Tranh luận nóng

Cuộc chiến giá dầu: Nguy cơ Riyadh sớm giương cờ trắng

Thứ Sáu, 20/03/2020 13:28

(Thị trường) - Nguy cơ Riyadh phải sớm giương cờ trắng đã có thể nhận thấy sau khi chính phủ Hoàng gia phải vội cắt giảm ngân sách lần đầu tiên năm 2020...

Ả-rập Saudi vội cắt giảm chi tiêu công vì hậu quả cuộc chiến giá dầu

Theo hãng thông tấn SPA của Ả-rập Saudi, ngày 18/3, chính phủ nước này đã chính thức thông báo về việc cắt giảm ngân sách lần đầu tiên của năm 2020 trước bối cảnh giá dầu mỏ liên tục giảm sâu và sự hoành hành của đại dịch Covid-19.

"Trước thực trạng kinh tế đất nước do tác động của đại dịch Covid-19, tác động từ sự suy giảm của kinh tế toàn cầu và tác động tiêu cực từ thị trường dầu với  Vương quốc Ả-rập Saudi, chính phủ đã quyết định thực hiện các biện pháp đối phó...

Bộ trưởng Tài chính kiêm Bộ trưởng Kinh tế và Kế hoạch Muhammad Al-Jadaan, tuyên bố rằng chính phủ đã có các biện pháp sơ bộ nhẳm đảm bảo cung cấp các yêu cầu tài chính để thực hiện các biện pháp phòng ngừa và giải quyết hậu quả...

Để đảm bảo sự linh hoạt trong ưu tiên chi cho phúc lợi xã hội, chính phủ quyết định cơ cấu lại các khoãn chi tiêu công nhằm đáp ứng các yêu cầu kinh tế và xã hội trong giai đoạn này...

Theo đó, chính phủ đã phê duyệt giảm một phần chi tiêu cho các hạng mục có mức độ ảnh hưởng thấp với kinh tế và xã hội. Khoảng 50 tỷ riyal, (tương đương 13,2 tỷ USD), chiếm khoảng 5% ngân sách của năm 2020 đã được cắt giảm...

Bộ trưởng Tài chính kiêm Bộ trưởng Kinh tế và Kế hoạch bảo đảm rằng, nếu tình hình trầm trọng thêm, chính phủ sẽ đánh giá lại các khoản chi tiêu và các quyết định phù hợp sẽ được đưa ra...", trích thông báo của Bộ Tài chính Ả-rập Saudi.

Cuoc chien gia dau: Nguy co Riyadh som giuong co trang
Ả-rập Saudi đã bắt đầu ngấm đòn của chính minh

Như vậy là chính phủ Hoàng gia Ả-rập Saudi đã phải cắt giảm chí tiêu, mà theo lý giải là xuất phát từ 2 lý do chính, đó là sự hoành hành của đại dịch Covid-19 và sự sụt giảm của giá dầu. Tuy nhiên, theo giới phân tích, lý giải này không thuyết phục.

Bởi để chống lại sự hoành hành của đại dịch Covid-19 thì phải tăng chi tiêu, hoặc chí ít là cơ cấu lại chi tiêu, cắt giảm chi tiêu dành cho những hạng mục chưa quá cần kíp để dồn cho việc phòng chống đại dịch, chứ không thể cắt giảm chi tiêu chung.

Rõ ràng, việc cắt giảm chi tiêu công là xuất phát từ giá dầu thô giảm đã khiến nguồn thu của chính phủ giảm. Đây được xem là hậu quả đầu tiên mà kinh tế-xã hội Ả-rập Saudi phải gánh chịu khi chính phủ nước này khơi mào cho cuộc chiến giá dầu.

Vung tay quá trán, nguy cơ Riyadh sớm giương cờ trắng?

Ngày 8/3, Ả-rập Saudi đã thực hiện lần giảm giá bán dầu thô sâu nhất trong 20 năm qua. Theo đó, dầu thô của Aramco giao tháng 4/2020 trên thị trường châu Á giảm khoảng 4-6 USD/thùng, giao sang Mỹ giảm 7 USD/thùng, theo Bloomberg.

Trong khi đó, giá dầu Arabia Light của Aramco bán sang thị trường châu Âu lần đầu tiên thấp hơn 10,25 USD/thùng so với dầu Brent. Đây được cho là hành động "vung tay quá trán" của Riyadh và Ả-rập Saudi sẽ phải lãnh hậu quả nặng nề.

Có thể thấy rằng, Riyadh đã có sai lầm cực kỳ tệ hại, vì nó khiến cho Ả-rập Saudi "chưa đi đến chợ đã hết tiền", mà việc hết tiền không phải vì không có tiền hay do tiêu xài hoang phí, mà là dâng tiền cho người khác.

Vừa mới vào cuộc chiến, Riyadh đã vội có cú ra đòn đã không những không phải sở trường, mà còn là sở đoản của mình. Bởi việc ấn định con số giảm giá bán dầu có trị tuyệt đối trong khi giá dầu luôn có trị tương đối, là cực kỳ mạo hiểm.

Dường như trước khi ra đòn, Riyadh tin rằng Moscow không thể chịu đựng nổi nên sẽ nhanh chóng trở lại với cơ chế trong-ngoài OPEC và giá dầu sẽ tăng trở lại, khi đó những mất mát sẽ sớm lấy lại được.

Cuoc chien gia dau: Nguy co Riyadh som giuong co trang
Giá dầu giảm nhanh hơn tính toán của Riyadh

Và dường như Riyadh cũng không thể tin rằng chỉ trong vòng hơn 1 tuần sau khi cơ chế trong-ngoài OPEC sụp đổ, giá dầu lại giảm sâu đến vậy, khi ngày 18/3, cả giá dầu Brent và WTI giảm xuống dưới 25 USD/thùng, thấp nhất trong 17-18 năm qua.

Thậm chí, với tình hình này, giới chuyên gia nhận định giá dầu sẽ giảm xuống dưới 20 USD/thùng. Thử hỏi, theo giá từ 20 USD/thùng đến 25 USD/thùng, với những giá trị tuyệt đối giảm giá dầu Riyadh đưa ra, Ả-rập Saudi sẽ thiệt hại biết nhường nào.

Dựa trên trị tuyệt đối mà Riyadh đưa ra để giảm giá dầu cho các đối tác, tính ngay tại thời điểm hiện tại, ngành dầu mỏ của Ả-rập Saudi sẽ thua lỗ, bởi : Giá bán < Giá thành sản xuất + Trị tuyệt đối giảm giá.

Trong thông báo của Bộ Tài chính Ả-rập Saudi, quỹ dự trữ ngoại hối và những tài sản bảo đảm của chính phủ được xem là sức mạnh tài chính giúp cho Riyadh đối phó thành công với tác động tiêu cực của cả đại dịch Covid-19 và giá dầu giảm.

Tuy nhiên, với mệnh đề : Giá bán < Giá thành sản xuất + Trị tuyệt đối giảm giá, được xác lập ngay khi quy định về cắt giảm sản lượng chưa hết hạn (đến 1/4 mới hết hạn), nền tảng tài chính của Ả-rập Saudi sẽ đối diện với nguy cơ sụp đổ sớm.

Đầu năm nay, chính phủ Hoàng gia dự báo thâm hụt ngân sách khoảng 6,4% GDP, với điều kiện dầu Brent đạt mức trung bình 65 USD/thùng. Nếu giá dầu Brent giảm xuống dưới 25 USD/thùng thì thâm hụt ngân sách của Ả-rập Saudi sẽ khoảng 26%. 

Trong khi cú sốc giá dầu xảy đến đúng thời điểm Covid-19 lan rộng, đã làm xô lệch mọi tính toán Riyadh. Bởi thị trường đã lập tức phản ứng, khi chứng khoán và trái phiếu của Ả-rập Saudi đều lao dốc, khiến cho các nguồn tiền đều khó khai thác.

Như vậy, chính phủ Ả-rập Saudi đã phải chọn thắt lưng buộc bụng, khi cắt giảm chi tiêu công dành cho những lĩnh vực mà Riyadh cho là chưa quá cần thiết. Tuy nhiên điều này sẽ cộng hưởng sự mạo hiểm với chính sách của Riyadh.

Cuoc chien gia dau: Nguy co Riyadh som giuong co trang
Dường như theo tính toán của Tổng thống Putin, Moscow chưa phản đòn Riyadh đã gục ngã

Bởi trong cuộc khủng hoảng giá dầu giai đoạn 2104-2016, khi chính phủ Hoàng gia cắt giảm phúc lợi xã hội, bắt đầu bằng giảm trợ giá xăng, khiến giá xăng tăng từ mức 0,16USD/lít lên mức 0,24USD/lít thì người dân đã biểu tình phản đối, theo Reuters.

Trước thực tế đó, cựu Đại sứ Mỹ tại Ả-rập Saudi, Robert Jordan đã cảnh báo rằng hành động của chính phủ Hoàng gia sẽ làm gia tăng bất ổn chính trị. Trong khi hiện nay tình hình nội trị tại Ả-rập Saudi cũng đang rất rối ren với âm mưu đảo chính.

Điều đó cho thấy Riyadh quá liều lĩnh khi khơi mào cho cuộc chiến giá dầu và họ gần như nắm chắc phần thất bại, ngay cả khi Moscow không cần phản đòn, mà chỉ cần kéo dài thời gian là đủ.

Rõ ràng, Riyadh khó có thể trường kỳ kháng chiến với Moscow trong cuộc chiến giá dầu mà chính họ là bên ra đòn trước. Nguy cơ Riyadh phải sớm giương cờ trắng có thể nhận thấy sau khi chính phủ Hoàng gia cắt giảm ngân sách lần đầu tiên năm 2020.

Ngọc Việt