Tranh luận nóng

Trung Quốc đổ vốn vào Việt Nam: Mối lo xuất khẩu nợ

Thứ Tư, 06/12/2017 16:30

(Tài chính) - Để giải quyết gánh nặng dư thừa sản lượng và tỷ lệ nợ gia tăng của doanh nghiệp trong nước, Trung Quốc đã đẩy mạnh các sáng kiến kinh tế đối ngoại.

Chiều 5/12, tại TP.HCM, Ngân hàng Trung Quốc tại TP.HCM và Sở Giao dịch chứng khoán Thâm Quyến (SZSE) - Trung Quốc tổ chức hội nghị thu hút vốn đầu tư Trung Quốc vào Việt Nam.

Mục tiêu của hội nghị nhằm liên kết, hợp tác với các công ty chứng khoán Việt Nam để thu hút, huy động nguồn vốn từ Trung Quốc đầu tư vào thị trường Việt Nam.

Theo một báo cáo của J.P. Morgan tháng 9/2017, tổng nợ của Trung Quốc tương đương 289% GDP, tức là khoảng 30.000 tỉ đô la Mỹ, tăng gần 30 điểm phần trăm so với năm 2015 (260% GDP).

Điều đáng nói là sau các chính sách kích thích kinh tế để chống chọi với khủng hoảng tài chính toàn cầu, tỷ lệ này đã tăng gấp đôi chỉ trong vòng chín năm (năm 2008 là 141,3% GDP), bằng với mức tăng trưởng kinh tế.

Ngân hàng đầu tư đa quốc gia Goldman Sachs cho rằng, sẽ mất khoảng nửa thập kỷ để ổn định tỷ lệ này. Hãng S&P Global Ratings hôm 29/9 cảnh báo, tổng nợ Trung Quốc có thể tăng đến 46.000 tỉ đô la Mỹ vào năm 2021.

Trung Quoc do von vao Viet Nam: Moi lo xuat khau no
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà đã tiếp đoàn công tác của Sở Giao dịch Chứng khoán Thâm Quyến (SZSE) - Trung Quốc, do ông Wu Lijiun - Chủ tịch Sở Giao dịch làm Trưởng đoàn. Ảnh: SGGP

Xuất khẩu nợ

Về vấn đề này, TS. Phạm Sỹ Thành - Giám đốc Chương trình Nghiên cứu kinh tế Trung Quốc (VCES) của Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) đã có bài viết trên tờ Thời báo kinh tế Sài Gòn. Theo đó, để giải quyết gánh nặng dư thừa sản lượng và tỷ lệ nợ gia tăng của các doanh nghiệp trong nước, Trung Quốc đã đẩy mạnh các sáng kiến kinh tế đối ngoại, thúc giục các nước phối hợp với Trung Quốc để xây dựng các mô hình hợp tác kinh tế chưa từng có tiền lệ.

Về thương mại và sản xuất, Trung Quốc hiện đẩy mạnh hợp tác với nhiều nước với nhiều mô hình khác nhau. Tại Pakistan, Trung Quốc xây dựng khu kinh tế đặc biệt tại cảng Gwadar. Tại Myanmar, Trung Quốc đã giành được quyền xây dựng đặc khu kinh tế Kyaukpyu. Tại Campuchia, Trung Quốc cũng thuê đất và xây dựng đặc khu kinh tế Sihanoukville.

Những mô hình hợp tác mới mà Trung Quốc đang thúc đẩy mạnh mẽ tại nhiều quốc gia thuộc phạm vi sáng kiến Vành đai, Con đường (BRI), trong đó có cả Việt Nam, là mô hình "hợp tác năng lực sản xuất" và "khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới".

Song song với các hoạt động hợp tác thương mại và sản xuất, Trung Quốc cũng tăng cường thuyết phục các quốc gia vay vốn đầu tư của nước này để xây dựng cơ sở hạ tầng.

Tính đến cuối năm 2016, các định chế tài chính chủ chốt của Trung Quốc đã cho vay tổng cộng 292 tỉ đô la Mỹ - theo ước tính của Đại học Oxford (Anh). Trong đó, vai trò lớn nhất là của Ngân hàng Đầu tư phát triển Trung Quốc (CDB), Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc (CHEXIM), bốn ngân hàng thương mại nhà nước lớn (Big4).

Theo ước tính, việc thực hiện sáng kiến BRI có thể giúp Trung Quốc giảm 16% sản lượng thép dư thừa mỗi năm. Ngoài các ngành xây dựng, những ngành năng lượng khác cũng được hưởng lợi, đặc biệt là nhiệt điện. Bên cạnh đó, việc sử dụng lao động Trung Quốc tại các công trình ở nước ngoài cũng là một lợi ích kinh tế được chú trọng.

Nguy cơ

Theo TS. Thành, Việt Nam là một trong những cửa ngõ quan trọng của Đông Nam Á, có nhiều dự án EPC của Trung Quốc, việc Trung Quốc đẩy mạnh "xuất khẩu sáng kiến" đi kèm với đó là các khoản chào mời vay vốn và sử dụng công nghệ Trung Quốc là điều có thể nhìn thấy trước.

Chủ tịch AIIB khi sang thăm Việt Nam từng tuyên bố có thể cho khu vực tư nhân của Việt Nam vay không cần bảo lãnh chính phủ để tránh làm tăng trần nợ công.

Trong chuyến thăm chính thức của ông Tập Cận Bình đến Việt Nam vào tháng 11/2017, hai nước đã đạt được ba thỏa thuận liên quan đến các sáng kiến kinh tế quan trọng.

Khi Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu vốn, điều này có ý nghĩa trong việc bổ sung nguồn vay để đầu tư phát triển ở Việt Nam. Tuy nhiên, các tác động khác cũng cần được cân nhắc.

Đầu tiên, điều này có thể phá vỡ trần nợ công của Việt Nam. Tiếp đó, các vấn đề lao động Trung Quốc bất hợp pháp cũng có thể gây ra các tác động tiêu cực về an ninh xã hội. Cuối cùng, nhưng không kém quan trọng, các tác động môi trường cần được đánh giá đầy đủ và có chế tài hợp lý.

Ngọc Hà

}