Tranh luận nóng

ĐBSCL đối diện 'án tử kép': Thủy điện và nước biển dâng

Thứ Hai, 17/07/2017 07:15

(Tin tức thời sự) - Biến đổi khí hậu sẽ làm 26% ĐBSCL chìm dưới nước biển, cộng với ảnh hưởng từ các đập thủy điện trên sông Mê kông.

Ngày 14/7 tại Manila, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Viện Potsdam tổ chức họp báo công bố Báo cáo chung "Một khu vực nhiều nguy cơ: Những khía cạnh về con người của biến đổi khí hậu tại Châu Á và Thái Bình Dương".

Theo ADB, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề nhất Châu Á do biến đổi khí hậu. Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong danh sách 20 thành phố chịu nhiều thiệt hại nhất do lũ lụt gây ra, với nguyên nhân chủ yếu là triều cường và lượng mưa tăng nhanh.

Từ nay đến năm 2050, mực nước biển có khả năng dâng từ 1,5 đến 3m, nhấn chìm 26% diện tích khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và 12% diện tích Đồng bằng sông Hồng.

Sản lượng lúa ở Việt Nam có thể giảm tới 50% vào năm 2100. Việt Nam do đó sẽ phải đối mặt với việc gia tăng tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng. Bên cạnh đó, các chuyên gia của ADB cũng cảnh báo nguy cơ tử vong gia tăng do các bệnh sốt rét và sốt xuất huyết.

DBSCL doi dien 'an tu kep': Thuy dien va nuoc bien dang 

ĐBSCL sẽ bị nhấn chìm 26% trong năm 2050?

Đây không phải lần đầu tiên nguy cơ này được cảnh báo, trước đó, ngày 11/5, tại Hội nghị chuyên đề IPU khu vực châu Á - Thái Bình Dương về "Ứng phó với biến đổi khí hậu - hành động của các nhà lập pháp nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững", do Quốc hội Việt Nam phối hợp với Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) tổ chức, cũng đưa ra con số vào cuối thế kỷ 21, sẽ có khoảng 40% diện tích vùng ĐBSCL bị ngập nước.

Ông Saber Chowdhury, Chủ tịch IPU, nhấn mạnh nếu không có mục tiêu giảm thiểu biến đổi khí hậu và giảm thiểu thiên tai thì toàn bộ người dân thế giới sẽ bị ảnh hưởng.

Trong khi đó, theo “Báo cáo đánh giá biến đổi khí hậu” mới nhất (AR5) vào năm 2014 của Ủy ban Quốc tế về biến đổi khí hậu (IPCC) thuộc Liên hiệp quốc, mưa trên lưu vực sông Mêkông sẽ không tăng thậm chí còn giảm từ đây đến năm 2100.

Tại ĐBSCL, theo Bộ TN-MT cũng đã đánh giá, khi mực nước biển dâng 1 mét thì sẽ có gần 40% diện tích đất bị ngập nước. Mô hình nước biển dâng mới nhất của bộ này cho thấy, đến năm 2100, mực nước biển của ĐBSCL sẽ dâng từ 55-75cm và phải cộng thêm độ lún đất, độ dâng của thủy triều và sóng biển dâng trong trường hợp có bão.

Tổng cộng nước biển có thể dâng hơn 2,5 mét, khả năng toàn bộ ĐBSCL bị ngập sẽ chỉ là vấn đề thời gian.

DBSCL doi dien 'an tu kep': Thuy dien va nuoc bien dang 

ĐBSCL đối diện với nguy cơ án tử kép

Các số liệu đo đạc thực tế tại chỗ cho thấy như sau: Mỗi năm trước đây đồng bằng nhận 160 triệu tấn phù sa, bình quân bồi đắp cho ĐBSCL 1-2mm/năm. Mực nước biển dâng trung bình của biển Đông là 3,5mm, tối thiểu là 0,7mm/năm.

Nhưng theo nghiên cứu của dự án “Rise and Fall” của ĐBSCL thì đất lún tại đồng bằng là 10-30mm/năm. Như vậy, nước biển dâng và đất lùn sẽ làm ĐBSCL chìm nhanh xuống đáy biển và đó phải là vấn đề mà tất cả chúng ta, cả nước thậm chỉ là thế giới, cần quan tâm giải quyết ngay từ bây giờ nếu không muốn chậm trễ.

PGS.TS Lê Anh Tuấn - Phó Viện trưởng Viện Biến đổi khí hậu ĐBSCL nhận định: "Với kịch bản lún sụt có vận tốc trung bình 3-4cm/năm kết hợp với diễn biến xấu từ biến đổi khí hậu, cùng với việc các nước thượng nguồn tiếp tục xây dựng các đập nước trên dòng chính sông Mekong thì tương lai vùng ĐBSCL sẽ vô cùng khó".

Điều này cũng được TS Đào Trọng Tứ - Giám đốc Trung tâm Phát triển bền vững tài nguyên nước và thích nghi biến đổi khí hậu (CEWAREC) cảnh báo với những tác động như vậy, chắc chắn năng suất, sản lượng và giá trị nông nghiệp vùng ĐBSCL sẽ giảm mạnh. Mặt khác cũng làm tăng nguy cơ ô nhiễm, mất cân bằng hệ sinh thái khó có thể phục hồi.

“Ảnh hưởng từ các đập thủy điện sẽ làm trầm trọng thêm tác động tiêu cực của tình trạng biến đổi khí hậu. Có thể nói nếu xây thêm hàng loạt đập trên sông Mekong thì mức độ ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống dân sinh sẽ vô cùng nghiêm trọng, là “án tử” cho vùng ĐBSCL. Trong đó người nghèo bị tác động nặng nề nhất”, TS Tứ nhận định.

Trong một diễn biến liên quan, từng chia sẻ kinh nghiệm về ứng phó với biến đổi khí hậu, ông Phuntsho Rapten, thành viên Hội đồng quốc gia Bhutan, cho biết xác định 3 mục tiêu phát triển bền vững: sự sống, đất đai, xóa đói giảm nghèo gắn liền với phát triển bền vững.

  • Sơn Ca (Tổng hợp)