Tranh luận nóng

Thiết bị 2 dự án bauxite đã xuống cấp: Hãy chờ đấy!

Thứ Tư, 07/03/2018 07:30

(Công nghệ) - "Cứ nhắm mắt nhập công nghệ kỹ thuật "dỏm" thì hậu quả chưa dừng lại như hiện nay. Hãy chờ đấy".

Đó là nhận định của TS Nguyễn Thành Sơn - nguyên Trưởng Ban Chiến lược Tập đoàn Than Khoáng sản Việt Nam (TKV) với Đất Việt khi nói đến những cảnh báo của Bộ TNMT về hai dự án bauxite Tây Nguyên.

Không có nhà thầu trung thực về thiết bị

PV:- Trong báo cáo tổng kết, đánh giá hiệu quả đầu tư thí điểm hai dự án khai thác và chế biến bauxite Tân Rai (Lâm Đồng) và Nhân Cơ (Đắc Nông) của Bộ TN-MT gửi Bộ Công Thương, có nêu rõ tổng đầu tư hai dự án vượt 32.000 tỷ đồng.

Thế nhưng, qua thực tế kiểm tra, sau 9 năm triển khai, các thiết bị ở nhà máy alumin Tân Rai và thiết bị tại một số hệ thống xử lý môi trường, thiết bị của nhà thầu cung cấp, kể cả các thiết bị phục vụ công tác bảo vệ môi trường đã xuống cấp, khả năng tuổi thọ của các thiết bị này sẽ không được như mong muốn.

Là người dành nhiều thời gian nghiên cứu về hai dự án bauxite Tây Nguyên, theo ông, cảnh báo của Bộ TN-MT có đúng không? Vì sao? Cụ thể chúng ta sẽ phải lưu ý những điểm gì nếu tiếp tục triển khai sản xuất?.

Thông thường khi mới vận hành các nhà máy sản xuất bauxite có phải đưa ra các cảnh báo về thiết bị hay không? Tại sao chỉ khi mới vận hành thử 3 năm mà hai dự án bauxite trên đã phải nhận lời cảnh báo về thiết bị?

TS Nguyễn Thành Sơn: - Cảnh báo của Bộ TN-MT là hoàn toàn đúng vì công nghệ sản xuất alumina có liên quan đến hóa chất độc hại, và kèm theo quá nhiều chất thải.

Trong khi đó, chúng ta lại sử dụng thiết kế có trình độ kỹ thuật rất thấp và làm việc với đối tác hoàn toàn không có kinh nghiệm.

Nếu tiếp tục sản xuất, cần lưu ý đến nguy cơ về môi trường (vỡ hồ chứa bùn đỏ của nhà máy luyện alumina, và/hoặc vỡ hồ chứa quặng đuôi của nhà máy tuyển bauxtie, và/hoặc nổ lò khí hóa than của “nhà máy” khí hóa than). Phải sử dụng chất trợ lắng ở công nghệ tuyển bauxite.

Phải chuyển công nghệ thải bùn đỏ từ “ướt” sang “khô” ờ khâu luyện alumina. Phải sử dụng công nghệ khí hóa than an toàn ở khâu đốt than.

Thiet bi 2 du an bauxite da xuong cap: Hay cho day!

Những nguy cơ về ô nhiễm môi trường, thiết bị xuống cấp vẫn đang tồn tại ở hai dự án bauxite

Tất cả các dự án nhập thiết bị của Trung Quốc luôn phải được cảnh báo về chất lượng thiết bị. Tôi chưa thấy nhà thầu nào (kể cả G7) trung thực trong việc cấp thiết bị cả. Nếu chủ đầu tư không có trình độ thì dự án sẽ “lãnh đủ”.

Mới 3 năm đã nhận cảnh báo là do chủ đầu tư không có đủ trình độ để biết mình phải làm gì? cứ nhắm mắt nhập công nghệ-kỹ thuật “đểu” thì hậu quả chưa dừng lại như hiện nay. Hãy chờ đấy.

Ấu trĩ và không có kinh nghiệm

PV:- Thực tế, hai dự án bauxite đã từng xảy ra 3 sự cố tuy chưa có hậu quả nghiêm trọng nhưng đó cũng là lời cảnh báo về chất lượng thiết bị, công nghệ của dự án khi còn chưa hoạt động hết công suất.

Nếu để xảy ra sự cố do lỗi thiết bị, cụ thể như thiết bị phục vụ công tác bảo vệ môi trường thì sẽ nguy hại ra sao? Hay với thiết bị xử lý môi trường thì thế nào? Xin ông phân tích cụ thể?.

TS Nguyễn Thành Sơn: - Mọi sự cố xẩy ra chỉ có 2 nguyên nhân: do con người, và/hoặc do thiết bị.

Thiết bị chính của cả hai dự án đều được thiết kế, chế tạo tại Trung Quốc. Tiêu chuẩn thiết kế và tiêu chuẩn chế tạo của Trung Quốc cũng có rất nhiều cấp (cao, thấp) khác nhau.

Vấn đề là nếu chủ đầu tư vừa thiếu hiểu biết lại vừa thiếu trách nhiệm thì dự án không thể có thiết bị chất lượng cao. Và ngược lại, nếu thực tế cho thấy thiết bị có chất lượng quá thấp thì chứng tỏ chủ đầu tư vừa dốt vừa vô trách nhiệm.

Thực ra thì không phân biệt “thiết bị phục vụ công tác bảo vệ môi trường”, mà thiết bị nào cũng cần được lựa chọn/thiết kế/chế tạo/lắp đặt theo cả tiêu chí về môi trường.

Công nghệ khai thác, tuyển bauxite và công nghệ luyện alumina có nhiều chất độc hại thải ra môi trường.

Ngoài ra, ở cả hai dự án, do ấu trĩ và không có kinh nghiệm, TKV còn xây dựng cả các lò hơi phát điện bằng than và lò khí hóa than. Vì vậy, ở cả 3 khâu quan trọng này (bauxite, alumina, đốt than) nếu thiết bị hay công trình xẩy ra sự cố thì đều dẫn đến nguy hiểm về môi trường.

Hiện nay, nguy cơ lớn nhất đang là “hồ thải quặng đuôi” (ở khâu tuyển bauxite), tiếp đến là “hồ thải bùn đỏ” (ở khâu luyện alumina).

Khâu “nhiệt điện than” có vẻ “ngon” về môi trường vì dùng lò CFB, nhưng khâu “khí hóa than” thì công nghệ rất lạc hậu, còn lạc hậu hơn cả các công nghệ đã bị dẹp bỏ cách đây vài chục năm ở Bát Tràng.

PV:- Trước những cảnh báo đã được đưa ra để kiểm soát chất lượng thiết bị, theo ông, phía chủ đầu tư - TKV cũng như phía quản lý - Bộ TNMT cần phải ứng xử như thế nào? Có cần phải công khai minh bạch thông tin về chất lượng thiết bị cũng như quá trình sử dụng?.

Để tránh trường hợp che giấu trách nhiệm, phía cơ quan quản lý cần có những giải pháp gì, thưa ông?

TS Nguyễn Thành Sơn: - Cần tiếp tục đánh giá toàn diện các mặt khác nữa. Các Bộ khác như Bộ KH-CN, KH-ĐT, Tài chính, Công Thương, Bộ NN-PTNT, Bộ GTVT và hai tỉnh Lâm Đồng và Đắk Nông cũng cần công khai đánh giá về những vấn đề thuộc lĩnh vực quản lý của mình liên quan đến hai dự án này.

Chỉ khi đó mới có thể “bàn” tiếp.

- Xin cảm ơn TS đã chia sẻ với Đất Việt!

  • Châu An