Tranh luận nóng

Đề xuất điều chỉnh giá điện còn 5 bậc: Minh bạch đã

Thứ Tư, 06/11/2019 07:40

(Doanh nghiệp) - Điều chỉnh giá điện theo hướng nào EVN cũng phải tính toán toàn diện, không thể "hẹn giờ" tăng giá như xăng dầu được

Tại hội thảo "Đề án nghiên cứu cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện Việt Nam" do Tập đoàn Điện lực Việt Nan (EVN) tổ chức, nhiều phương án điều chỉnh giá điện được đề xuất.

De xuat dieu chinh gia dien con 5 bac: Minh bach da
Điều chỉnh giá điện không thể hẹn giờ tăng giá. Ảnh: EVN Hà Nội

Có chuyên gia cho rằng cần mạnh dạn điều chỉnh giá điện trong năm thành 4 lần, có thể tăng hoặc giảm theo diễn biến giá thành, gắn với 4 mùa với mùa nước, mùa khô. Chuyên gia khác nhận định, thị trường thay đổi hàng ngày thì cần phải điều chỉnh thường xuyên giá điện để theo chu kỳ biến thiên của thị trường. Lại có chuyên gia góp ý nên điều chỉnh giá điện 6 tháng/lần có tăng giảm thay vì như vừa qua để 2 năm tăng gần 10% thì sẽ gây sốc...

Thay mặt nhóm nghiên cứu, PGS.TS Bùi Xuân Hồi đã đưa ra 3 phương án cải tiến số bậc thang trong biểu giá bán lẻ điện, gồm 3 bậc thang, 4 bậc thang và 5 bậc thang.

Sau khi đi phân tích 3 phương án trên, nhóm nghiên cứu đề xuất chọn phương án giá bán lẻ điện chia thành 5 bậc thang, trong đó bỏ bậc tháng 50kWh đầu tiên và kéo dài bậc thang lên tới trên 700kWh. Cụ thể: Bậc 1: Dưới 100kWh; Bậc 2: Từ 101 đến 200kWh; Bậc 3: Từ 201 đến 400kWh; Bậc 4: Từ 401 đến 700kWh: Bậc 5: Từ trên 700kWh.

Nêu quan điểm cá nhân, GS.TS Đặng Đình Đào, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Phát triển, ĐH KTQD Hà Nội cho rằng, trước hết điều chỉnh giá điện thế nào cũng phải trên nguyên tắc minh bạch đầu vào, công khai chi phí và cần học tập theo mô hình điều hành của các nước.

"EVN điều chỉnh theo mùa, một năm 4 lần cũng được mà điều chỉnh một năm 2 lần cũng không sao nhưng phải có cơ sở.

Cán bộ, lãnh đạo của EVN đi nước ngoài học tập, nghiên cứu rất nhiều vậy đã học hỏi được gì và áp dụng thế nào vào Việt Nam? Cứ nhìn vào thực tế, có vẻ dư luận đang đúng, cán bộ đi nước ngoài nhiều quá mà không thấy học hỏi được gì, không thay đổi được gì", GS Đặng Đình Đào nói.

Hơn nữa, nếu nhìn vào thực tế, vị chuyên gia cho biết thời gian qua việc tính toán điều chỉnh giá điện đã có "màu sắc", "dáng dấp" theo mùa vụ và đã bộc lộ những bất hợp lý, khiến người dân rất bức xúc. 

Cụ thể, khi vào mùa nắng, nóng EVN lại lấy lý do bị quá tải, hóa đơn tiền điện của người dân thường bị tăng đột biến.

"Rõ ràng đã có việc "tát nước theo mưa", nắng nhiều, dùng nhiều, giá cũng bị đẩy lên", GS Đặng Đình Đào nói.

Thứ hai, trước khi tính toán điều chỉnh giá điện, cần đánh giá lại hiệu quả quản lý của EVN.

"Công tác quản lý đã thật sự hiệu quả, minh bạch, rõ ràng chưa? Ngay chuyện thu tiền điện, tôi thấy thực hiện vẫn chưa thống nhất, nơi khoán trắng nơi vẫn giao cho địa phương tự thu dẫn tới việc thu nhiều, thu ít, điều chỉnh số điện bất hợp lý khiến người dân bức xúc.

Cụ thể, có hộ dân chỉ có tủ lạnh, ti vi với bóng điện mà mỗi tháng cũng mất tới 300-500.000 đồng tiền điện. Trong khi, thực tế, một tủ lạnh cắm điện liên tục cả tháng chỉ cũng chỉ tiêu tốn khoảng 60-100.000 đồng/tháng đã là cao.

Việc tính tiền điện không đúng chu kỳ, kéo dài ngày ghi số điện sẽ khiến lượng điện bị cộng dồn lại, sản lượng điện năng bị tính theo mức giá cao nhất bị đẩy lên. Rõ ràng là người dân bị thiệt khi bị tính lũy tiến và như vậy là không công bằng đối với họ", GS Đào nói.

Thứ ba, việc tính giá điện theo bậc thang vừa qua không phù hợp, bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập.

Đời sống, kinh tế của người dân đã khác so với 20-30 năm trước, vì thế, nhu cầu sử dụng điện cũng khác, phải điều chỉnh lại theo hướng tăng chỉ số giới hạn, kéo dài số điện giữa các bậc thang.

"Với điện sinh hoạt của người dân, nên áp giá thấp hơn đáng kể so với các đối tượng kinh doanh, dịch vụ khác. Hiện nay, đời sống của người dân đã tăng so với trước đây, mức sử dụng dưới 400 kWh là khá phổ biến và mới chỉ là mức đáp ứng nhu cầu cơ bản. Do đó, không nên áp giá cao đối với mức sử dụng này.

Chính sách giá đối với mặt hàng liên quan đến an ninh và chính trị phải được thực hiện theo hướng đảm bảo cơ bản đời sống người dân chứ không nên đẩy khó về phía người tiêu dùng", GS Đặng Đình Đào nêu quan điểm.

Giá điện nhìn từ hai phía

Thứ tư, chiến lược phát triển điện mặt trời, điện gió nhưng làm xong không thể hòa được vào mạng lưới điện quốc gia.

Tức là ở đây còn có vấn đề độc quyền trong kinh doanh điện, khiến các doanh nghiệp ngoài EVN muốn tham gia vào mạng lưới điện quốc gia để tăng nguồn cung, giảm giá thành gặp rất nhiều khó khăn, gần như không tham gia được.

"Điều chỉnh giá điện theo hướng nào EVN cũng phải tính toán toàn diện, không thể điều hành một cách cứng nhắc như ngành xăng dầu "hẹn giờ" điều chỉnh được.

Từng có ý kiến ngành xăng dầu điều chỉnh giá theo chu kỳ 15 ngày một lần, giúp ngành này điều chỉnh một lần hưởng lợi cả 3 năm rồi. EVN muốn điều chỉnh theo chu kỳ hay mùa vụ thì cũng phải bảo đảm vấn đề quản lý cho tốt đã", vị chuyên gia thẳng thắn. 

Vị chuyên gia nói thêm, Chính phủ đang đặc biệt quan tâm tới giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh, EVN cũng nên đi theo quy luật thị trường, phải công khai, minh bạch, rõ ràng. Không nên tạo tâm lý mình là con cưng, là doanh nghiệp độc quyền luôn được ưu ái, bao bọc bởi nhà nước nữa.

Lam Nguyễn