Tranh luận nóng

Vinafood-2 muốn kinh doanh BĐS, xăng dầu: Không hóa giá đất

Thứ Ba, 23/07/2019 13:29

(Doanh nghiệp) - Vinafood 2 kinh doanh BĐS không sai nhưng phải tách riêng đất công khỏi tài sản của doanh nghiệp.

Nguy cơ hóa giá đất vàng

Liên quan tới việc Tổng Công ty Lương thực miền Nam (Vinafood 2) bổ sung bốn ngành nghề kinh doanh mới gồm: bất động sản, đại lý xăng dầu, bán lẻ nhiên liệu động cơ và quản lý bãi đỗ phương tiện đường bộ trong tờ trình Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2019 dự kiến tổ chức vào cuối tháng 7/2019.

Vinafood-2 muon kinh doanh BDS, xang dau: Khong hoa gia dat
Dù doanh thu lớn nhưng kết quả kinh doanh của Vinafood II trong những năm gần đây đều ghi nhận con số thua lỗ nặng nề. Ảnh: Dân Việt

Tổng công ty Lương thực miền Nam – Công ty TNHH MTV (Vinafood 2) là DNNN nhưng đã tiến hành cổ phần hóa xong từ tháng 3/2018. Theo đó, Nhà nước sở hữu 51%, cổ đông chiến lược nắm giữ 25%, 22,97% số cổ phiếu còn lại được chào bán cho nhân viên và công đoàn của Tổng công ty.

Với thông tin trên, chuyên gia kinh tế, TS Đinh Thế Hiển cho rằng Vinafood 2 có quyền lựa chọn phương án kinh doanh mà doanh nghiệp cho rằng có lợi thế cạnh tranh và có thể đem lại lợi nhuận tốt nhất cho doanh nghiệp và cổ đông.

Như vậy, từ hoạt động kinh doanh truyền thống là buôn bán gạo, Vinafood 2 bổ sung thêm 4 ngành nghề mới vào danh mục kinh doanh cũng không trái quy định.

Tuy nhiên, do Vinafood 2 là doanh nghiệp cổ phần được chuyển đổi từ mô hình DNNN. Nền tảng xây dựng Vinafood 2 trên cơ sở ưu đãi và được đầu tư rất lớn từ phía nhà nước như: đất đai, cơ sở hạ tầng...

Tính tới thời điểm thực hiện cổ phần hóa, doanh nghiệp này vẫn thua lỗ nặng, không có gì hấp dẫn nhà đầu tư ngoài những tiềm năng từ quỹ đất vàng khổng lồ, nằm tại các vị trí đắc địa, trải rộng khắp cả nước từ TP. HCM, Cần Thơ, Long An, Bến Tre...

Theo thống kê, Vinafood 2 hiện đang nắm giữ 146 cơ sở nhà đất, tổng diện tích đất 3.405.950m2. Riêng tại TP. HCM, tổng công ty này đang quản lý và sử dụng 17 cơ sở nhà, đất với tổng diện tích 89.842m2

Theo phương án sử dụng đất của Vinafood 2 sau cổ phần hóa, doanh nghiệp này sẽ giữ lại để tiếp tục sử dụng sau cổ phần hóa 114/132 cơ sở nhà, đất (gồm 147/174 thửa) với tổng diện tích 2.016.542 m2.

Vị chuyên gia phân tích, nếu việc sử dụng đất của nhà nước không được tách bạch khỏi hoạt động cổ phần hóa của doanh nghiệp đây sẽ là cơ hội, là kẽ hở cho nhà đầu tư kiếm lợi.

Có thể hình dung những kịch bản như sau: Thứ nhất, doanh nghiệp có thể lấy lý do làm ăn thua lỗ, xin chuyển đổi mục đích kinh doanh các cơ sở kinh doanh lúa gạo trước đây sang kinh doanh BĐS.

Doanh nghiệp tự nhiên được nắm giữ hàng loạt các vị trí đất vàng, có giá trị lớn ở khắp nơi.

Ở kịch bản thứ nhất, nếu kinh doanh BĐS có lợi, khoản lợi nhuận sẽ được chia đều theo tỉ lệ nắm giữ cổ phần giữa nhà nước, Vinafood 2 và nhà đầu tư chiến lược.

"Đây là kẽ hở có nguy cơ gây thất thoát lớn vì, đất giao cho doanh nghiệp được định giá theo giá cơ sở của nhà nước nhưng doanh nghiệp lại mang đất đi kinh doanh BĐS, tức là giá đất đã đội lên gấp 5, thậm chí 10 lần giá trị thực tế.

Trong trường hợp này, đất của nhà nước mang đi kinh doanh nhưng nhà nước chỉ được hưởng lợi một nửa là vô lý", vị TS nói.

Thứ hai, nếu xác định kinh doanh theo hình thức góp vốn liên danh, nhà nước góp đất, doanh nghiệp bỏ vốn, sau đó nại những lý do để xin chuyển đổi mục đích hoặc mua đi bán lại thì cuối cùng đất vàng của nhà nước lại trở thành vàng cho các nhà đầu tư.

"Nguy cơ hóa giá đất công thành đất tư rất dễ xảy ra. Đây là kẽ hở lớn phải bịt cho được", TS Đinh Thế Hiển nêu quan điểm.

Làm gì để nhà nước không thiệt?

TS Đinh Thế Hiển cho rằng, muốn quản lý tốt nguồn lực đất đai của Vinafood 2, tránh tình trạng đất vàng bị thâu tóm, hóa giá cho tư nhân thì cần phải tách bạch hai câu chuyện quản lý đất đai với cổ phần hóa doanh nghiệp.

Cụ thể với Vinafood 2, trước hết phải rà soát lại các cơ sở pháp lý giao đất cho Vinafood 2 là trên cơ sở cho thuê hay giao đất theo hình thức nào.

Theo các quy định gần đây, nhà nước cổ phần hóa doanh nghiệp, không hóa giá đất đai. Nếu theo các quy định này Vinafood 2 là doanh nghiệp cổ phần hóa, những diện tích đất đai Vinafood 2 đang sử dụng chỉ trên danh nghĩa thuê lại của nhà nước.

Nếu tính đầy đủ tài sản đất đai vào cổ phần hóa, giá trị doanh nghiệp sẽ rất lớn, nhà đầu tư khó có thể tham gia được.

Do đó, nguyên tắc đầu tiên Vinafood 2 phải sử dụng diện tích đất theo đúng mục đích khi được nhà nước giao là kinh doanh lúa gạo.

Trường hợp, doanh nghiệp không có nhu  cầu sử dụng để kinh doanh lúa gạo hoặc muốn chuyển đổi mục đích sử dụng phải trả lại đất cho nhà nước. Xét trên nhu cầu và mục đích sử dụng nhà nước sẽ tính toán có tiếp tục giao đất cho Vinafood 2 hay phải thu hồi, tổ chức đấu giá theo đúng yêu cầu, quy hoạch lại là quyết định khác.

Với những diện tích đất vàng đấu giá với mục đích kinh doanh phải bảo đảm đạt được đầy đủ 3 yêu cầu: Về phía quản lý nhà nước: Nhà nước phải thu được thuế cao nhất. Về phía hoạt động kinh tế: Phải tạo ra được nhu cầu sử dụng tối đa. Về phía doanh nghiệp: Phải mang lại lợi nhuận cho nhà đầu tư.

Vinafood 2 muốn kinh doanh BĐS, xăng dầu: Bánh ngon không còn...

Tuy nhiên, không phải diện tích đất nào sau khi thu hồi cũng chỉ hướng tới mục đích kinh doanh là cao nhất mà cần phải ưu tiên dành đất phục vụ cho mục đích công cộng, trồng cây xanh, làm công viên...

Ông Hiển nhấn mạnh, có những sai phạm trong cổ phần hóa đất đai tại các doanh nghiệp nhà nước là do buông lỏng quản lý, tạo cơ hội cho doanh nghiệp bắt tay thao túng, thâu tóm đất vàng.

Do đó, việc bổ sung ngành nghề kinh doanh BĐS vào danh mục đầu tư của Vinafood 2 là không sai nhưng phải tách riêng đất công khỏi tài sản của doanh nghiệp để quản lý, có như vậy mới tránh được những nhập nhèm, thất thoát.

Lam Nguyễn