Tranh luận nóng

TP.HCM muốn xây bảo tàng 1400 tỷ: Lời khuyên thật

Chủ Nhật, 29/09/2019 14:05

(Tin tức thời sự) - Thay vì bỏ cả nghìn tỷ đồng vào làm một bảo tàng, chúng ta nên đầu tư vào những bảo tàng nhỏ nhưng chất lượng cao để thu hút khách.

Học theo Singapore

TP. HCM đang muốn xây Bảo tàng TP. HCM rộng 8ha ới tổng mức đầu tư hơn 1.400 tỷ đồng tại Khu Công viên Lịch sử - Văn hóa dân tộc, Q.9 khiến nhiều người dấy lên nghi ngại khi trước đó có hàng loạt bảo tàng được đầu tư với quy mô lớn như ở Hà Nội, Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Đắk Nông... nhưng không hiệu quả.

Ngày 28/9/2019, trao đổi với Đất Việt, GS.TS Nguyễn Văn Huy - nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tọc học Việt Nam cho rằng, đây là một tín hiệu đáng mừng bởi TP. HCM đã vượt qua được "rào cản tâm lý" khi quyết tâm đầu tư một nơi bảo tồn di sản với quy mô lớn trong sự lo lắng của cả xã hội khi mà trong thời gian qua có nhiều bảng tàng được xây dựng với quy mô lớn nhưng không đạt được hiệu quả như kỳ vọng.

"Bảo tàng là hoạt động đặc thù mang tính chuyên môn, khoa học, công nghệ cao, đòi hỏi phải có người làm tâm huyết, am hiểu về văn hóa di sản mới có thể làm được những công trình mang bản sắc riêng, thu hút đông đảo tới khách thăm quan" - vị chuyên gia nói.

Tuy nhiên, GS.TS Nguyễn Văn Huy cho rằng, với hoạt động của bảo tàng, cứ không phải đầu tư ra một công trình lớn, tốn kém nhiều tiền bạc là có thể đạt được thành công. Bởi chúng ta đã có những bài học rất lớn đến từ Bảo tàng Hà Nội, Bảo tàng Quảng Ninh, Bảo tàng Vĩnh Phúc... được đầu tư với quy mô hoành tráng, số tiền lên tới 2000 - 3000 tỷ đồng nhưng lại không có khách.

TP.HCM muon xay bao tang 1400 ty: Loi khuyen that
Bảo tàng TP.HCM. Ảnh: Báo ảnh Việt Nam

Đặc điểm chung của những thất bại tại những bảo tàng trên là do chỉ được quy mô hoành tráng nhưng nội dung bên trong không có gì, không tạo được ra điểm nhấn để thu hút khách thăm qua.

"Chúng ta thử nhìn sang Singapore sẽ thấy, đất nước của họ nhỏ bé, một thành phố nhỏ bé nhưng có tới 20 bảng tàng, cơ sở nào cũng đón hàng triệu lượt khách thăm quan mỗi năm nhưng dù quy mô rất nhỏ, chỉ có 2 tầng.

Đó là do họ biết đầu tư đúng, bảo tàng nào của họ cũng mang tính chuyên nghiệp, được bày biện, bố trí một cách khoa học và mang được bản sắc riêng khiến khách thăm quan cảm thấy hứng thú ngay từ lúc bắt đầu bước vào" - ông Huy cho biết.

Thay vì đầu tư vào những công trình bảo tàng có quy mô hoành tráng, trên diện tích rộng thì Việt Nam nên lựa chọn vào những bảo tàng nhỏ nhưng được đầu tư bài bản mới tạo ra điểm nhấn.

"Một bảo tàng có quy mô hàng nghìn tỷ có thể xây dựng được nhiều bảo tàng nhỏ khác nhau. Như thế vừa tiết kiệm được hệ thống quản lý, vận hành vừa có điều kiện để bày biện, trang trí chuyên sâu một cách hợp lý mà không tạo ra không gian trống trải" - GS.TS Nguyễn Văn Huy nói.

Một vấn đề khác cũng được ông Huy đề cập tới là hiện nay các công trình bảo tàng đang được các tỉnh giao cho đơn vị không đúng chuyên môn thực hiện.

"Như ở Bảo tàng Hà Nội, Bảo tàng Quảng Ninh lại giao cho Sở Xây dựng quản lý, sau đó bàn giao về Sở VHTT&TT. Điều này rất bất cập bởi ngành xây dựng thì chỉ biết xây mà không chuyên sâu về văn hóa di sản nên kiến trúc công trình không tạo ra được chiều sâu, cứ loay hoay mãi chỉ xây lên được khối nhà mà không rõ khối nhà đó để làm gì. Theo tôi, cần giao trực tiếp cho giám đốc bảo tàng thực hiện thì sẽ hiệu quả hơn" - ông Huy cho biết.

Vì thế, theo vị chuyên gia này, trước khi TP. HCM muốn làm bảo tàng trị giá 1.400 tỷ đồng thì cần đến Singapore và các địa phương trong nước từng xây bảo tàng lớn để trao đổi thêm kinh nghiệm. Từ đó rút ra được cái gì chưa được, cái gì cần học theo để tránh khỏi vết xe đổ.

Cần cân nhắc kỹ lưỡng

Nói về đề xuất xây bảo tàng 1.400 tỷ đồng của TP. HCM, PGS.TS Nguyễn Sỹ Toản - Trưởng khoa Di sản Văn hóa, Đại học Văn Hóa Hà Nội cũng cho rằng, việc có các công trình bảo tồn văn hóa là điểm nhấn cần thiết của đất nước và mỗi địa phương. Tuy nhiên, trước khi xây dựng cần phải cân nhắc kỹ lưỡng.

"Đối với một địa phương cần xem nguồn ngân sách để có mức phân bổ hợp lý. Nếu địa phương đó còn nhiều vấn đề khác quan trọng hơn cần phải đầu tư như trường học, cầu cống, giao thông... thì cần phải ưu tiên những công trình đó trước" - ông Toàn bày tỏ.

Với đề xuất của TP. HCM xây bảo tàng 1.400 tỷ đồng, PGS.TS Nguyễn Sỹ Toản cho rằng cũng không nằm ngoại lệ trên.

"Tôi không rõ đề án làm bảo tàng mới của TP. HCM như thế nào nhưng chắc chắn cần phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi thực hiện.

Bởi cũng có nhiều địa phương quá tham vọng đầu tư vào bảo tàng nhưng lại vận hành kém hiệu quả, không thu hút được khác. Từ đó vừa tốn kém, vừa không được vì gì sẽ khiến cho lòng tin người dân giảm sút" - PGS.TS Nguyễn Sỹ Toản nói.

Vân Thanh