Tranh luận nóng

Đất vàng Viện Dệt may: Tránh thất thoát thế nào?

Thứ Sáu, 02/03/2018 07:24

(Doanh nghiệp) - Quan trọng là phải công khai, minh bạch một cách chi tiết từng loại tài sản, nhất là đất đai và có thời gian hợp lý để nhà đầu tư nghiên cứu.

Sắp phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), thông tin Viện Dệt may Việt Nam đang quản lý nhiều khu đất vàng tại trung tâm Hà Nội và TP.HCM nhận được sự quan tâm của dư luận.

Theo lãnh đạo Viện Dệt may Việt Nam, các khu đất này không được tính vào giá trị doanh nghiệp khi cổ phần hóa, chúng đều được sử dụng cho các mục đích nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, thí nghiệm.

Theo quyết định ngày 22/5/2017 của Bộ Công thương về việc xác định giá trị Viện Dệt may do Tập đoàn Dệt May Việt Nam tạm thời quản lý để cổ phần hóa, tổng giá trị tài sản đang dùng của Viện dệt may tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp (ngày 30/9/2016) là hơn 72,793 tỷ đồng.

Trong đó nợ thực tế phải trả là 21,252 tỷ đồng.

Sau khi trừ đi khoản nợ phải trả thực tế, giá trị thực tế phần vốn nhà nước tại Viện Dệt may chỉ còn hơn 50,9 tỷ đồng.

Theo phương án cổ phần hóa Viện Dệt may Việt Nam đã được phê duyệt, sau cổ phần hóa Nhà nước không nắm giữ cổ phần nào; có 474.000 cổ phần (9,48%) chào bán ưu đãi cho người lao động; có 2.263.000 cổ phần (45,26%) chào bán cho nhà đầu tư chiến lược và 2.263.000 cổ phần (45,26%) chào bán công khai trong đợt IPO.

Dat vang Vien Det may: Tranh that thoat the nao?
Viện Dệt may Việt Nam sẽ IPO vào ngày 12/3

Một chuyên gia luật cho biết, theo quy định của Luật Đất đai và các nghị định của Chính phủ quy định về vấn đề cổ phần hóa doanh nghiệp, giá trị thuê đất không tính vào giá trị cổ phần.

Tuy nhiên, trong trường hợp của Viện Dệt may có sự đặc biệt là giá trị thuê đất được xác định là 0 đồng, tức không tính tiền thuê đất thì coi như nó là của đơn vị khoa học sự nghiệp nói trên.

"Đây là kẽ hở rất lớn khi nhiều khu đất vàng không được tính đến. Đó là tài sản của Nhà nước được giao và cho thuê nhưng là cho thuê không tính tiền, đó là tiềm năng, lợi thế của doanh nghiệp nên phải tính vào.

Bởi vậy, nếu không có hành lang pháp lý tốt để bảo vệ thì rất dễ bị thất thoát  tài sản và là kẽ hở tiêu cực rất lớn", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) cho biết, thông thường, đất đai sau cổ phần hóa sẽ tiếp tục được thuê. Để tránh thất thoát tài sản Nhà nước, quan trọng nhất là phải công khai, minh bạch thông tin một cách chi tiết từng loại tài sản, nhất là đất đai.

Chẳng hạn, hiện trạng sử dụng từng mảnh đất như thế nào, cơ sở pháp lý của mảnh đất đó, được thuê bao nhiêu năm, tiền thuê đất là bao nhiêu...,  tất cả đều phải hết sức chi tiết.

Bên cạnh đó, từ lúc công bố thông tin cho đến lúc đấu giá, cần có thời gian hợp lý để các tổ chức, cá nhân, nhà đầu tư quan tâm có thời gian nghiên cứu.

"Thậm chí, trước đây chúng tôi còn đề nghị roadshow, tức sau khi nhà đầu tư đã nghiên cứu xong thì sẽ tiến hành hỏi đáp và phía doanh nghiệp cổ phần hóa sẽ giải đáp tất cả các câu hỏi về tiêm năng khi đầu tư vào cổ phiếu doanh nghiệp đó, cơ hội phát triển... để nhà đầu tư nắm kỹ hơn", ông Nguyễn Hoàng Hải nói.

Từ đây, ông cho rằng, nếu đáp ứng được những yêu cầu trên thì không sợ Nhà nước bị thất thoát tài sản.

Về vấn đề định giá doanh nghiệp đối với Viện Dệt may, Phó Chủ tịch VAFI lưu ý, giá trị doanh nghiệp cao hay thấp tùy thuộc vào nhiều yếu tố. Bên cạnh vấn đề công khai, minh bạch, nó còn phụ thuộc vào tỷ lệ nắm giữ cổ phần Nhà nước sau cổ phần hóa.

Nếu Nhà nước nắm ít thì giá cao và sẽ có giá tốt nhất khi Nhà nước không nắm giữ cổ phần nào. Ngược lại, nếu Nhà nước vẫn  nắm giữ 50-60% cổ phần thì giá trị doanh nghiệp sẽ giảm đi rất nhiều.

"Trường hợp Tổng công ty cổ phần Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) là điển hình. Sở dĩ bán Sabeco được giá cao là vì Nhà nước bán ra 53% vốn, nếu chỉ bán một hai chục phần trăm thì chắc chắn không được giá như thế", ông Hải dẫn ví dụ.

Một điểm khác ảnh hưởng đến giá trị Viện Dệt may khi cổ phần hóa, theo ông Nguyễn Hoàng Hải, đó là yếu tố đất đai.

"Nếu đất đó được sử dụng không phải vì mục đích thương mại, vẫn duy trì làm nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, phòng thí nghiệm như trước đây thì giá trị doanh nghiệp sẽ giảm đi nhiều so với việc để cho nhà đầu tư được toàn quyền sử dụng các khu đất và dành cho việc kinh doanh.

Tuy nhiên, cũng có thể Viện sẽ tìm được nhà đầu tư chiến lược có mục đích tương đồng và họ muốn phát huy vai trò của các khu đất đó, sử dụng các khu đất làm xưởng nghiên cứu, quảng cáo hay trình diễn thời trang... thì mức giá cũng sẽ khác", Phó Chủ tịch VAFI nhận định.

Chỉ ra thực tế ngành dệt may của Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu gia công cho nước ngoài theo đơn đặt hàng, còn việc tự thiết kế mẫu mã, nguyên liệu để kinh doanh rất ít, thậm chí không cẩn thận sẽ lỗ, ông Nguyễn Hoàng Hải cho rằng, phần nghiên cứu khoa học về dệt may sẽ "xương xẩu", tìm được nhà đầu tư không dễ dàng. 

Thành Luân