Tranh luận nóng

Nghi sao la tái xuất: Chờ tin vui 10 năm

Thứ Tư, 06/03/2019 13:35

(Thế giới động vật) - Vốn là một loài nhút nhát, chỉ sống ở rừng nguyên sinh, sao la nghi xuất hiện ở Quảng Bình là một tín hiệu tốt cho ngành bảo tồn Việt Nam.

Trao đổi với Báo Đất Việt ngày 5/3, ông Lê Thanh Tịnh - Giám đốc Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Bình) cho biết, một cá thể nghi là Sao La đã lọt vào bẫy ảnh do các nhà khoa học đặt tại khu vực tiếp giáp giữa vùng đệm và vùng lõi của di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng vào ngày 9/2/2019.

Nghi sao la tai xuat: Cho tin vui 10 nam
Chương trình bẫy ảnh của VQG Phong Nha - Kẻ Bàng đã ghi nhận hình ảnh nghi loài Sao la

Bức ảnh trên là bản ảnh duy nhất mà bẫy ảnh thu được từ cá thể nghi là sao la này.

"Theo nhận định của chúng tôi và một số chuyên gia hàng đầu về động vật thì cá thể này là sao la. Khả năng này rất là cao dựa vào nhận dạng sừng của cá thể này. Dẫu vậy, chúng tôi vẫn cần phải có thêm bằng chứng như mẫu phân, lông... ở các khu vực nghi sao la xuất hiện, từ đó phân tích ADN để khẳng định chắc chắn" - ông Tịnh cho biết.

Ông Tịnh kỳ vọng, nếu cá thể bẫy ảnh được là sao la thì đây là một tin tức tốt lành cho những người làm công tác bảo tồn ở Việt Nam. Bởi lẽ, đã khoảng 10 năm nay chưa thấy có bằng chứng mong manh về sự xuất hiện của sao la tại đây.

Theo Giám đốc BQL VQG Phong Nha-Kẻ Bàng, cơ quan này hiện đã triển khai các biện pháp bảo tồn cơ bản như truy quét và thu lại những bẫy thú do những kẻ săn trộm đặt ở các khu vực vùng lõi và lân cận để tránh tác động đến các động vật rừng nói chung và sao la nói riêng. 

Đặc tính và sinh cảnh của sao la rất đặc biệt. Chúng rất nhút nhát và chỉ sống ở những khu vực rừng nguyên sinh, nơi hầu như không có sự can thiệp của con người. Cũng bởi sự nhút nhát của loài này và những tập tính đặc biệt nhạy cảm của chúng khiến cho việc bảo tồn bằng nhân giống sao la có thể gặp khó khăn.

Ông Tịnh nhận định: "Sao la rất nhạy cảm về môi trường sống. Đã từng có người dân bắt được sao la ở Lào nhưng chỉ được một thời gian ngắn là bị chết. Chúng ta có  thể chưa rõ được đặc điểm về thức ăn, các đặc tính khác của chúng để chăm sóc cho phù hợp. Do đó sẽ rất khó để bảo tồn sao la bằng các biện pháp nhân tạo".

Nghi sao la tai xuat: Cho tin vui 10 nam
Con sao la còn sống đầu tiên bị bắt giữ vào năm 1996 tại Lào. Ảnh: Báo Người Lao Động

Trước thông tin trên, TS. Văn Ngọc Thịnh - Giám đốc Tổ chức thiên nhiên quốc tế (WWF) Việt Nam cho rằng, vẫn cần có thêm bằng chứng để khẳng định điều này bởi các hình thái đặc trưng của sao la như đốm trắng trước đầu và sừng chưa được thể hiện rõ trong cá thể được bẫy ảnh tại VQG Phong Nha- Kẻ Bàng.

Bức ảnh bẫy được cho thấy các đặc điểm tương tự như loài Mang Trường Sơn.

"Quan điểm của tổ chức WWF, vẫn chưa có cơ sở nào để xác nhận rằng bẫy ảnh thu được tại VQG Phong Nha- Kẻ Bàng là loài sao la" - TS. Văn Ngọc Thịnh nhận xét.

Trong trường hợp cá thể bẫy ảnh thu được là sao la thì đây là một tin tức rất quý đối với ngành bảo tồn Việt Nam. Như vậy, vùng sinh thái của sao la đã không bị thu hẹp ở các khu bảo tồn trước đây đã ghi nhận như ở Pù Mát (Nghệ An), Quảng Nam, Thừa Thiên Huế... mà còn ra tận VQG Phong Nha - Kẻ Bàng.

"Điều này cho thấy công tác bảo tồn ở Việt Nam rất tốt. Đây là một loài thú cổ đại. Chúng chỉ sống trong những khu rừng nguyên sinh, hoang sơ, không bị tác động của con người. Chưa kể, điều đó cũng cho thấy tiềm năng trong các khu rừng nguyên sinh mà có thể chúng ta chưa khám phá ra được,  chứng minh giá trị vô cùng lớn về đa dạng sinh học của Việt Nam" - TS. Văn Ngọc Thịnh cho hay.

Cũng rất có thể đây là một trong những cá thể sao la cuối cùng tại Việt Nam và chúng ta càng phải có các biện pháp bảo tồn phù hợp.

"Chúng ta có thể áp dụng các biện pháp bảo tồn như nhiều tổ chức bảo tồn trên thế giới như tái sinh sản và tái thả về thiên nhiên. Đây là cơ hội rất tốt để kết hợp cá thể này với các cá thể khác trong rừng tự nhiên"- TS. Thịnh cho biết thêm.

Nghi sao la tai xuat: Cho tin vui 10 nam
Loài sao la còn được mệnh danh là kỳ lân châu Á.

Trong khi nhiều người lo ngại về sự khó khăn trong việc dùng biện pháp nhân tạo bảo tồn hay nhân giống sao la, TS. Văn Ngọc Thịnh cho rằng, không cần quá lo lắng.

"Các biện pháp bảo tồn đã được các tổ chức quốc tế xây dựng. Họ đã nhân giống nhiều loài gần như tuyệt chủng và thành công như ở Mỹ nhân giống thành công loài bò tai xanh... Bây giờ, nếu chúng ta không hành động thì không còn giải pháp nào tốt hơn nữa" - TS. Thịnh nhận xét.

Ông giải thích, nếu chỉ còn một cá thể độc lập thì khả năng sinh sản tự nhiên của chúng không có.

Với các nghiên cứu khoa học đến nay, vùng sinh sống tự nhiên để các cá thể có thể gặp gỡ, sinh sản tự nhiên là hạn chế. Ví như: cá thể cái ở Quảng Bình, cá thể đực ở Pù Mát... thì cơ hội để chúng sinh sản tự nhiên là hạn chế. Với công tác bảo tồn lại càng cần phải tạo điều kiện để chúng có cơ hội được gặp nhau.

"Nếu trong điều kiện như hiện tại mà chúng ta không có sự tác động nào thì đến một thời điểm nào đó, các cá thể độc lập cũng tự tuyệt chủng. Cơ hội để nhân giống chúng cũng không còn. Dù sao la là loài nhạy cảm thì không có nghĩa là chúng ta để mặc chúng trong tự nhiên. Thay vào đó, càng phải tìm hiểu rõ hơn về các tập tính, đặc tính của chúng để chuẩn bị các công tác nhân giống một cách chu đáo nhất, ít có tác động con người nhất, giúp quá trình nhân giống diễn ra suôn sẻ, thành công" - TS. Văn Ngọc Thịnh đánh giá.

Cúc Phương