Tranh luận nóng

Học Singapore, Thụy Điển thu phí ôtô vào trung tâm: Khó hiểu!

Thứ Ba, 30/07/2019 06:49

(Tin tức thời sự) - Cách đây hàng chục năm, Thụy Điển, Singapore đã có hệ thống giao thông công cộng rất phát triển, không thể so sánh một cách khập khiễng với TP.HCM.

Sở GTVT TP.HCM đang đề xuất UBND TP đầu tư 250 tỷ đồng ngân sách làm 34 cổng thu phí ôtô vào khu vực trung tâm để hạn chế ùn tắc, giảm ô nhiễm môi trường.

Đề xuất căn cứ trên đề án của Công ty Cổ phần Công nghệ Tiên Phong (ITD) trước đó nhưng tổng mức đầu tư khái toán chỉ bằng 1/6 (chưa bao gồm chi phí vận hành, bảo trì..).

Chia sẻ trên báo chí, công ty tư vấn cho biết, giải pháp này đã được Thụy Điển, Singapore áp dụng thành công từ năm 1975 - cơ sở vật chất không bằng TP.HCM hiện tại.

Trao đổi với Đất Việt, TS Nguyễn Xuân Thủy, nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Giao thông cho biết, ông cảm thấy sốt ruột khi nhiều thông tin được đưa ra không có cơ sở khoa học, thiếu nghiên cứu và dường như nói ra cốt để cho mình được làm. Trong khi đó, bản chất vấn đề giao thông đô thị phải từ tận nguồn, khoa học, chi tiết, mang tính thực tiễn và thông tin chính xác.

Vị chuyên gia không thấy thuyết phục trước phát biểu cho rằng thời điểm Thụy Điển, Singapore áp dụng thu phí ô tô vào trung tâm thành phố cơ sở vật chất không bằng TP.HCM hiện tại.

Theo những gì ông nghiên cứu và được mắt thấy tai nghe thì ở những năm 70, 80 của  thế kỷ trước, Thụy Điển đã có hệ thống giao thông công cộng hiện đại với tàu điện trên cao, tàu điện ngầm..., đáp ứng được khoảng 60% nhu cầu đi lại của người dân.

Tương tự, Singapore cũng có hệ thống giao thông công cộng rất thuận lợi, tuyến metro chạy khắp đất nước.

Hoc Singapore, Thuy Dien thu phi oto vao trung tam: Kho hieu!
Theo chuyên gia, việc hạn chế phương tiện cá nhân ở thời điểm này là chưa phù hợp

"Không thể so sánh TP.HCM với Singapore, Thụy Điển như vậy vì rất khập khiễng. Nếu nói Singapore, Thụy Điển cách đây mấy chục năm cơ sở vật chất chưa bằng TP.HCM thì hãy chứng minh đi!

Điều kiện quan trọng nhất để giảm phương tiện cá nhân là giao thông công cộng phải đảm bảo tốt. Cách đây mấy chục năm, các nước như Singgapore, Thụy Điển có tàu điện là chuyện bình thường, còn Việt Nam đến giờ vẫn chưa đó, đó mới là lạc hậu.

Hạn chế ô tô là đúng bởi đó là "cơn sóng thần" gây ùn tắc nhưng phải chừng 10-15 năm nữa, khi TP.HCM có khoảng 1,2 triệu ô tô, Hà Nội có 1 triệu ô tô.

Hiện tại mới có mấy chục vạn ô tô mà đã ngăn cấm là quá sớm và tùy tiện. Giao thông công cộng yếu kém, mới đáp ứng được 9-10% nhu cầu của người dân mà muốn hạn chế phương tiện cá nhân như vậy thì xét về lý và tình đều sai và cho thấy sự vô cảm", TS Nguyễn Xuân Thủy thẳng thắn.

Nguyên Giám đốc Nhà xuất bản giao thông chỉ thêm thực tế yếu kém của giao thông công cộng tại Việt Nam: đường sắt trên cao lần lữa, chậm tiến độ; chưa có thành phố nào làm được metro khi các dự án ở TP.HCM và Hà Nội đang bị kéo dài; xe buýt cũng chưa thể đáp ứng đủ...

Trong điều kiện đó, vị chuyên gia khẳng định, phương tiện cá nhân phải được sử dụng bình thường, không thể ngăn cấm quyền đi lại của người dân.

"Khi không tạo được điều kiện tốt về hạ tầng, giao thông công cộng mà đã ngăn cấm, hạn chế người dân đi lại, đó là điều phi lý. Ngăn cấm, hạn chế có thể làm giảm được chút ít xe nhưng không phải tới 49% như đơn vị tư vấn nói. Giảm được 5-10% đã là khó, người dân vẫn phải đi và chấp nhận trả tiền để đi.

Xe giảm được một ít nhưng người dân sẽ khốn khổ thêm vì mỗi chiếc xe phải chịu hàng chục loại phí. Phí chồng phí khiến người dân ở giai tầng nào cũng khốn khổ vì chính sách bất hợp lý, không phù hợp với cuộc sống của người dân", TS Nguyễn Xuân Thủy tái khẳng định.

Nhấn mạnh vấn đề giao thông đô thị phải được nhìn nhận khoa học, nhạy cảm và trên cơ sở thực tiễn, TS Nguyễn Xuân Thủy lưu ý, những người làm công tác chuyên môn ở TP.HCM phải rất tỉnh táo, phân tích đầy đủ và không thể chạy theo phong trào.

"Đề xuất thu phí ô tô vào trung tâm được đưa ra không hẳn để tăng ngân sách mà có thể do nhận thức sai. Nhiều người vẫn cứ nghĩ rằng ô tô nhiều thì phải hạn chế ô tô, nhưng dẫu có hạn chế thì cũng phải cân bằng với cung cầu về giao thông công cộng, không thể tách rời được.

"Ô tô tăng thì xe máy giảm, đó là quy luật. Nếu phương tiện công cộng tốt thì người dân sẽ giảm phương tiện cá nhân, phải theo quy luật ấy mà làm", TS Nguyễn Xuân T Thủy nói.

Theo thông tin trên báo VnExpress, đơn vị tư vấn tính toán, trong năm đầu tiên áp dụng thu phí, lượng ôtô vào trung tâm giờ cao điểm sẽ giảm tới 49%, nhường đường cho xe buýt tăng từ 9% lên 15%. Việc này giúp thay đổi hành vi sử dụng xe cá nhân, chuyển sang sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

Đơn vị tư vấn cũng dẫn nghiên cứu trước đó của Liên hiệp các Hội Khoa học - Kỹ thuật TP.HCM cho thấy, mỗi năm kẹt xe gây thiệt hại cho TP.HCM khoảng 140.000 tỷ đồng do lãng phí thời gian, nhiên liệu...

Khi triển khai thu phí, lượng ôtô vào trung tâm giảm, đường xá thông thoáng hơn (giảm gần một nửa ôtô cá nhân) nên các phương tiện khác sẽ đi nhanh hơn khoảng 10%. Trong khi đó, trung bình mỗi giờ làm việc được tính ra giá trị là 120.000 đồng, mỗi người tiết kiệm được 0,2 giờ kẹt xe quy đổi ra được khoảng 40.000 đồng/ngày.

Con số này nhân với số dân và thời gian tiết kiệm trong vòng 15 năm sẽ ra số tiền tiết kiệm khoảng 245.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Xuân Thủy, những con số trên chưa được tính toán chính xác và thiếu cơ sở khoa học. Bài toán này, trước đó những người nghiên cứu về giao thông như các ông đã tính: mỗi năm Hà, TP.HCM mất hàng chục ngàn tỷ đồng do kẹt xe, đó đã là con số là quá lớn. Số tiền tiết kiệm được từ việc giảm ùn tắc cũng không thể quá cao như đơn vị tư vấn đưa ra. 

Thành Luân