Tranh luận nóng

Biểu giá điện 6 bậc chỉ lợi cho EVN

Thứ Hai, 06/05/2019 07:30

(Thị trường) - Đó là khẳng định của PGS.TS Ngô Trí Long khi nhận xét về biểu giá điện 6 bậc đang sử dụng hiện nay và cho rằng phải xây lại.

Trước việc nhiều người dân sốc về hóa đơn tiền điện tháng 4/2019 cao vọt so với tháng trước, Tập đoàn Điện lực (EVN) đã giải thích là do giá điện bán lẻ bình quân từ ngày 20/3 tăng 8,36%, nhu cầu sử dụng điện tăng cao do thời tiết nắng nóng phải sử dụng nhiều thiết bị điện như điều hòa, quạt và nhiều thiết bị làm lạnh..., do đó lượng điện tiêu dùng tăng vọt lên; hóa đơn sử dụng điện trong tháng 4 là 31 ngày, trong khi hóa đơn tháng 3 có 28 ngày.

Tuy nhiên, trao đổi với TTXVN, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, lý giải của EVN đúng nhưng chưa đầy đủ, đằng sau đó có nguyên nhân sâu xa, mà chính nguyên nhân này gây nên sự bất công giữa người tiêu dùng với EVN.

Đó là biểu giá điện bán lẻ tiêu dùng hiện nay bất hợp lý, chỉ có lợi cho EVN, không có lợi cho người tiêu dùng. Do đó, cần phải xem xét, xây dựng lại biểu giá điện.

Về nguyên tắc, Chính phủ chỉ quy định mức giá điện bình quân cho một kWh điện. Chính phủ giao cho Bộ Công thương xây dựng biểu giá bán lẻ điện cho sinh hoạt.

Theo đó, biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt phải đảm bảo các mục tiêu: một là thực hiện chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ cho người có thu nhập thấp; hai là khuyến khích người tiêu dùng sử dụng điện tiết kiệm, do nguồn nguyên liệu đầu vào là khoáng thạch, nguồn cung có hạn; đồng thời, khi sử dụng các nguồn điện như nhiệt điện than lại gây ảnh hưởng tới môi trường, trong khi nhu cầu sử dụng điện rất lớn.

Để đạt được mục tiêu đó, Bộ Công thương đã xây dựng biểu giá bán lẻ điện cho sinh hoạt theo bậc thang, lũy tiến. Nghĩa là biểu giá điện chia làm 6 bậc, tính theo lũy tiến.

Bieu gia dien 6 bac chi loi cho EVN
Theo chuyên gia, biểu giá điện 6 bậc không có lợi cho người dân. Ảnh minh họa

Hai bậc đầu của biểu giá điện có mức giá bán thấp hơn mức giá bán lẻ điện bình quân; trong đó bậc 1 (từ 0-50 kWh) thấp hơn 10%; bậc 2 (từ 51-100 kWh) thấp hơn 7%. Từ bậc 3 đến bậc 6 có mức giá bán cao hơn giá bán lẻ điện bình quân rất nhiều. Bậc 3 (từ 101-200 kWh) cao hơn 8,2%; Bậc 4 (từ 201-300 kWh) cao hơn 36,1%, Bậc 5 (từ 301-400 kWh) cao hơn 52,5%; Bậc 6 trên 400 kWh cao hơn 56,7% so với giá bán lẻ bình quân Chính phủ quy định.

Trong điều kiện hiện nay, một gia đình bình thường 2 vợ chồng với 2 người con thường sử dụng ít nhất trong khoảng 201-300 kWh/tháng. Khá nhiều hộ gia đình cũng tiêu dùng trên 300 kWh/tháng.

"Với biểu giá bán lẻ  điện hiện hành như vậy, chắc chắn tổng doanh thu tiền điện của EVN thu được chia cho sản lượng điện thương phẩm bán ra trong một tháng sẽ lớn hơn giá bán lẻ điện bình quân mà Chính phủ đã quy định. Như vậy là EVN có lợi, người tiêu dùng bị thiệt", PGS.TS Ngô Trí Long nhận xét.

Xét trên góc độ thống kê cho thấy, trong biểu giá điện, có 2 bậc, mức giá bán lẻ tiêu dùng từ 0-100 kWh có mức giá bán lẻ chỉ thấp hơn giá bán lẻ bình quân từ 7-10%. Mà lượng điện tiêu dùng ở 2 bậc này rất ít so với 4 bậc còn lại.

Trong khi đó, 4 bậc còn lại thì quy định mức giá quá cao so với giá bán lẻ điện bình quân (từ 8,2-gần 57%), mà lượng tiêu dùng điện ở 4 bậc này lại rất nhiều so với 2 bậc kia. Biểu giá điện này được xây dựng từ năm 2014, sau khi đưa vào áp dụng đã bộc lộ rất nhiều bất cập.

Đồng tình với cách xây dựng biểu giá điện bậc thang, lũy tiến song chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long đặt câu hỏi: số bậc bao nhiêu là hợp lý? Đặc biệt, mức giá của từng bậc so với giá bán lẻ điện bình quân mà Chính phủ quyết định làm sao cho hợp lý?

"Muốn xây dựng lại biểu giá bán lẻ điện cho hợp lý, đạt được mục tiêu của Chính phủ, cần phải có sự nghiên cứu phối hợp giữa các cơ quan chức năng, cũng như những chuyên gia am hiểu về chuyên môn nghiệp vụ để xây dựng một biểu giá điện làm sao đảm bảo hài hòa lợi ích giữa EVN và người tiêu dùng", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Trước đó, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2019 diễn ra vào ngày 4/5, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho hay, việc tăng giá điện gây tâm tư trong người dân, vì thế Thủ tướng đã yêu cầu kiểm tra việc điều chỉnh mức giá bán điện, phương pháp tính giá, từ đó công khai kết quả.

"Việc này, Bộ trưởng Bộ Công thương, Chủ tịch, Tổng giám đốc EVN cũng thấy cần thiết phải báo cáo lại trước Chính phủ, trước nhân dân về vấn đề này".

Trong buổi họp báo Chính phủ thường kỳ sau đó, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Bùi Ngọc Lam cho biết, sau khi có ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Thanh tra Chính phủ sẽ chủ trì thanh tra việc tăng giá điện và đầu tuần tới sẽ triển khai ngay.

“Tinh thần làm bảo đảm, kết luận chính xác khách quan, làm rõ đúng sai theo chỉ đạo của Thủ tướng về điều chỉnh giá bán điện; thứ hai là phương pháp tính, cách tính sau khi có quyết định. Sau khi có kết luận, chúng tôi sẽ bảo đảm công khai theo quy định kết luận thanh tra”, ông Bùi Ngọc Lam nói.

Cũng về việc tăng giá điện, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng nhấn mạnh không thể bao cấp, bù lỗ mãi từ ngân sách với giá điện, tuy nhiên phải đảm bảo tính minh bạch.

“Quan điểm chung là tiến tới thị trường có sự quản lý của Nhà nước, trong đó, điều chỉnh giá điện là cần thiết nhưng phải có căn cứ khoa học, minh bạch, đánh giá tác động đầu vào”, Bộ trưởng Mai Tiến Dũng nói.

Minh Thái (Tổng hợp)