Tranh luận nóng

Đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc: ĐTM chưa đầy đủ

Thứ Ba, 11/06/2019 13:32

(Khoa học) - ĐTM chưa đánh giá được tác động của công trình đến môi trường sinh sản, sinh trưởng tự nhiên của nguồn lợi thủy sản và đời sống bộ phận dân cư.

Trao đổi  với Đất Việt, ông Phan Huy Hoàng, Chủ tịch Hội nghề cá tỉnh Quảng Ngãi cho biết, Hội vừa có văn bản gửi tới UBND tỉnh đề nghị bổ sung nội dung đánh giá tác động môi trường đối với nguồn lợi thủy sản vùng hạ lưu sông Trà Khúc trong quá trình thực hiện dự án đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc (đoạn qua xã Tịnh An và Nghĩa Dũng, TP Quảng Ngãi).

Dự án trên được tỉnh Quảng Ngãi quyết định đầu tư từ năm 2004 với tổng mức đầu tư hơn 60 tỷ đồng với thân đập bằng cao su.

Năm 2018, qua nhiều lần điều chỉnh, tổng mức đầu tư dự án tăng lên gần 1.500 tỷ đồng; thân đập được làm bằng bêtông kèm theo các hạng mục bổ sung như: cổng ngăn sông có cửa van điều tiết, đập tràn, âu thuyền, cầu và đường giao thông...

Mục tiêu của dự án là giữ nước, tạo mức nước dâng trên sông Trà Khúc đoạn qua TP Quảng Ngãi nhằm tạo cảnh quan phục vụ du lịch, giải trí và ngăn xâm nhập mặn.

Trong văn bản đề ngày 7/6, Chủ tịch Hội Nghề cá Quảng Ngãi cho hay, Hội chỉ biết dự án Đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc và Báo cáo đánh giá tác động môi trường dự án này đã được UBND tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt (vào tháng 5/2019 - PV) thông qua các phương tiện thông tin đại chúng.

Chủ đầu tư dự án là Ban quản lý dự án đầu tư xây dưng các công trình giao thông tỉnh Quảng Ngãi. Đơn vị tư vấn đánh giá tác động môi trường dự án là Công ty TNHH dịch và và công nghệ Môi trường Xanh.

Dap dang ha luu song Tra Khuc: DTM chua day du
Vào mùa khô, nước sông Trà Khúc qua thành phố Quảng Ngãi thường cạn dòng

Khẳng định việc xây dựng dự án đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc là cần thiết nhằm giữ mực nước dâng hợp lý cho đoạn sông đi quan TP Quảng Ngãi, tạo cảnh quan phục vụ phát triển đô thị, du lịch, dịch vụ; bổ sung nguồn nước ngầm, ứng phó với biến đổi khí hậu, tuy nhiên Hội Nghề cá Quảng Ngãi vẫn băn khoăn về báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của dự án này.

Theo ông Phan Huy Hoàng, vị trí, quy mô của dự án (vị trí đập dâng cách cầu Trà Khúc mới về phía hạ lưu khoảng 3,2km, cách Cửa Đại khoảng 6km; cao trình mực nước dâng là +3,5m, diện tích mặt nước chứa khoảng 10km2 tính từ vị trí đập dâng đến thôn An Thành, xã Tịnh Minh ở phía thương lưu) sẽ có tác động lớn đến môi trường, nguồn lợi thủy sản và đời sống một bộ phận dân cư hành nghề thủy sản trên đoạn sông Trà Khúc từ hạ lưu chân đập Thạch Nham đến Cửa Đại.

"Vùng hạ lưu sông Trà Khúc  từ bao đời nay là thủy vực tự nhiên quan trọng cho nhiều giống, loài thủy sản sinh sản, sinh trưởng, hình thành nguồn lợi thủy sản phong phú và các nghề truyền thống của một bộ phận cư dân Quảng Ngãi.

Thực tế đời sống kinh tế của cư dân hai bên bờ sông Trà Khúc từ xưa đến nay, cùng với nhiều tài liệu khoa học đã nghiên cứu, khảo sát trong thời gian gần đây cho thấy một số loài thủy sản đặc hữu, có giá trị kinh tế và thương hiệu sản phẩm truyền thống (cá bống Sông Trà, don Quảng Ngãi...) là nguồn thu nhập đáng kể cho hàng trăm hộ dân hành nghề đánh bắt, nuôi trồng, chế biến, tiêu thụ các loại đặc sản như cá bống, cá chình, don, hến, tôm, cá nước lợ... và góp phần cho sự phát triển kinh tế -xã hội của địa phương.

Qua nghiên cứu tài liệu Báo cáo đánh giá tác động môi trường dự án Đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc do chủ dự án và đơn vị tư vấn lập, chúng tôi nhận thấy bản báo cáo này tuy đã đề cập đến việc "Đánh giá hiện trạng tài nguyên sinh vật" nhưng nội dung thực hiện nêu rõ là "lấy mẫu vi sinh vật nhằm phân tích hiện trạng vi sinh vật trên sông Trà Khúc đoạn qua TP Quảng Ngãi".

Việc chỉ thực hiện nội dung nghiên cứu, đánh giá hiện trạng vi sinh vật  như nói trên là chưa đầy đủ, chưa đánh giá được tác động, ảnh hưởng của dự án công trình đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc đến toàn bộ môi trường sinh sản, sinh trưởng tự nhiên đến quá trình đánh bắt, nuôi trồng, chế biến, kinh doanh các giống, loài thủy đặc sản nước ngọt, nước lợ từ hạ lưu chân đập Thạch Nham đến vùng nước Cửa Đại của nhân dân địa phương", ông Phan Huy Hoàng nhận xét.

Để việc đánh giá tác động môi trường của dự án Đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc được toàn diện, Hội Nghề cá tỉnh Quảng Ngãi  đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo chủ đầu tư dự án bổ sung thêm nội dung đánh giá tác động môi trường của dự án đối với môi trường sinh sản, sinh trưởng tự nhiên của nguồn lợi thủy sản và đời sống của một bộ phận dân cư hành nghề đánh bắt, nuôi trồng, chế biến, kinh doanh các giống loài thủy sản nước ngọt, nước lợ hai bên bờ sông Trà Khúc đoạn từ hạ lưu đập Thạch Nham đến vùng nước lợ Cửa Đại.

Từ đó, chủ đầu tư cùng đơn vị tư vấn đề xuất nhưng giải pháp công trình hoặc phi công trình nhằm hạn chế, giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực (nếu có) của dự án trong quá trình thi công và vận hành công trình sau khi hoàn thành nhằm phát huy hiệu quả  tối ưu của dự án.

Thành Luân