Tranh luận nóng

Mỹ bất lực nhìn Trung Quốc chiếm công nghệ

Thứ Sáu, 18/08/2017 13:48

(Công nghệ) - Trung Quốc giờ không còn quá chú trọng vào việc đánh cắp công nghệ mà có nhiều chiêu khác để buộc phương Tây phải tự nguyện chuyển giao.

Tạo điều kiện mặc cả

Trang mạng của Trung tâm nghiên cứu quốc tế và chiến lược (CSIS) của Mỹ cho rằng Trung Quốc cạnh tranh không bình đẳng trong thương mại quốc tế, và quốc gia này đã thực hiện những chính sách lâu dài nhằm “thu hút chất xám” - thực chất là đánh cắp các tài sản sở hữu trí tuệ từ các công ty phương Tây và tỏ ra rất thiếu tôn trọng các quy định về việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Việc đối phó với Trung Quốc từ lâu vẫn là bài toán hóc búa, song khúc mắc hơn cả không phải là việc ngăn chặn các vụ đánh cắp tài sản sở hữu trí tuệ, mà là làm thế nào để giải quyết thực tế việc các doanh nghiệp Mỹ hoạt động tại Trung Quốc thường xuyên bị đối xử không công bằng.

Rất khó để có thể đánh giá được chính xác giá trị của các tài sản sở hữu trí tuệ và tài sản bị đánh cắp cũng không đồng nghĩa với việc “nạn nhân” mất đi khả năng trong việc sản xuất sản phẩm.

My bat luc nhin Trung Quoc chiem cong nghe
Máy bay tàng hình F-35 của Mỹ (trên) và J-31 của Trung Quốc

Điều mà họ phải đối mặt là một đối thủ cạnh tranh mới. Đây mới thực sự là vấn đề, nhất là bởi Trung Quốc không tuân thủ nghiêm ngặt các cam kết của mình đối với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và cạnh tranh quốc tế.

Điều này đã giúp Trung Quốc tạo ra một thị trường bảo hộ ở trong nước, tạo lợi thế cho doanh nghiệp của mình khi bán hàng ở nước ngoài, và sức ép để họ được ưu ái hơn trong lĩnh vực thuế và gây khó khăn cho các công ty phương Tây.

Những doanh nghiệp Trung Quốc được trợ cấp, hoạt động tại một thị trường nặng tính bảo hộ, và kinh doanh tại các thị trường quốc tế mở có một lợi thế vượt trội hơn hẳn các doanh nghiệp khác.

Trung Quốc luôn biện hộ rằng họ vẫn nghèo, vẫn chỉ là một quốc gia đang phát triển, và xứng đáng được “miễn” phần nào việc phải tuân thủ các cam kết về thương mại. Trong khi đó, nhiều người Trung Quốc vẫn cho rằng việc các doanh nghiệp nước ngoài bị đối xử bất công tại Trung Quốc là cái giá mà họ phải trả cho những gì từng diễn ra trong “Thế kỷ Ô nhục”, khi Trung Quốc chịu không ít thiệt thòi từ sự chèn ép của phương Tây trong thế kỷ 19 và 20.

Đánh cắp sang chuyển giao

Sau nhiều thập kỷ đầu tư, Trung Quốc đang tự tạo ra một sự đổi mới cho riêng mình, dù không hiệu quả bằng Mỹ song lại hơn hầu hết các quốc gia khác.

Trung Quốc sẽ thúc đẩy việc tạo ra những tài sản sở hữu trí tuệ cho riêng mình, bởi vậy việc ngăn chặn các vụ ăn cắp tài sản sở hữu trí tuệ cũng không đủ để giữ vị thế cạnh tranh cho Mỹ.

Theo chuyên gia Scott Kenedy thuộc Trung tâm CSIS, việc đánh cắp tài sản sở hữu trí tuệ là một phần trong chiến lược công nghiệp rộng lớn. Trung Quốc sử dụng rất nhiều chính sách nhằm đánh bật các công ty phương Tây, từ đầu tư, trợ cấp, thuế quan, các quy định an ninh, mua bán sáp nhập cả hợp pháp và bất hợp pháp công nghệ nước ngoài cũng như các công ty phương Tây.

Nhiều doanh nghiệp phương Tây đã phải chịu không ít áp lực trong việc nhượng bộ và chuyển giao công nghệ để có thể đổi lấy quyền tiếp cận thị trường Trung Quốc.

My bat luc nhin Trung Quoc chiem cong nghe
Trung Quốc sử dụng sức ép kinh tế buộc các công ty phương Tây chuyển giao công nghệ thay vì chỉ đánh cắp

Việc Trung Quốc gần đây phát triển một hãng hàng không thương mại là ví dụ tiêu biểu cho việc đánh cắp các tài sản sở hữu trí tuệ không còn là “ưu tiên” quan trọng của quốc gia này.

Khi Trung Quốc mở cửa thị trường, các công ty phương Tây nhanh chóng chào bán các máy bay và một trong những yêu cầu của việc tiếp cận thị trường tiềm năng này chính là hợp tác cùng sản xuất.

Quá trình “hợp tác cùng sản xuất” trong hơn 20 năm qua đã đem lại cho các công ty của Trung Quốc những bí quyết quan trọng, và chất lượng các máy bay của Trung Quốc đã có sự cải thiện rõ rệt.

Vấn đề hiện nay không phải là mục tiêu xây dựng các hãng hàng không thương mại của Trung Quốc mà là việc nước này sẽ dùng các hình thức trợ cấp, gây sức ép buộc các doanh nghiệp nội địa phải mua máy bay sản xuất trong nước, tạo ra các rào cản khiến các hãng sản xuất trong nước có được lợi thế kinh doanh so với đối thủ ở nước ngoài ở cả thị trường trong và ngoài nước.