Tranh luận nóng

Tiêu thụ tro xỉ Nhiệt điện Vĩnh Tân 2: Cái khó là...

Thứ Hai, 19/11/2018 07:31

(Khoa học) - Đối với Nhiệt điện Vĩnh Tân 2, khi chưa thể cải tạo chế độ đốt cháy từ trong lò, chỉ có cách mở rộng diện tích chứa tro xỉ.

Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 đang đau đầu vì không tiêu thụ được tro xỉ thải ra trong quá trình sản xuất điện.

Theo báo cáo của Bộ Công thương gửi Chính phủ, tro xỉ thải ra của nhà máy có chất lượng rất thấp, tỉ lệ carbon chưa cháy hết tồn dư trong tro cao tới 15% nên không thể sử dụng trực tiếp làm phụ gia bê tông.

Mặt khác, ở khu vực miền Trung, thị trường tiêu thị gạch không nung ít, không có thói quen dùng gạch không nung, nhà máy nằm xa nơi tiêu thụ nên giá thành vận chuyển cao.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn về tro xỉ nhiệt điện đốt than làm vật liệu san lấp do Bộ Xây dựng soạn thảo vẫn chưa được ban hành, dẫn đến việc khó khăn trong tiêu thụ tro xỉ.

PGS.TS Trương Duy Nghĩa, Chủ tịch Hội Nhiệt Việt Nam chia sẻ với khó khăn của Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 trong việc tiêu thụ tro xỉ và cho biết nguy cơ đầy bãi chứa tro xỉ là tình trạng chung của nhiều nhà máy nhiệt điện ở Việt Nam.

Đối với Nhiệt điện Vĩnh Tân 2, dù nhà máy này đã ký hợp đồng tiêu thụ tro xỉ với Công ty Cổ phần Đầu tư Mãi Xanh trong cả đời dự án để sản xuất gạch không nung nhưng lượng tiêu thụ của Công ty Mãi Xanh không được nhiều.

Tieu thu tro xi Nhiet dien Vinh Tan 2: Cai kho la...
Lượng tro xỉ của các nhà máy trong Nhiệt điện Vĩnh Tân là rất lớn. Ảnh: VnEconomy

Cho đến nay, Công ty Mãi Xanh mới lắp đặt được 3/28 dây chuyền sản xuất gạch không nung và tiêu thụ tro, xỉ khoảng 450 tấn/ngày. Trong khi đó, Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 phát sinh tro, xỉ khoảng 4.500 tấn/ngày. Vì vậy khó có khả năng thực hiện được cam kết tiêu thụ hết tro, xỉ do khó khăn về tài chính, công nghệ và sản phẩm gạch không nung khó cạnh tranh về giá.

Việc tro xỉ của Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 có chất lượng thấp khiến việc tiêu thụ gặp khó khăn, theo ông Trương Duy Nghĩa, là do sử dụng than nội địa có hàm lượng chất bốc ít, rất khó cháy. Hệ quả là hàm lượng carbon còn lại trong tro khá cao, chiếm 15% lượng tro xỉ. Tình trạng trên thường gặp ở cả nhà máy Duyên Hải 1 và các nhà máy điện ngoài Bắc.

"Cách tốt nhất là có biện pháp khử carbon ra khỏi tro. Trước đây, tro bay của Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại đã được Công ty Sông Đà 13 và Hợp tác xã Cao Cường thu gom, tuyển khử lượng carbon còn lại trong tro, đáp ứng toàn bộ lượng tro bay để xây dựng đập thủy điện Sơn La.

Phía Công ty Sông Đà 13 và Hợp tác xã Cao Cường còn tách được carbon ra để làm than tổ ong.   

Trong trường hợp sử dụng tro xỉ để làm chất phụ gia sản xuất xi măng, gạch gốm lát nền yêu cầu lượng cơ khí cao cũng phải khử carbon.

Có thể không cần khử carbon nếu chất lượng vật liệu xây dựng không đòi hỏi cao, chẳng hạn làm gạch không nung.

Tuy nhiên, cái khó của Nhiệt điện Vĩnh Tân 2  là nhà máy nằm ở xa nơi tiêu thụ gạch không nung. Cũng không thể sử dụng tro xỉ của nhà máy làm nền đường giao thông vì chứa nhiều carbon", Chủ tịch Hội Nhiệt Việt Nam phân tích.

Vì lẽ đó, PGS.TS Trương Duy Nghĩa cho rằng cần phải có biện pháp giải quyết khác cho Vĩnh Tân 2, chẳng hạn cải tạo chế độ đốt cháy từ trong lò.

Trong một bài viết trước đây của mình, một trong những biện pháp được ông Nghĩa kiến nghị để tăng khả năng sử dụng tro xỉ của nhà máy nhiệt điện là nâng cao chất lượng tro xỉ.

Theo đó, đối với lò hơi đốt than bột, cần giảm đến mức tối đa lượng carbon chưa cháy còn lại trong tro xỉ. Khi đốt  than nhiều chất bốc, dễ cháy (than nhập khẩu), vấn đề này gần như luôn luôn được giải quyết.

Khi đốt than antraxit nội địa cần tổ chức tốt quá trình cháy than để đảm bảo lượng carbon còn lại ít trong tro (<5%) bằng cách cấp than nội địa tốt hơn cho các lò đốt than bột, tốt nhất là không nên xấu hơn than cám 5 Hòn Gai.

Nếu phải dùng than xấu hơn (cám 6A, 6B) thì nên phối trộn với than bitum (hay á bitum) nhập khẩu để than có thêm chất bốc và giảm hàm lượng tro, tạo thuận lợi hơn cho việc cháy  than. Việc phối trộn này có thể thực hiện ngay cả khi dùng than cám 5.

Đối với lò đốt lớp sôi, cần có biện pháp tách CaSO4 và CaO thừa lẫn trong tro xỉ. Điều này chỉ có thể thực hiện bằng cách thay đổi công nghệ khử SO2: khử SO2 trong khói sau khi đã khử bụi tĩnh điện khói bằng cách đưa vôi hay dung dịch vôi vào thiết bị khử SO2 (thiết bị FGD đặt sau thiết bị khử bụi tĩnh điện). Khi ấy cũng thu được CaSO4 như ở lò đốt than bột.

Nếu khử SO2 bằng nước biển thì tuy không thu được CaSO4 nhưng cũng không ảnh hưởng gì đến chất lượng tro bay.

Trước mắt, khi chưa thể cải tạo chế độ đốt cháy từ trong lò ở Nhiệt điện Vĩnh Tân 2, theo PGS.TS Trương Duy Nghĩa, "không có cách nào khác, cần cho nhà máy mở rộng diện tích bãi chứa tro xỉ để tránh nguy cơ đóng cửa nhà máy".

Trung tâm điện lực Vĩnh Tân gồm 5 dự án nhiệt điện (Vĩnh Tân 1, 2, 3, 4 và 4 mở rộng) với tổng công suất 6/264 MW. Trong đó Vĩnh Tân 2 do Tổng công ty Phát điện 3  và Vĩnh Tân 4 do Tập đoàn Điện lực Việt Nam làm chủ đầu tư đã đi vào hoạt động. Còn nhà máy nhiệt điện BOT Vĩnh Tân 1 của nhà đầu tư Trung Quốc đã vận hành thử nghiệm tổ máy 1 và tổ máy 2, dự kiến phát điện thương mại từ tháng 9/2018.

Hai nhà máy khác đang trong quá trình xây dựng. Đó là Vĩnh Tân 4 mở rộng (dự kiến đi vào vận hành chính thức từ tháng 12/2019) và Vĩnh Tân 3 (đang thực hiện các thủ tục đầu tư).

Bộ Công thương cho biết, khi các nhà máy này đi vào hoạt động thì lượng tro xỉ phát sinh theo thiết kế là khoảng 3,8 triệu tấn/năm. Trong đó, ba nhà máy là Vĩnh Tân 2, 4 và 4 mở rộng dùng chung bãi chứa tro, xỉ có diện tích hơn 38 ha; chứa khoảng 9,3 triệu m3. Hiện nay bãi đã chứa khoảng 4,5 triệu m3 và dự kiến đầy trong khoảng hơn 2 năm nữa.

Bộ Công thương thừa nhận vị trí bãi tro, xỉ nằm gần đường quốc lộ, chịu tác động bởi gió biển cường độ mạnh và sử dụng phương án thải tro, xỉ khô bằng phương tiện ôtô nên tiềm ẩn rủi ro phát tán bụi, tiếng ồn trong quá trình vận chuyển, lưu giữ tro, xỉ.

Thành Luân