi qua trạm thu phí nào, nhưng nhà nước lại mất tiền.

Đồng thời, ông Thủy cũng đưa một số điểm lưu ý dành cho cơ quan quản lý về dự án trên:

"Thứ nhất, nếu có hai tuyến đường trở lên thì mới nên làm trạm BOT, vì như vậy thì người dân được quyền lựa chọn. Phải lấy mục tiêu phục vụ nhân dân, phục vụ cộng đồng là chính.

Thứ hai, giá thu phí phải hợp lý, xác định rõ tổng mức đầu tư, thời gian thu phí, khi thu phí phải tích tiểu thành đại, tức có thể thu giá thấp thời gian dài hơn, người dân đi nhiều thu được nhiều.

Thứ ba, phải đặt đúng vị trí, làm đường nào thì đặt trạm thu phí tại đó, chứ không thể để hoàn vốn cho chủ đầu tư lại đặt trạm vào đường nhiều xe đi, lôi kéo phương tiện đi vào đó để thu tiền.

Thứ tư, tất cả các trạm thu phí đều phải lắp đặt công nghệ thu phí tự động ETC để minh bạch nguồn tiền.

BOT là một chủ trương đúng nhưng nếu làm sai lệch thì dễ biến thành thương mại hóa, biến người dân thành đối tượng cho một số nhóm lợi ích".

  • Châu An