Tranh luận nóng

Sẽ nghiên cứu cả kịch bản vỡ đập trên dòng chính Mekong

Thứ Sáu, 27/07/2018 13:35

(Khoa học) - Chánh Văn phòng Uỷ ban sông Mekong Việt Nam cho biết, thời gian tới, các kịch bản vỡ đập trên sông Mekong sẽ được nghiên cứu khoa học, kỹ lưỡng.

Sự cố vỡ đập thủy điện Xe Pian - Xe Namnoy tại Lào một lần nữa đặt ra vấn đề an toàn của các đập thủy điện.

Theo ông Lê Đức Trung, Chánh Văn phòng Uỷ ban sông Mekong Việt Nam, hồ chứa dù lớn hay nhỏ khi xảy ra sự cố vỡ đập thì đều gây thảm họa khó lường cho hạ du, vì vậy, an toàn đập là vấn đề cần được đánh giá kỹ lưỡng kể từ khi khảo sát, thiết kế đến giai đoạn thi công và vận hành.

Đa số các thảm họa vỡ đập hay xảy ra trong giai đoạn thi công, nên cần hết sức coi trọng các biện pháp an toàn cho công trình cho giai đoạn này cho tất cả các bước từ khâu biện pháp thi công, giám sát chất lượng công trình, quan trắc, dự báo lũ… cho đến chuẩn bị trước các giải pháp ứng phó với tình trạng khẩn cấp, đặc biệt là trong bối cảnh thời tiết nguy hiểm, cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều.

Se nghien cuu ca kich ban vo dap tren dong chinh Mekong
Thảm họa vỡ đập thủy điện Xe Pian-Xe Namnoy ở Lào đã khiến 6 ngôi làng chìm trong biển nước, hàng trăm người mất tích, khoảng 1.300 hộ dân mất nhà cửa.

"Đối với Việt Nam, mặc dù vấn đề an toàn đập luôn được đặt lên hàng đầu tuy nhiên từ sự cố vỡ đập vừa xảy ra tại Lào cần thiết phải có các biện pháp tăng cường nhằm nâng cao an toàn hồ đập trong tất cả các giai đoạn từ thiết kế, thi công cho tới giai đoạn vận hành công trình, trong đó công tác kiểm tra, giám sát cần đặc biệt coi trọng", Chánh Văn phòng Ủy ban sông Mekong Việt Nam nhấn mạnh.

Ông Lê Đức Trung cho biết, đối với lưu vực sông Mekong, ngoài Hiệp định Hợp tác Phát triển bền vững lưu vực sông Mekong năm 1995, Uỷ hội sông Mekong quốc tế đã thông qua bộ Quy chế sử dụng nước, trong các nguyên tắc sử dụng nước công bằng và hợp lý, nguyên tắc trao đổi thông tin số liệu, nghĩa vụ thông báo và tham vấn… đối với các đề xuất sử dụng nước đã được quy định.

Mới đây, Uỷ hội đã tiến hành tham vấn và thông qua Kế hoạch hành động thực hiện Tuyên bố chung Tham vấn trước Dự án thủy điện Pắc Beng, qua đó sẽ tăng cường về phối hợp trao đổi thông tin, quan trắc giám sát và xây dựng quy chế vận hành liên hồ cho tất cả các công trình thủy điện dòng chính. 

Hiện nay Uỷ hội sông Mekong quốc tế đang cập nhật Hướng dẫn thiết kế cho các đập thủy điện dòng chính cho tất cả các lĩnh vực an toàn hồ, đập từ giai đoạn thiết kế cho đến giai đoạn thi công, vận hành công trình để giảm thiểu nguy cơ mất an toàn.

Chánh Văn phòng Uỷ ban sông Mekong Việt Nam nhấn mạnh, xây dựng các đập trên sông Mekong là vấn đề rất lớn, ảnh hưởng đến nguồn nước cả về số và chất lượng, hệ sinh thái, đời sống của nhân dân thuộc lưu vực sông và quan hệ giữa các nước trong khu vực, nên đòi hỏi phải nghiên cứu kỹ, khoa học và khách quan gắn chặt nghiên cứu với thực tế đã và đang diễn ra và khai thác sử dụng tài nguyên nước vì quyền lợi chung của các nước trong lưu vực.

Một số kịch bản vỡ đập trên dòng chính ở các quốc gia phía thượng nguồn sông Mekong đã được Ủy ban sông MekongViệt Nam phối hợp với các chuyên gia quốc tế đánh giá.

Chẳng hạn, kịch bản vỡ đập Sambor (đang ở giai đoạn nghiên cứu khả thi) của Campuchia đã được xem xét khá cụ thể do hồ Sambor có dung tích lớn, trực tiếp ảnh hưởng đến Việt Nam do cách biên giới Việt Nam - Campuchia chỉ khoảng 360 km.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, nếu xảy ra vỡ đập sẽ gây nên thảm họa vô cùng thảm khốc về môi trường, sinh thái và xã hội cho vùng hạ du không chỉ phía Campuchia mà sóng vỡ đập còn lan tới Tân Châu - Châu Đốc và gây ngập lũ trên diện rộng ở ĐBSCL.

Từ kết quả của nghiên cứu này, Ủy ban sông Mekong Việt Nam đã xây dựng bước đầu kịch bản ứng phó đối với sự cố.

"Việc xây dựng các kịch bản vỡ đập trên sông Mekong hết sức quan trọng. Trong thời gian tới, các kịch bản vỡ đập của các công trình trên dòng chính sông Mekong, chẳng hạn như các tổ hợp nhiều đập thủy điện vỡ dây chuyền, sẽ được nghiên cứu một cách khoa học, kỹ lưỡng dựa trên các số liệu với cập nhật được thu thập từ các quốc gia phía thượng du nhằm đánh giá các tác động có thể xảy ra. Từ đó, chúng ta sẽ xây dựng được cách kịch bản để ứng phó một cách chủ động.

Để thực hiện điều này cần có sự hợp tác với các quốc gia thuộc Ủy hội sông Mekong quốc tế, Trung Quốc và đặc biệt là các chuyên gia có kinh nghiệm trong và ngoài khu vực", ông Lê Đức Trung lưu ý.

Thành Luân