Tranh luận nóng

Ngân hàng lo sốt vó khi nhiều dự án BOT thua lỗ

Chủ Nhật, 28/04/2019 19:00

(Tài chính) - Gần một nửa số dự án BOT giao thông do Tổng cục Đường bộ quản lý bị hụt doanh thu, không ít dự án đứng trước nguy cơ thua lỗ lớn.

Số lượng dự án BOT đường bộ bị sụt giảm doanh thu có xu hướng gia tăng khá nhanh trong thời gian qua.

Theo thống kê của Tổng cục Đường bộ Việt Nam, trong số 57 dự án BOT do cơ quan này quản lý, có 27 dự án có doanh thu tăng và 26 dự án có doanh thu giảm so với hợp đồng; 4 dự án còn lại do mới vận hành, khai thác nên chưa đánh giá.

Theo ông Nguyễn Văn Huyện, Tổng cục trưởng Tổng cục Đường bộ Việt Nam, có 4 lý do chính dẫn đến tình trạng các dự án BOT bị vỡ phương án tài chính: lưu lượng thực tế thấp hơn so với dự kiến hợp đồng; phân lưu lưu lượng phương tiện sang tuyến đường song hành; giảm giá vé dịch vụ sử dụng đường bộ và giảm giá cho khu vực lân cận trạm thu phí; trạm thu phí chưa được đưa vào khai thác theo quy định trong hợp đồng hoặc thời gian đưa vào thu phí chậm so với hợp đồng.

Được biết, hầu hết các dự án BOT đã được Bộ GTVT ký kết với nhà đầu tư trong những năm qua được thực hiện trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Tài chính, trong đó có thỏa thuận mức phí 3 năm được điều chỉnh 1 lần, mỗi lần tăng khoảng 18%, sau khi được sự chấp thuận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Ngan hang lo sot vo khi nhieu du an BOT thua lo
Trạm thu phí trên tuyến Thái Nguyên - Chợ Mới, một trong những dự án BOT giao thông bị giảm doanh thu lớn. Ảnh: Báo Đầu tư

“Một số dự án BOT đã đến kỳ tăng giá theo hợp đồng, ngoài vướng mắc liên quan đến Thông tư 35, để đảm bảo an sinh - xã hội, hỗ trợ cho doanh nghiệp theo tinh thần Nghị quyết 35/2016/NQ - CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020, Bộ GTVT chưa thể cho tăng phí theo lộ trình đã ký trong hợp đồng”, báo Đầu tư dẫn lời ông Nguyễn Nhật, Thứ trưởng Bộ GTVT đánh giá.

Một con số khiến nhiều người phải lo lắng, đó là theo Ngân hàng Nhà nước, hiện có 32% các dự án BOT đã hoàn thành, đi vào khai thác có doanh thu thu phí không đạt như dự kiến, dư nợ cho vay đối với các dự án này vào khoảng 43.000 tỷ đồng. Điều này dẫn đến việc phải cơ cấu nợ, chuyển nhóm nợ, phát sinh nợ xấu cho các ngân hàng thương mại.

Hệ quả trên là tất yếu khi nhiều chủ đầu tư dự án BOT "tay không bắt giặc", chỉ lo "đặt gạch" làm sao vào được dự án là xong, còn vốn chủ sở hữu chỉ có 10-15%, còn lại là đi vay ngân hàng. Thậm chí, có dự án đã đi vay đến 85-90% rồi, còn khoản vốn chủ sở hữu 10% ít ỏi, chủ đầu tư cũng không góp nốt.

Chính đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đã cảnh báo rằng, vốn của các ngân hàng là vốn ngắn hạn, cho vay BOT với thời hạn dài lên đến 20 năm tiềm ẩn rất nhiều rủi ro về tín dụng. Thế nhưng, nhiều ngân hàng vẫn hào hứng đổ vốn vào các dự án BOT giao thông, hệ quả là phải ôm nợ xấu.

Mới đây nhất, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) chi nhánh TP.HCM đã thông báo bán khoản nợ có tài sản đảm bảo với giá trị gần 460 tỷ đồng, gồm dư nợ gốc hơn 435 tỷ và lãi quá hạn gần 22 tỷ đồng.

Tài sản đảm bảo của khoản nợ này là toàn bộ quyền thu phí phát sinh tại dự án BOT đầu tư xây dựng đoạn tuyến nối từ đường Võ Văn Kiệt đến cao tốc TP.HCM – Trung Lương (giai đoạn 1). Tuy nhiên, dự án này chưa vận hành mà đang thi công.

Theo LienVietPostBank, ngân hàng đang khởi kiện khách hàng tại Tòa án Quận 1 TP.HCM để yêu cầu thanh toán khoản nợ.

Dự án đường nối đại lộ Võ Văn Kiệt với cao tốc TP.HCM - Trung Lương được khởi công từ tháng 10/2015 theo hình thức BOT, với quy mô đầu tư hơn 1.550 tỷ đồng (chưa bao gồm tiền giải phóng mặt bằng).

Dự án này do Công ty TNHH sản xuất thương mại dịch vụ Yên Khánh là chủ đầu tư và dự kiến hoàn thành trong 20 tháng. Tuy nhiên, đến khi LienVietPostBank đấu giá khoản nợ, dự án này vẫn đang thi công.

Minh Thái (Tổng hợp)