Tranh luận nóng

Người tiêu dùng Việt chưa dùng hết quyền của mình

Thứ Hai, 06/11/2017 14:20

(Diễn đàn trí thức) - An toàn thực phẩm là quyền lợi số 1 của người tiêu dùng nhưng đang bị xâm hại nghiêm trọng và cần được bảo vệ.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ NTD Việt Nam (Vinastas) nhận định, tình hình an toàn thực phẩm luôn là vấn đề bức xúc, thách thức lớn, được người tiêu dùng (NTD) đặc biệt quan tâm.

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, được bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ là quyền số 1 của NTD. Tuy nhiên, quyền này của NTD đã và đang bị xâm hại và thách thức nghiêm trọng.

Nguoi tieu dung Viet chua dung het quyen cua minh
Hóa chất sử dụng tràn lan vào thực phẩm

Ngay từ khâu sản xuất, tình trạng sử dụng các hóa chất bảo vệ thực vật, chất kích thích tăng trưởng, tăng trọng, thuốc kháng sinh ngoài danh mục đã diễn ra từ nhiều năm nhưng chưa có chiều hướng giảm.

Đáng chú ý gần đây là vụ hơn 4.600 con lợn lợn bị tiêm thuốc an thần, trong đó trên 3.700 con bị yêu cầu tiêu hủy, xảy ra tại cơ sở giết mổ Xuyên Á, TP. Hồ Chí Minh, có quy mô giết mổ hơn 5.000 con/ngày, chiếm đến 50% sản lượng thịt tiêu thụ của thành phố; bị phạt trên 400 tr đồng; 23 cán bộ Chi cục Thú y bị kỷ luật.

Tình trạng này đã xảy ra trong nhiều năm gần đây bằng việc sử dụng các chất hóa học, chất tạo nạc - Salbutamol, được xác định có thể gây ung thư- bơm trực tiếp hay cho ăn ở mức thường xuyên của những chủ chăn nuôi.

Các chủ chăn nuôi bị cơ quan chức năng phát hiện sử dụng chất tạo nạc vượt mức cho phép hàng trăm lần, tái phạm nhiều lần và bị buộc tiêu hủy số lợn bị nhiễm chất cấm Salbutamol.

Theo báo cáo của Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C49), chỉ tính trong năm 2014 và 2015, các công ty dược đã nhập khẩu 9.140 kg Salbutamol, trong đó có 6.248 kg Salbutamol được bán ra ngoài, không đúng đối tượng, sai mục đích.

Đáng nói là, từ năm 2002, Bộ NN&PTNT đã cấm sử dụng chất Salbutamol trong chăn nuôi. Nghị định số 08 của Chính phủ năm 2010 và Thông tư số 54 của Bộ NN&PTNT cũng từ năm 2010 đã quy định việc kiểm tra, giám sát các chất thuộc nhóm Beta-agonist trong chăn nuôi.

Nhưng việc để xảy ra tình trạng tái diễn từ năm 2011 tới những năm gần đây đã cho thấy một thực tế, chỉ đạo tốt nhưng quá trình thực hiện của chúng ta chưa tốt.

Bên cạnh Salbutamol, thuốc an thần, thì việc sử dụng chất "vàng ô" vốn thường được sử dụng trong công nghiệp nhuộm vải, sợi và xây dựng, có thể gây ưng thư cho người lại được sử dụng rộng rãi bằng cách trộn vào thức ăn chăn nuôi hoặc quét lên người gia cầm đã giết mổ để... đẹp và hấp dẫn người tiêu dùng.

Có vụ tới 8 vạn lọ thuốc kích thích giá đỗ nguồn gốc Trung Quốc. Có cơ sở ngâm chuối vào thuốc diệt cỏ 2,4D.  Việc sử dụng phụ gia, phẩm màu không nằm trong danh mục được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm vẫn diễn biến phức tạp.

Đối với hàng nhập khẩu, các vụ nổi cộm như sữa nhiễm melamine, thực phẩm chức năng giả có nguồn gốc Trung Quốc, thạch rau câu có chứa chất DEHP, hạt trân châu chứa axit maleic có nguồn gốc Đài Loan, thịt bò Úc, Canada hết hạn gần 2 năm, gà thải loại, phủ tạng động vật buôn lậu qua biên giới vv…

Tình trạng sử dụng hóa chất đã trở thành một vấn đề rất đáng lưu tâm, thực sự đã trở thành vấn nạn, gây hoang mang trong dư luận xã hội và ảnh hưởng lớn tới sức khỏe người tiêu dùng.

Trên khâu lưu thông, nhiều vụ vận chuyển, kinh doanh thực phẩm bẩn bị phát hiện, phải tiêu hủy. Thực phẩm được phát hiện khi đã bốc mùi hôi thối, mốc xanh, mốc vàng, rỉ dịch...

Quảng cáo một đằng, chất lượng một nẻo

Ông Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về hàng hóa là quyền thứ 2 của NTD song điều này cũng bị vi phạm.

"Được cung cấp thông tin trung thực về ATTP, về nguy cơ gây mất an toàn, cách phòng ngừa khi nhận được thông tin cảnh báo đối với thực phẩm, là một trong 5 quyền của người tiêu dùng theo Luật ATTP"- ông Hùng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, thông tin, quảng cáo về thực phẩm, đặc biệt về thực phẩm chức năng hiện nay trong nhiều trường hợp thiếu trung thực, gây nhầm lẫn. Thực phẩm chức năng nhưng quảng cáo như thần dược.

Nguoi tieu dung Viet chua dung het quyen cua minh
Ghi nhãn thực phẩm là điều thiết yếu để NTD có kỹ năng và kiến thức để mua hàng hóa

Vinastas đã từng giải quyết vụ khiếu nại của một NTD Hà Nội, nghe quảng cáo bài thuốc đông y cổ truyền Tâm não khang của Cty Khải Việt chữa khỏi bệnh cho người bị tai biến mạch máu não, nhưng dùng rồi sức khỏe lại tệ hơn. Qua Hội, Cty đã trả lại tiền và bồi thường cho bệnh nhân.

Nhãn hàng hóa là kênh thông tin quan trọng, nhưng trong nhiều trường hợp ghi không chính xác. Tuy nhiên, tình trạng gian lận trong ghi nhãn vẫn xảy ra.

Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và chức vụ (C15B, Bộ Công An) đã kiểm tra phát hiện lô hàng 26 tấn hương liệu chế biến nước giải khát do nước ngoái sản xuất, đã hết hạn sử dụng từ 1-7 năm, nhưng được dán chồng lên nhãn gốc một nhãn mới để kéo dài hạn sử dụng.

Xuất xứ hàng hóa là một trong 3 nội dung bắt buộc phải ghi trên nhãn hàng hóa. Nhưng nhiều hoa quả, thực phẩm chức năng nguồn gốc Trung Quốc nhưng ghi xuất xứ Úc, Mỹ, Nhật.