Tranh luận nóng

Đổi 100USD, phạt 90 triệu: Mơ hồ, dân dễ rơi bẫy

Thứ Tư, 31/10/2018 06:51

(Tin tức thời sự) - Người dân bị phạt vì không phân biệt được cơ sở đổi tiền có phép hay không trước hết là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước

LTS:  Liên quan đến vụ ông Nguyễn Cà Rê (38 tuổi, ngụ quận Ninh Kiều) bị xử phạt 90 triệu đồng khi đổi 100 USD tại tiệm vàng Thảo Lực, UBND TP.Cần Thơ đã họp các sở ngành thẩm tra hoàn cảnh khó khăn của ông Cà Rê. Đại diện Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh Cần Thơ cũng cho biết đã có văn bản đề xuất, xem xét miễn giảm đối với ông Cà Rê. Tuy nhiên, nói về quyết định xử phạt cũng như trách nhiệm liên quan, TS Lê Hồng Sơn - nguyên Cục trưởng Cục KTVB, Bộ Tư pháp lại chỉ ra một loạt sai phạm từ phía cơ quan công quyền, nhưng công chức có chức, có quyền, có trách nhiệm trong xây dựng, ban hành và thực thi pháp luật. Để rộng đường dư luận, báo Đất Việt xin đăng tải nguyên văn bài viết của ông về vụ việc này:

Doi 100USD, phat 90 trieu: Mo ho, dan de roi bay
TS Lê Hồng Sơn- Nguyên Cục trưởng Cục KTVB- Bộ Tư pháp. Ảnh: Baomoi

Ông thợ điện Cà Rê ở Ninh Kiều bị ông Trương Quang Hoài Nam, Phó chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ ra quyết định xử phạt 90 triệu và tịch thu hơn 2 triệu hai vì có hành vi " Mua bán ngoại tệ tại tổ chức không được phép thu đổi ngoại tệ" với số tiền được bán là 100 đô la Mỹ.

Chưa hết, đích thân ông Chủ tịch UBND Quận Ninh kiều còn bồi thêm một Quyết định khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính là chỗ ở của ông Lê Hồng Lực- chủ tiệm thu đổi ngoại tệ, nơi đã mua 100 đô la của ông thợ điện Cà Rê. Có người thốt lên: "Không biết điều, bị đòn Hội đồng rồi".

Dư luận lại một phen dậy sóng. Người ta phân tích về tính hợp pháp, hợp lý của việc xử phạt mà chính quyền dành cho ông thợ điện Cà Rê. Đa số ý kiến cho rằng Quyết định xử phạt, mức phạt là vô lý, cần phải được xem xét lại. Chính quyền Cần thơ cố gắng đưa lý lẽ để bảo vệ cho Quyết định mà mình đã ban hành và cho rằng, chỉ có thể giảm mức phạt khi ông thợ điện Cà Rê xin giảm vì lý do khó khăn, nghèo đói(Đang muốn giảm mức phạt đấy và do lòng thương hại chăng?).

Không chỉ có các chuyên gia, các luật sư vào cuộc, một số vị Đại biểu Quốc Hội cũng thể hiện sự không đồng tình về Quyết định xử phạt ông thợ điện Cà Rê 90 triệu đồng của Chính quyền Thành phố Cần Thơ (Rất may là vào dịp Quốc Hội đang họp). Lãnh đạo Chính phủ cũng yêu cầu xem xét tính hợp pháp, hợp lý của quyết định xử phạt nói trên, báo cáo Chính phủ ngay trong tháng 10 này.

Báo chí, công luận lại một phen ồn ào, tốn giấy, tốn mực. Riêng Tôi, cứ thấy bứt rứt, không yên như vừa đánh mất cái gì đó, bị choáng như gặp phải cơn gió độc trái mùa. Phảng phất bên tai, như có ai đó nhắc lại chuyện" Quán cà phê xin chào, chuyện đất đai ở Thủ thiêm và nhiều chuyện ngang trái khác đã từng xảy ra.

Người ta phân tích về tính hợp pháp, hợp lý của Quyết định xử phạt ông Cà Rê 90 triệu vì đã đổi 100 đô la. Riêng tôi, nhìn thấy ở đây một loạt sai phạm của cơ quan công quyền, của công chức có chức, có quyền, có trách nhiệm trong xây dựng, ban hành và thực thi pháp luật. Cụ thể ở đây là xây dựng, ban hành và thi hành Nghị định số 96/2014/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt VPHC trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng.

Trước hết, theo tôi, Nghị định số 96 đã phạm các lỗi về mô tả hành vi chung chung, hời hợt, không đạt yêu cầu xác định rõ, cụ thể tính chất, mức độ vi phạm làm căn cứ cho việc xác định biện pháp xử phạt (Chuyên môn gọi là nêu giả định để xác định chế tài xử lý).

Điểm a, khoản 3 của điều 24 (quy định: Phạt tiền từ 80 triệu đến 100 triệu đối với hành vi mua, bán ngoại tệ tại tổ chức không được phép thu đổi ngoại tệ) đã vấp một lỗi hết sức cơ bản, sơ đẳng trong xây dựng văn bản mà tôi vừa nêu.

Đúng ra, khi mô tả hành vi này, cần phải xác định rõ tính chất mức độ của hành vi là mua bán mức nào, bao nhiêu tiền, vô tình hay cố ý... để phân định mức phạt khác nhau theo nguyên tắc cá thể hóa hành vi, cụ thể hóa mức phạt để áp dụng đúng người, đúng hành vi vi phạm, tránh tùy tiện, tiêu cực khi áp dụng.

Đây là Nghị định của Chính phủ, theo quy định của Luật ban hành VBQPPL thì có một loạt cơ quan, cá nhân có trách nhiệm xây dựng Dự thảo, xem xét, thẩm định, thẩm tra, thông qua từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho đến Bộ Tư Pháp... Có thể nói, hàng trăm công chức tham gia, có trách nhiệm ở các khâu đoạn khác nhau soi xét từng câu chữ của Dự thảo Nghị định trước khi ban hành.

Đáng chú ý, trách nhiệm hàng đầu về việc để xảy ra lỗi cơ bản, sơ đẳng này thuộc về Ngân hàng Nhà nước là cơ quan chủ trì soạn thảo, trình Dự thảo, tiếp theo là Bộ Tư pháp (Đơn vị và Lãnh đạo Bộ chịu trách nhiệm thẩm định)....