Tranh luận nóng

Phân bổ vốn dự phòng: Lo đặt 'gạch', giữ chỗ

Thứ Ba, 04/06/2019 07:48

(Tài chính) - ĐBQH lo có chuyện đặt gạch, giữ chỗ, tái diễn đầu tư dở dang, dàn trải nguồn vốn dự phòng.

Ngày 3/6, Quốc hội cho ý kiến về sử dụng nguồn dự phòng chung kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020, đại biểu Hoàng Quang Hàm (đoàn Phú Thọ) cho rằng, nếu đồng ý cho chia phần vốn dự phòng sẽ thiếu khoảng 155 ngàn tỷ đồng trái với qui định của Luật Đầu tư công và làm cho các dự án đang triển khai đã thiếu tiền càng thiếu tiền thêm, các dự án mới cũng không có nhiều tiền để thực hiện.

Phan bo von du phong: Lo dat 'gach', giu cho
Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển kết luận phiên họp. Ảnh: Dân trí

Theo đại biểu, các tờ trình của Chính phủ ngoài phương án phân bổ, chia dự phòng chung không có thuyết minh bổ sung nguồn hay phương án cắt giảm điều chỉnh các dự án để tạo nguồn triển khai các dự án dự kiến sử dụng dự phòng. Nếu phân bổ dự phòng thì mức vốn trung hạn giao cho các bộ, ngành, địa phương của năm 2020 sẽ là 372 ngàn tỷ đồng, trong khi chỉ thu xếp được 217 ngàn tỷ đồng.

“Quyết tâm thực hiện thì hệ quả sẽ là đầu tư dàn trải, tạo cơ chế xin cho và xin cho là chắc chắn khi cam kết chi vượt khả năng thu xếp tiền”, ông Hàm lo ngại và nhấn mạnh, “nói đến tiền, đến chi ngân sách không thể nói khoảng, sẽ mà cần phải cụ thể”. Hơn nữa, hầu hết các dự án mới không đủ điều kiện để đưa vào kế hoạch; nhiều dự án chưa đáp ứng nguyên tắc, tiêu chí, thứ tự ưu tiên theo các nghị quyết của Quốc hội.

Ông Hàm đề nghị: "Chính phủ cần quyết tâm hơn, Quốc hội cần nghiêm khắc hơn, không nên để trình trạng này xảy ra thêm 1 lần nữa”.

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa, Uỷ viên Thường trực Uỷ ban Tư pháp thì đề cập tới việc nợ đọng xây dựng kéo dài  sẽ dẫn tới áp lực phải trả nợ gốc, lãi vay là rất lớn.

“Nợ cũ không đòi được, trong khi đó nhà thầu vẫn tiếp tục phải vay tiền để thực hiện các dự án mới. Trong nhiều trường hợp, nhà thầu vừa là con nợ vừa là chủ nợ, như một vòng luẩn quẩn và rất nhiều nhà thầu đã lâm vào cảnh nợ đọng triền miên, đứng trước nguy cơ phá sản. Đây cũng là nguyên nhân khiến quỹ lương cho người lao động bị giảm, tranh chấp, kiện tụng phức tạp kéo dài”, bà Hoa nêu.

Vị đại biểu cho rằng, việc nợ đọng vốn từ ngân sách trung ương sẽ đẩy một số doanh nghiệp vào tình trạng bi đát, còn uy tín Nhà nước bị ảnh hưởng không nhỏ.

Do đó, bà Hoa yêu cầu Chính phủ rà soát lại việc bố trí thanh toán nợ đọng, rà soát việc bố trí nguồn dự phòng theo đúng thứ tự ưu tiên.

Riêng việc bố trí vốn các dự án khởi công mới, đại biểu lo lắng Chính phủ khó đảm bảo giải ngân hết số vốn vì quá trình chuẩn bị đầu tư mất hàng năm trong khi thời gian thực hiện kế hoạch trung hạn giai đoạn 2016 - 2020 chỉ còn 1,5 năm.

“Liệu có tình trạng, mặc dù biết là chưa khả thi nhưng nhiều địa phương vẫn cứ xin đưa vào danh mục để giữ chỗ, chuẩn bị cho giai đoạn sau”, bà Hoa băn khoăn.

Đại biểu Nguyễn Trường Giang (đoàn Đắk Nông) lưu ý, việc bổ sung khoảng 400 dự án mới từ nguồn dự phòng chung của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020 theo phương án được trình chưa đáp ứng yêu cầu.

“Phần lớn các dự án chưa có quyết định chủ trương đầu tư của cấp có thẩm quyền, nên chưa thể làm rõ về sự cần thiết, mức độ khả thi, hiệu quả cũng như chưa biết về thời gian, tiến độ thực hiện. Và chưa xác định rõ nguồn vốn, khả năng cân đối vốn để thực hiện dự án”, ông Giang phân tích.

Theo giải trình của Chính phủ, để thực hiện các dự án sẽ bổ sung thêm nguồn vốn ưu tiên chi cho đầu tư từ các nguồn dự phòng ngân sách Trung ương hàng năm, tăng thu, tiết kiệm chi (nếu có). Trường hợp không bù đắp được sẽ tiếp tục cân đối bằng kế hoạch đầu tư vốn ngân sách Trung ương hàng năm của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025.

Đại biểu Giang nói thẳng, điều này không khả thi và trường hợp nếu có vốn để bố trí cũng chỉ được một phần nhỏ, tạo áp lực cho kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn sau, khó bảo đảm bố trí đủ vốn để hoàn thành dự án theo tiến độ đầu tư đã được phê duyệt.

“Chưa bổ sung các dự án mới từ nguồn dự phòng chung, trừ các dự án thực sự cần thiết, bất khả kháng, cấp bách theo đúng quy định”, ông Giang đề nghị.

Nâng mức vốn dự án quan trọng quốc gia lên 20.000 tỷ

Giải đáp thắc mắc của các đại biểu, Bộ trưởng Kế hoạch Đầu tư Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, đất nước đang trong quá trình phát triển nên nhu cầu cho đầu tư rất lớn. Trong khi đó, chúng ta đã phân bổ hết số vốn dự kiến đầu tư cho 5 năm, chỉ còn nguồn dự phòng.

“Nếu phân bổ hết vốn dự phòng này, so với kế hoạch được phê duyệt, chúng ta thiếu 155 nghìn tỷ đồng. Nhưng đang có rất nhiều các dự án không triển khai được. Mỗi một năm, tốc độ giải ngân mới chỉ đạt loanh quanh 80%, như vậy đang còn khoảng 20% không giải ngân hết”, ông Dũng giải trình và nhấn mạnh, việc phân bổ dự phòng chung ở thời điểm hiện nay là cần thiết.

Nêu ý kiến tại phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nói, tổng thể thì Chính phủ chỉ ra, nhưng cụ thể giảm thế nào, giảm công trình nào để  lấy tiền chuyển sang công trình khác thì chưa chỉ ra được. Nếu để đến cuối năm mới báo cáo được cụ thể thì có thể làm chậm đi quá trình.

Vì vậy, theo ông Hiển, trong quá trình đó Chính phủ thu hồi được bao nhiêu thì đồng thời bố trí những dự án cần thiết, cấp bách theo đúng Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách, các nghị quyết của QH và kết luận của UBTVQH, cũng như khắc phục các tồn tại, khiếm khuyết trong báo cáo của Ủy ban Tài chính, Ngân sách chỉ ra.

Thái An (tổng hợp)