Tranh luận nóng

ĐBQH: Nhiều bộ, ngành không muốn rời sân sau

Thứ Hai, 28/05/2018 10:59

(Tài chính) - Bộ, ngành không muốn rời sân sau là biểu hiện của lợi ích nhóm hay nguyên nhân dẫn tới nhóm lợi ích...

Sáng 28/5, Quốc hội thảo luận tại hội trường về việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa giai đoạn 2011 - 2016.

DBQH: Nhieu bo, nganh khong muon roi san sau
Một nhà máy của Công ty TNHH MTV Nhôm Lâm Đồng - doanh nghiệp được cho là rất khó có thể cổ phần hoá. Ảnh: VnEconomy

Tham gia thảo luận, đại biểu Leo Thị Lịch (đoàn Lạng Sơn) đề cập đến tình trạng chậm thực hiện tách chức năng đại diện chủ sở hữu Nhà nước của các Bộ.

Theo lý giải của vị đại biểu, là do có Bộ, ngành không muốn rời xa doanh nghiệp sân sau.

"Nhiều Bộ ngành không muốn rời xa các doanh nghiệp vốn được coi là sân sau. Đây là biểu hiện của lợi ích nhóm hay nguyên nhân dẫn tới nhóm lợi ích khi một số cơ quan quản lý Nhà nước vừa "đá bóng, vừa thổi còi", bà Lịch nêu vấn đề.

Về việc bảo toàn vốn doanh nghiệp Nhà nước, bà Lịch cho rằng, thực tế vẫn chỉ bảo tồn vốn, tài sản trên sổ sách còn giá trị thực tế giảm nhiều lần, có đơn vị gần như mất hết.

Bà đề nghị, chính sách khấu hao cần nghiên cứu lại để "vốn bỏ ra tương đương một chiếc ôtô thì 10 năm sau vốn đó vẫn phải đủ giá trị mua chiếc xe tính năng tương đương".

Nhiều doanh nghiệp có nguy cơ không thể cổ phần hóa

Liên quan tới nội dung này, báo cáo kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2011 - 2016, ông Vũ Hồng Thanh - Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội cũng thừa nhận thực tế trên.

Tổng hợp kết quả hoạt động của 350 doanh nghiệp sau cổ phần hóa năm 2015 cho thấy so với năm trước khi cổ phần hóa, bình quân lợi nhuận trước thuế tăng 49%, nộp ngân sách tăng 27%, tổng tài sản tăng 39%, doanh thu tăng 29%, thu nhập bình quân của người lao động tăng 33%.

Qua 11 năm triển khai bán vốn nhà nước, công tác bán vốn của Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) từng bước được chuẩn hóa và mang tính chuyên nghiệp, đến 30/9/2017 kết quả bán vốn thu được gấp 3,4 lần giá vốn.

Tuy nhiên, quá trình quản lý vốn Nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty chưa triệt để tách chức năng thực hiện các quyền chủ sở hữu với chức năng quản lý hành chính Nhà nước; quyền chủ sở hữu và chủ động kinh doanh của doanh nghiệp cũng chưa bóc tách rõ ràng; chưa có đầu mối chịu trách nhiệm chính việc quản lý, sử dụng vốn, tài sản Nhà nước...

"Ở một số doanh nghiệp Nhà nước làm ăn thua lỗ, tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu thấp hơn chi phí vay vốn trung bình của các tổ chức tín dụng, tỷ lệ nợ phải trả trên tổng tài sản cao. Tại một số doanh nghiệp Nhà nước còn xảy ra tình trạng tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, làm thất thoát tài sản Nhà nước, buộc phải xử lý cán bộ vi phạm mắc sai phạm", báo cáo nêu.

Đặc biệt, những doanh nghiệp chưa cổ phần hóa được theo kế hoạch, mặc dù chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng đều là những doanh nghiệp có khó khăn, vướng mắc về vốn, tài sản, hoạt động kinh doanh kém hiệu quả, thua lỗ, vướng mắc về quyền lợi của các cổ đông... nên rất khó cổ phần hóa thành công.

Nhiều trường hợp không thể cổ phần hóa được nếu không có biện pháp tháo gỡ, đoàn giám sát nhấn mạnh.

Danh sách này gồm Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình, Công ty TNHH MTV Nhôm Lâm Đồng, Công ty TNHH MTV Công nghiệp Tàu thủy Dung Quất, Công ty Đầu tư Xây dựng số 2 Hà Nội (thuộc Tổng công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội)...

Kết quả giám sát cũng cho thấy còn có hiện tượng bán bớt phần vốn nhà nước tại các công ty con, công ty liên kết trước khi bàn giao vốn của công ty mẹ về SCIC. Điều này dẫn đến việc thực hiện mục tiêu quản lý, đầu tư, kinh doanh vốn nhà nước tại doanh nghiệp gắn với quá trình tích tụ, tập trung vốn nhà nước vào các ngành, lĩnh vực quan trọng, chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

Chẳng hạn, tổng công ty Công nghiệp Dầu thực vật Việt Nam (Bộ Công Thương) bán bớt vốn nhà nước tại Công ty TNHH Dầu thực vật Cái Lân. Tổng công ty Thủy sản Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) có chủ trương thoái vốn tại các công ty con, công ty liên kết như Công ty cổ phần Việt Pháp sản xuất thức ăn gia súc. Tổng công ty cổ phần Thiết bị điện Việt Nam (GELEX) không bàn giao về SCIC mà phát hành thêm cho cổ đông chiến lược là Công ty Chứng khoán Bản Việt để tăng vốn điều lệ từ 1.400 tỷ lên 1.550 tỷ đồng, làm giảm vốn nhà nước từ 87,17% xuống 78,74% vốn điều lệ.

DNNN góp...nợ: CPH không tốt, Nhà nước mất ba lần tiền

Từng trao đổi với Đất Việt về vấn đề này, GS Hà Tôn Vinh cho rằng, nếu cổ phần hóa không khéo Nhà nước sẽ mất tới 70-80% giá trị tài sản.

Vì, nhiều trường hợp, Nhà nước chưa có quyết định cổ phần hóa với doanh nghiệp A, thì nhà đầu tư B đã nắm được chủ trương và "chạy trước". Tôi ví dụ, nhiều người đã lạm dụng quyền lực, trách nhiệm để thông đồng, mua gom cổ phần, nhằm thâu tóm, biến DNNN thành "gia đình trị"; hay tự thỏa thuận với các nhà đầu tư, làm sân sau đứng ra thâu tóm, chuyển đổi mục đích sở hữu đất đai, tẩu tán tài sản của doanh nghiệp... Vì thế, khi có quyết định cổ phần hóa thì DNNN gần như còn cái xác không hoặc tài sản còn lại được định giá rất thấp...", GS Vinh chỉ rõ.

Do đó, ông kiến nghị, cổ phần hóa phải bảo đảm công khai 3 vấn đề. Thứ nhất là công khai quá trình thực hiện kiểm toán trước khi doanh nghiệp cổ phần hóa. Thứ hai, phải công khai giá trị tài sản của DNNN và thứ ba, phải công khai quy trình, quá trình định giá, bán và đấu giá tài sản DNNN.

An An