Tranh luận nóng

Phát hành trái phiếu đảo nợ: Việt Nam cần lưu ý gì?

Thứ Năm, 15/10/2015 13:51

(Tài chính) - Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, VN cần thay đổi cách quản lý nợ công, thay vì đặt ngưỡng nợ công trên tỷ lệ GDP thì nên chặn bằng con số tuyệt đối.

Nguy cơ nợ chồng nợ

Sau khi Chính phủ ra Nghị quyết thống nhất phương án phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP) ra thị trường quốc tế, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng đã trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội phương án phát hành đến 3 tỷ USD kể từ năm 2017 nhằm tái cơ cấu lại nợ trong nước giai đoạn 2015-2016.

Trước đó, vào cuối năm 2014, Bộ Tài chính cũng đã phát hành thành công một tỷ USD trái phiếu ra thị trường quốc tế nhằm đảo nợ các khoản vay đến hạn vào năm 2016 và 2020.

Phat hanh trai phieu dao no: Viet Nam can luu y gi?
Phát hành 3 tỷ USD trái phiếu quốc tế để tái cơ cấu lại nợ trong nước

Chia sẻ quan điểm về đề xuất phát hành trái phiếu quốc tế để đảo nợ, chuyên gia tài chính ngân hàng - TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, việc phát hành trái phiếu quốc tế để chi trả cho những đầu tư trong nước là một hoạt động tài chính bình thường của Chính phủ, nhất là khi Việt Nam có nợ công đáng kể. Tuy nhiên, việc dùng nợ để đảo nợ lại là điều không nên.

"Dưới quan điểm thuần túy thương mại, việc đảo nợ chỉ có thể chấp nhận được nếu việc đảo nợ đó có lợi cho số nợ mà chúng ta đã vay, chẳng hạn lãi suất thấp hơn, tái cơ cấu lại thời kỳ nợ hoặc có thể đàm phán với chủ nợ để đạt được những điều kiện thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, nếu vì chúng ta không có đủ khả năng trả nợ mà phải đảo nợ, tức dùng nợ mới để trả nợ cũ thì theo quan điểm về tài chính thương mại thông thường là không tốt. Riêng đối với quan điểm tài chính công lại càng không nên vì việc đảo nợ như thế có nghĩa nợ chồng lên nợ, nợ cũ chưa thanh toán được mà mình lại có nợ mới, nợ cũ không trả được lại phải đảo nợ thì nợ ngày càng chồng chất", ông Hiếu cho biết.

Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, Việt Nam phải thay đổi cách quản lý nợ công.

"Từ trước đến nay Việt Nam dùng chỉ tiêu nợ công không đượt vượt quá 65% GDP nhưng mốc 65% này có nghĩa là nước lên thì thuyền cũng lên, GDP của Việt Nam càng phình ra thì nợ công cũng phình ra theo dù chúng ta đã chặn nợ ở ngưỡng 65%. Theo cách này, có lẽ từ nay đến 100 năm nữa, GDP của Việt Nam sẽ ngày càng lớn lên chứ không giảm, thành ra ngưỡng nợ công trên tỷ lệ của GDP tại thời điểm này có lẽ không hữu hiệu, chi bằng chặn nợ công ở một con số tuyệt đối.

Quốc hội cần đưa ra một con số tuyệt đối, chẳng hạn tối đa là 100 tỷ USD, Việt Nam chặn ở ngưỡng đó và không thể vượt quá ngưỡng đó. Nếu Việt Nam không có một ngưỡng tuyệt đối mà sử dụng ngưỡng tương đối dựa theo GDP là rất nguy hiểm.

Ở bên Mỹ, họ quản lý nợ công bằng cách đưa ra một con số tuyệt đối, hễ đụng con số đó là phải ra Quốc hội. Trong rất nhiều trường hợp, chính phủ Mỹ mất khả năng thanh toán, phải đưa ra Quốc hội bàn vấn đề nợ công, từ đó đưa ra một tiến trình hết sức phức tạp và gay go để Chính phủ có thể vượt qua. Nợ công của Việt Nam phải được quản lý một cách chặt chẽ hơn và Quốc hội phải là cơ quan giám sát triệt để vì nhu cầu của Chính phủ là vô hạn, mà khả năng tài chính của Việt Nam là có hạn", ông Hiếu đề xuất.

Vay dài hạn: Con dao hai lưỡi

Để hạn chế tình trạng Việt Nam đi vay nợ để trả nợ, trước đây nhiều ý kiến cho rằng phải kéo vốn vay ngắn hạn sang dài hạn, phát hành trái phiếu phải có thời gian dài để trả nợ. Tuy nhiên, chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, đây là con dao hai lưỡi.