Tranh luận nóng

Tính giá điện 6 bậc nhưng phải tính toán kỹ

Thứ Tư, 21/10/2015 09:27

(Diễn đàn trí thức) - Phương án nhiều bậc thang lũy tiến cần đảm bảo tính ổn định liên tục, không bị nhảy cóc bậc của giá.

Giá bán điện hợp lý sẽ góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vi mô, an sinhxã hội. Xây dựng giá bán điện hợp lý phải dựa trên cơ sở pháp lý, khoa học, thực tiễn và cần những giải pháp thực hiện hiệu quả.

 Thực trạng về giá điện Việt Nam

Giá điện ở Việt Nam từ năm 2009 đến nay đã điều chỉnh tăng 8 lần, năm nào cũng tăng ít nhất 1 lần, riêng năm 2011 và năm 2012 điều chỉnh tăng 2 lần; mức tăng mỗi lần là 5%, riêng ngày 01/ 3/ 2011 tăng 15,28% so với năm 2010. Theo quyết định mới nhất của Thủ tướng Chính phủ ngày 16/3/2015 giá điện bình quân sẽ tăng 7,5%, lên 1.622,05 đồng/kWh, nếu kể cả thuế VAT là 1.7844,25 đồng/kWh (tương đương 8,3 UScent/kWh). 

 Giá bán điện bình quân sau các lần điều chỉnh:

Tinh gia dien 6 bac nhung phai tinh toan ky
Giá bán điện bình quân sau các lần điều chỉnh

Giá điện điều chỉnh tăng liên tục qua các năm gần đây, sau mỗi lần điều chỉnh chỉ có tăng, chưa hề giảm (cho dù có thời điểm chi phí đầu vào giảm đáng kể, như mùa nước của thủy điện, việc đưa vào vận hành nhà máy thuỷ điện Sơn la,…) 

Giá bán điện ban hành qua các kỳ điều chỉnh chưa thuyết phục, mang nặng cơ chế hành chính, thiếu cơ sở khoa học, chưa công khai minh bạch về giá thành, nên chưa được sự đồng thuận của  khách hàng sử dụng điện

Giá bán điện của Việt nam cao hay thấp? So sánh với các nước trên thế giới, nước có thu nhập cao (Mỹ, Anh, Pháp,..) hay các nước thiếu tài nguyên năng lượng sơ cấp cho sản xuất điện (Nhật bản, Hàn quốc,..) để kết luận Việt nam có giá điện thấp là khập khễnh. Trước tiên phải căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội, hoạt động của các doanh nghiệp, thu nhập người dân hiện tại và cấu trúc hệ thống điện, đặc biệt nguồn tài nguyên năng lương sơ cấp cho sản xuất điện, thì ở Việt nam giá bán điện bình quân (kể cả VAT) - 1.7844,25 đồng/kWh, tương đương 8,3 UScent/kWh  không phải là thấp.  

Biểu giá điện hiện nay xây dựng chủ yếu dựa trên chi phí thống kê hoạch toán (chưa đủ độ tin cậy), chưa áp dụng  phương pháp phổ biến và hiện đại theo chi phí biên dài hạn, chưa xây dựng biểu giá 2 thành phần: công suất và  điện năng, điều chỉnh giá điện mới chỉ chú ý đến các yếu tố làm tăng chi phí, mà chưa quan tâm đến các yếu tố giảm chi phí  như  mùa nước, tăng công suất của các nhà máy thủy điện, việc giảm tổn thất, hạ giá thành của hệ thống.

Việc điều chỉnh giá bán điện như hiện nay mang tính ngắn hạn không thích hợp với đặc điệm của sản phâm điện năng.Giá điện khác hẳn với các sản phẩm khác như xăng dầu (chịu ảnh hưởng tức thời của giá thế giới), giá điện không đòi hỏi tần suất điều chỉnh ngắn như giá xăng dầu, giá điện cần sự ổn định nhằm giảm thiểu tác động bất lợi đến ổn định kinh tế vi mô và an sinh xã hội.   

Quan điểm về lập và điều chỉnh giá điện 

Về nguyên tắc, việc lập và điều chỉnh giá, cần thiết thực hiện đúng Điều 30. Căn cứ lập và điều chỉnh giá điện của Luật Điện lực (có hiệu lực từ ngày 01/07/2013).

Nội dung bao gồm: (1) Chính sách giá điện; (2) Điều kiện phát triển KT-XH của đất nước, thu nhập của người dân trong từng thời kỳ; (3) Quan hệ cung cầu về điện; (4) Các chi phí SX-KD điện và lợi nhuận hợp lý của đơn vị điện lực; (5) Cấp độ phát triển của thị trường điện lực. (6)* Báo cáo tài chính đã được kiểm toán hàng năm của đơn vị điện lực.

Trong đó, chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản xuất điện toàn ngành cần được tính toán xác định đúng đắn, minh bạch theo các hạng mục quy định: giá thành bình quân của các nhà máy điện, truyền tải, phân phối, phụ trợ, chênh lệch tỷ giá, và cần được kiểm toán trước khi ban hành giá.

Về giá điện, quan trọng nhất là giá bán lẻ bình quân và biểu giá bán lẻ cho các khách hàng trực tiếp dùng điện. Thị trường điện là nơi giao dịch giữa hai đối tượng chủ yếu: người cung cấp và người tiêu thụ trực tiếp thông qua giá cả. Người cung cấp đối với thị trường điện bao gồm các đơn vị sản xuất, truyền tải, phân phối và quản lý; người tiêu thụ bao gồm các khách hàng trực tiếp dùng điện. Giá bán điện được xác định trên cơ sở giá thành sản xuất, truyền tải, phân phối và lợi nhuận hợp lý, với sự đồng thuận của người khách hàng. Đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các đơn vị điện lực và khách hàng sử dụng điện.

Việc điều chỉnh giá bán điện phải được thực hiện công khai, minh bạch phù hợp với quy định của pháp luật về giá. Người tiêu dùng không đòi hỏi giá thấp mà cần một sự minh bạch rõ ràng của ngành điện. Bộ Công thương với vai trò chủ trì nên lập Hội đồng thẩm định giá điện có các nhà quản lý, nhà khoa học làm tư vấn thẩm định cho Chính phủ mỗi lần điều chỉnh giá điện.