Tranh luận nóng

Một phường ở TP.HCM sụt lún lớn nhất trong thập kỷ qua

Thứ Ba, 18/06/2019 16:27

(Khoa học) - 12 năm qua, phường An Lạc, quận Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh lún tới 81,4cm, là nơi có tốc độ sụt lún lớn nhất ở Nam Bộ.

Trong 12 năm, một phường của TP.HCM lún tới 81cm

Theo kết quả đo đạc của Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố tại Diễn đàn quản lý tài nguyên nước, lũ lụt, xâm nhập mặn, ứng phó với sụt lún, sạt lở ở vùng Đồng bằng Sông Cửu Long diễn ra ngày 18/6, trong vòng 12 năm, phường An Lạc, quận Bình Tân, TP.HCM lún tới 81,4cm.

Mot phuong o TP.HCM sut lun lon nhat trong thap ky qua
Lún là một trong những nguyên nhân gây ngập ở TP.HCM. Ảnh: Dân Việt

Theo ông Hoàng Văn Bảy, Cục trưởng Cục Quản lý Tài nguyên nước (Bộ Tài nguyên và Môi trường), từ năm 2005- 2017 nhiều nơi trong khu vực có tốc độ sụt lún kinh hoàng. Khoảng 6% diện tích Đồng bằng không lún hoặc nâng lên, rộng khoảng 2,4 nghìn km2 phân bố ở rìa đồng bằng sông Cửu Long, thuộc một phần các tỉnh An Giang, Kiên Giang, Long An và TP. Hồ Chí Minh.

29% diện tích lún dưới 5 cm rộng khoảng 12,2 nghìn km2, phân bố trên địa bàn 12 tỉnh/thành phố, trong đó tập trung chủ yếu ở Long An, Đồng Tháp, Tiền Giang, Hậu Giang và Cần Thơ.

Vùng lún từ 5 - 10cm có diện tích khoảng 8,4 nghìn km2 (chiếm khoảng 210%), phân bố trên địa bàn 11 tỉnh, thành phố trong đó tập trung chủ yếu ở Sóc Trăng, Kiên Giang, Bạc Liêu, Vĩnh Long. Mức độ lún trong giai đoạn từ 2005 đến 2017 từ 5,1 - 10cm, trung bình 7,78cm.

8% diện tích lún trên 10 cm có diện tích khoảng 3,4 nghìn km2, phân bố trên địa bàn 9 tỉnh, thành phố trong đó tập trung chủ yếu ở Bạc Liêu, Cà Mau, An Giang. Tuy nhiên, vùng có mức độ lún cao nhất lại ở TP.HCM.

Kết quả đo đạc cho thấy, phường An Lạc, quận Bình Tân, TP. HCM trong 12 năm lún tới 81,4cm.

Nhiều điểm lún mạnh khác như phường 1, thị xã Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu với 62,6cm trong 12 năm và xã Vĩnh Hải, thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng là 53,1cm/năm trong 12 năm. Toàn bộ vùng này có mức độ lún trong giai đoạn từ 2005 đến 2017 là 10,1 - 81,4cm, trung bình 21,5cm.

Khoảng 37% diện tích hiện chưa có số liệu quan trắc để ước tính tốc độ lún.

Theo Cục Quản lý Tài nguyên nước, tình trạng sụt lún đất trong vùng do các nguyên nhân về tự nhiên như đặc điểm vùng với trầm tích trẻ, đang trong quá trình cố kết, nén chặt của các lớp trầm tích, hoạt động tân kiến tạo, quá trình bóc mòn, bồi tụ bề mặt địa hình.

Bên cạnh đó có nguyên nhân chủ quan do các hoạt động của con người gây ra như khai thác nước dưới đất quá mức, xây dựng đô thị, các công trình kết cấu hạ tầng, đường giao thông, quá trình tác động xung lực của các hoạt động giao thông.

"Tổng thể chung toàn vùng thì ở những vùng không bị lún, có mật độ khai thác nước nhỏ và ngược lại đối với vùng bị lún. Đối với các vùng có mức độ lún khác nhau, vùng lún cao nhất (trên 10cm) có mật độ khai thác nước ngầm lớn nhất (111 m3/ngày/km2)" - ông Hoàng Văn Bảy nhận định.

"Dù chưa có công trình nghiên cứu cụ thể để xác định mức độ tác động của từng nguyên nhân gây lún nêu trên. Nhưng khai thác nước dưới đất quá mức là một trong những nguyên nhân gây sụt lún đất ở khu vực TP.HCM và vùng ĐBSCL" – Tuổi trẻ dẫn lời ông Bảy khẳng định.

Cục Quản lý Tài nguyên nước đề xuất, cần tập trung khoanh định các khu vực cần hạn chế do khai thác quá mức, trên cơ sở đó các địa phương sẽ phê duyệt, công bố và triển khai thực hiện các biện pháp hạn chế khai thác nước dưới đất ở địa phương mình theo quy định. Ngoài ra, cần xây dựng và đưa vào vận hành hệ thống theo dõi, giám sát diễn biến sụt lún đất, nhất là tại một số khu vực có mức độ lún cao.

Lũ lên chậm, nhiễm mặn trầm trọng hơn

Cũng theo Cục Quản lý Tài nguyên nước, lũ có xu hướng đến muộn hơn so với trước đây.

Mot phuong o TP.HCM sut lun lon nhat trong thap ky qua
Biến đổi khí hậu, thay đổi nguồn nước ở sông Mê Công khiến ĐBSCL chịu hạn, mặn trầm trọng hơn.

Từ năm 2010 trở về trước, đỉnh lũ chính vụ hầu hết xuất hiện vào cuối tháng 9, đầu tháng 10. Từ năm 2010 trở lại đây, các trận lũ hầu hết xuất hiện vào giữa tháng 10 (chậm hơn so với giai đoạn trước khoảng 10 ngày).

Từ năm 2010 đến nay, số trận lũ lớn giảm so với trước kia, chủ yếu xuất hiện các lũ vừa và lũ nhỏ (chiếm đến khoảng 90%), lũ đầu vụ (tháng 8) cũng suy giảm nghiêm trọng.

Trong khi đó, tình hình xâm nhập mặn ở ĐBSCL có những thay đổi lớn do biến đổi khí hậu và và việc xây dựng, vận hành các hồ chứa thủy điện ở thượng lưu làm thay đổi nguồn nước sông Mê Công đổ về ĐBSCL.

Thời gian xâm nhập mặn có xu hướng xuất hiện sớm hơn trước đây từ 1 đến 1,5 tháng. Giai đoạn trước năm 2012, mặn thường xâm nhập đáng kể từ tháng 2 đến tháng 4, đỉnh mặn xuất hiện vào cuối tháng 3 hoặc tháng 4 (là tháng có dòng chảy kiệt nhất).

Những năm gần đây thường xuyên xuất hiện dòng chảy thượng nguồn đầu mùa khô về thấp, xâm nhập mặn bắt đầu từ cuối tháng 12 năm trước, đỉnh mặn xuất hiện vào tháng 2; hoặc đầu tháng 3 năm sau.

Phạm vi xâm nhập mặn tăng so với trước đây. Tanh mặn 4 g/l trước đây chỉ vào sâu nhất đến 60km ở các cửa sông Cửu Long ở những năm bị xâm nhập cao. Nhưng nay xảy ra thường xuyên hơn, điển hình đợt xâm nhập mặn kỷ lục năm 2016, chiều sâu xâm nhập mặn cao nhất lên tới 90km.