Tranh luận nóng

Tuyến đường sắt 100.000 tỷ đồng: Có thực sự cần thiết?

Thứ Sáu, 22/11/2019 13:44

(Tài chính) - Đã có đường sắt Hà Nội-Lào Cai, Hà Nội-Hải Phòng, cao tốc Hà Nội-Lao Cai, Hà Nội-Hải Phòng..., có cần thêm tuyến đường sắt nữa? 

Tuyến đường sắt xuyên 8 tỉnh từ cửa khẩu Lào Cai - Hà Nội về cảng Lạch Huyện (Hải Phòng) dự kiến có tổng vốn đầu tư 100.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất được dư luận và các chuyên gia đặt ra đó là: Có cần thiết phải xây dựng tuyến đường sắt này không?

Thực tế, lâu nay chúng ta đã có tuyến đường sắt Hà Nội-Lào Cai, cao tốc Hà Nội-Lào Cai, Hà Nội-Hải Phòng. Riêng hướng Hà Nội-Hải Phòng còn có quốc lộ 5, đường sắt Hà Nội-Hải Phòng.

Đáng lưu ý, cao tốc Lào Cai - Hà Nội và Hà Nội - Hải Phòng đã được nối thông và rất hiệu quả, tiết giảm rất nhiều thời gian vận chuyển hàng hóa từ biên giới cửa khẩu đến tận cảng Lạch Huyện.

Tại Lào Cai, Bộ GTVT cũng vừa quyết định phê duyệt điều chỉnh quy hoạch cảng hàng không Sa Pa (Lào Cai) giai đoạn đến năm 2030 với công suất 3.000.000 hành khách/năm.

Tuyen duong sat 100.000 ty dong: Co thuc su can thiet?
Các chuyên gia cho rằng việc xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng là lãng phí

Bởi vậy, trên báo Dân Việt, TS Nguyễn Xuân Thủy đặt câu hỏi, tại sao không củng cố tuyến đường sắt Hà Nội-Lào Cai thực hiện tốt logistics để vận chuyển hàng hoá mà phải xây dựng tuyến mới?

Ông thẳng thừng nhận xét, chiến lược phát triển này của Bộ GTVT là theo kiểu mỳ ăn liền, cái gì ngon, đầu tư nhiều tiền thì làm trước. Như vậy là lãng phí, đầu tư đường sắt gấp 3,4 lần đường bộ.

Nhìn nhận về tính khả thi của dự án, TS Nguyễn Xuân Thuỷ cho rằng, tuyến giao thông nào trước khi làm cũng phải có luận chứng xem lượng hàng lưu thông bao nhiêu, người đi lại, rút ngắn bao thời gian, giảm bao nhiêu chi phí vận tải và quan trọng là tiềm năng về tài chính có đủ hay không. Nếu có luận chứng đầy đủ thì mới làm được.

Còn trên Thanh niên, TS Nguyễn Hữu Đức, chuyên gia tư vấn cao cấp về quy hoạch giao thông (JICA ) cũng cho rằng, việc xây dựng thêm 1 tuyến đường sắt sẽ chia sẻ lưu lượng xe trên các tuyến cao tốc, vừa không hiệu quả, vừa lãng phí, cạnh tranh chính giữa 2 lĩnh vực đường sắt và đường bộ.

Trong khi đó, giao thương vận tải hàng hóa giữa các tỉnh Lào Cai và miền núi phía bắc về Hải Phòng để xuất khẩu không nhiều đến mức cần làm 1 tuyến đường sắt có chi phí tới 4 - 5 tỷ USD như vậy.

Đặc biệt, về nguồn tiền, nếu triển khai dự án, khả năng huy động vốn trong nước là rất khó khả thi.

“Trong trường hợp phải sử dụng vốn vay, thì một dự án chưa rõ ràng về hiệu quả bài toán kinh tế cần được cân nhắc, tránh tình trạng làm gia tăng nợ công trong khi dự án kém hiệu quả.

Mức độ hưởng lợi khi làm tuyến đường sắt này với nền kinh tế Việt Nam là gì cần phải tính toán kỹ”, TS Đức nhìn nhận.

Tuyến đường sắt 100.000 tỷ đồng: Cân nhắc chuyện trả nợ

Về phía Bộ GTVT, lãnh đạo Bộ cho biết, con số 100.000 tỷ đồng mới là con số khái toán.

“Hiện mới ở bước nghiên cứu quy hoạch theo quy hoạch GTVT đường sắt đã được Chính phủ phê duyệt. Con số 100.000 tỷ đồng mới là tạm tính, chỉ khi lập dự án nghiên cứu khả thi mới có tổng mức đầu tư chính thức”, lãnh đạo kể trên nói.

Theo quy hoạch, tuyến đường sắt này sẽ chở cả hàng và người, không chỉ kết nối với Trung Quốc mà thông qua Trung Quốc, kết nối với cả mạng lưới đường sắt châu Âu.

Theo quy hoạch do liên danh tư vấn Công ty CP tư vấn đầu tư và xây dựng GTVT (TRICC) và Viện Khảo sát thiết kế số 5 đường sắt Trung Quốc lập, tuyến đường sắt được quy hoạch đi qua 8 tỉnh, TP từ Lào Cai đến Hải Phòng dài khoảng gần 390 km, đoạn kết nối đường sắt Hà Khẩu (Trung Quốc) với Lào Cai (Việt Nam) dài 5,6 km, xây dựng theo hướng đông, đi qua Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương và Hải Phòng, kết thúc tại cảng Lạch Huyện (Hải Phòng).

Trên tuyến có 73 cây cầu lớn với tổng chiều dài hơn 130 km, 25 hầm dài tổng cộng 25 km, 38 nhà ga (29 ga xây mới). Dự báo năng lực vận tải là 10 triệu tấn hàng hóa/năm và khai thác 15 đôi tàu/ngày.

Kinh phí cho việc nghiên cứu quy hoạch tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng được Chính phủ Trung Quốc viện trợ.

Minh Thái