Tranh luận nóng

32 nhà thầu dự tuyển cao tốc Bắc-Nam: Tránh 'đi nhiều chân'

Thứ Hai, 25/11/2019 07:39

(Doanh nghiệp) - Bộ GTVT phải công bố công khai danh sách 32 nhà thầu tham gia dự tuyển vào dự án, tránh một nhà thầu "đi nhiều chân"

Bộ GTVT vừa cho biết, sau 30 ngày phát hành hồ sơ mời sơ tuyển nhà đầu tư cao tốc Bắc-Nam theo hình thức đấu thầu trong nước, các Ban quản lý dự án của Bộ Giao thông Vận tải đã nhận được 32 bộ hồ sơ của nhà đầu tư, liên danh nhà đầu tư trong nước tham gia dự tuyển. Trong 8 dự án cao tốc Bắc-Nam thực hiện theo hình thức PPP (đối tác công-tư), dự án có số lượng hồ sơ nộp nhiều nhất là 9 bộ hồ sơ, còn dự án ít nhất là 2 bộ hồ sơ.

32 nha thau du tuyen cao toc Bac-Nam: Tranh 'di nhieu chan'
Cần công khai nhà thầu tham dự dự tuyển dự án cao tốc Bắc - Nam để tránh một nhà thầu lại đi nhiều chân. Ảnh: PLO

Trước thông tin trên, GS.TS Đặng Đình Đào (Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, ĐH Kinh tế Quốc dân, Hà Nội) nhận định, dự án cao tốc Bắc - Nam là dự án trọng điểm rất quan trọng của quốc gia.

Đây là dự án lớn, có tầm quan trọng chiến lược, đòi hỏi những đơn vị tham gia phải có trình độ, năng lực, tiềm lực tài chính vững. Vì thế, 32 nhà thầu tham gia vào dự án cho thấy niềm tin ở các nhà thầu trong nước không nằm ngoài sự kỳ vọng. Dự án càng có nhiều nhà thầu tham gia, sự cạnh tranh càng gay gắt, cơ hội lựa chọn được nhà thầu tốt cho dự án càng lớn.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mọi điều kiện chưa sẵn sàng, việc tìm kiếm được nhà thầu có chất lượng, bảo đảm được năng lực và chất lượng là rất khó.

Từ yêu cầu đánh giá năng lực nhà thầu thông qua đánh giá về hồ sơ, cho tới các tiêu chí đánh giá được đặt ra để bảo đảm lựa chọn được nhà thầu chất lượng cũng là vấn đề lớn. 

Việc lựa chọn nhà thầu cho dự án cao tốc Bắc - Nam phải được rút kinh nghiệm sau hàng loạt những dự án cao tốc, dự án BOT, BT đã thực hiện thời gian qua. Đặc biệt là những vấn đề về tiến độ, chất lượng và hiệu quả của dự án. Dự án phải hướng tới hiệu quả và chất lượng là mục tiêu tối thượng, không phải chạy theo dự án để lấy số lượng và tăng trưởng.

Đưa ra lời nhắc nhở như vậy, GS Đặng Đình Đào cho biết, việc thực hiện đầu tư các dự án xây dựng, dự án hạ tầng theo hình thức BOT, BT thời gian qua đã gặp quá nhiều vấn đề, vướng mắc, gây bức xúc trong dư luận.

Mới đây là hàng loạt các dự án BOT, BT được thống kê sau khi đi vào khai thác đều không đạt doanh thu, phương án tài chính bị phá vỡ, dẫn tới khoản nợ đọng 53.000 tỷ đồng, chưa biết phải xử lý thế nào. 

Theo vị GS, ở đây có vấn đề ngay từ khâu phê duyệt chủ trương, thẩm định tổng mức đầu tư dự án cho tới các khâu giám sát, kiểm tra, đánh giá hiệu quả của dự án... đã không được bảo đảm, xuê xoa, thậm chí có hiện tượng tiêu cực, móc ngoặc cùng đẩy suất đầu tư tăng lên để kiếm lợi.

"Một dự án đầu tư chỉ đáng vài nghìn tỷ mà suất đầu tư bị đẩy lên tới mấy chục tỷ, đương nhiên là phương án tài chính cũng bị đẩy lên, mọi chi phí đều bị tính hết vào suất đầu tư và tính cho người dân sử dụng.

Khi bị người dân phản ứng, dự án không hiệu quả, không bảo đảm được phương án tài chính thì đòi trả lại cho nhà nước. Rất vô lý, bất cập", GS. Đặng Đình Đào nói rõ. 

Bên cạnh đó, tình trạng lựa chọn nhà thầu kém chất lượng, nhà thầu không có năng lực cũng là nguyên nhân dẫn tới dự án bị vỡ tiến độ, không bảo đảm được chất lượng thi công.

Ví dụ điển hình phải kể đến dự án cao tốc Quảng Nam - Đà Nẵng được đầu tư 34.000 tỷ nhưng vừa được thông xe đã phát hiện hàng loạt những sai phạm, hỏng hóc.

"Chọn nhà thầu cho cao tốc Bắc - Nam phải là những nhà thầu có chất lượng. Muốn làm được như vậy Bộ GTVT phải công bố công khai danh sách 32 nhà thầu tham gia dự tuyển vào dự án là những ai?

Có bao nhiêu nhà thầu tham gia vào dự án thật sự? Bao nhiêu nhà thầu nộp hồ sơ cho từ 2 dự án PPP trở lên?

Phải hết sức thận trọng không để xảy ra tình trạng chọn nhà thầu cho cao tốc Bắc - Nam cũng giống như dự thi vào đại học. Trường công bố tới 15.000 thí sinh dự tuyển nhưng thực chất chỉ có 6.000 thí sinh, còn lại là con số ảo.

Vì như vậy, cuối cùng loanh quanh chỉ có mấy nhà thầu, hoặc chỉ là quân xanh, quân đỏ được đưa vào để loại những nhà thầu có năng lực thật sự, là hình thức chỉ định trá hình... sẽ rất nguy hiểm với một dự án trọng điểm quốc gia.

Hay tình trạng một nhà thầu tham gia nhiều dự án nhưng không bảo đảm được năng lực tài chính khiến dự án nào cũng lỡ dở, chậm trễ, kéo dài thời gian ảnh hưởng tới hiệu quả của dự án.

Một nhà thầu chỉ nên cho tham gia một dự án, không thể "đi nhiều chân" khi năng lực không có", GS. Đặng Đình Đào cảnh báo.

Cao tốc Bắc-Nam: Áp 5 nguyên tắc, loại nhà thầu yếu

Trước thực tế trên, vị GS cho rằng muốn không chọn nhầm nhà thầu cho dự án trong bối cảnh ngân sách đang khó khăn, năng lực trình độ quản lý còn hạn chế, nhiều bất cập, Bộ GTVT không nên triển khai dự án một cách đại trà.

Thay vào đó, nên thực hiện thí điểm từng đoạn, thi công tới đâu rút kinh nghiệm tới đó, dự án sau hoàn thiện hơn dự án trước như vậy vừa bảo đảm lựa chọn được nhà thầu tốt mà vẫn bảo đảm được tiến độ, chất lượng và hiệu quả.

"Tôi cho rằng nên có sự ưu tiên. Dự án nào mang tính cần kíp, không có không được thì cho triển khai trước. Không nên thực hiện dự án một cách đại trà, để rồi làm xong không có người đi, hiệu quả đầu tư thấp, phương án tài chính không bảo đảm thì quay lại bắt đền, ăn vạ nhà nước, bắt người dân phải gánh là không được", GS Đặng Đình Đào kết luận.

Lam Nguyễn