Tranh luận nóng

Mỹ 'ngán' Liên Xô, không tin đồng minh khi Nga trỗi dậy

Thứ Hai, 12/08/2019 13:32

(Bình luận quân sự) - Mỹ lựa chọn sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên với cái cớ có nguy cơ bị Liên Xô tấn công và không tin vào khả năng của NATO.

Ai đe dọa nước Mỹ?

Tờ National Interest mới đây dẫn lại lời cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ William Perry phục vụ dưới thời Tổng thống Bill Clinton giai đoạn năm 1994-1997 cho biết trong những ngày đầu tiên của Chiến tranh Lạnh, Mỹ phải đối mặt với viễn cảnh tấn công của lực lượng Hồng quân ở châu Âu và không có các lực lượng thông thường để ngăn chặn.

Do đó, nước Mỹ “đã phải tính đến kế hoạch sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên trong trường hợp xảy ra cuộc tấn công thông thường bởi chúng ta không tin rằng các lực lượng thông thường của NATO có đủ sức ngăn chặn Hồng quân. Kể từ khi đó, vấn đề này đã biến mất, nhưng chúng ta vẫn duy trì chính sách và tôi cho rằng mọi người đã không suy nghĩ thấu đáo về việc chúng ta không cần điều đó vào lúc này”.

My 'ngan' Lien Xo, khong tin dong minh khi Nga troi day
Một hầm phóng tên lửa hạt nhân thế hệ cũ của Mỹ

Đây là một trong những ý kiến được đưa ra trong bối cảnh nước Mỹ đang chia rẽ trong chiến lược hạt nhân. Hiện có người cho rằng Mỹ không nên “tự trói tay” với cam kết “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước”, trong đó Mỹ cam kết không trở thành quốc gia đầu tiên triển khai vũ khí hạt nhân trong một cuộc xung đột quân sự. Và theo cam kết này, Mỹ sẽ vẫn có quyền trả đũa ồ ạt.

Cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama được cho là đã xem xét kỹ lưỡng cân nhắc này, song lại không chính thức phê chuẩn. Mỹ vẫn giữ lại sự lựa chọn “sử dụng trước tiên”, giúp Washington có thể triển khai vũ khí hạt nhân bất kỳ lúc nào, thậm chí khi không bị khiêu khích.

Tuy nhiên, giới phân tích Mỹ chỉ ra nhiều nguy cơ từ lựa chọn này của nước Mỹ. Giáo sư danh dự môn Lịch sử tại Đại học Albany của Mỹ, Lawrence Wittner cho rằng lựa chọn sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên đặt ra 2 vấn đề cơ bản. Thứ nhất, nó thúc đẩy các quốc gia phi hạt nhân xản xuất vũ khí hạt nhân vì nếu Mỹ tấn công trước thì các nước này không thể ngăn cản.

Thứ hai, lựa chọn của Mỹ khuyến khích các quốc gia sở hữu hạt nhân ra tay trước. Do lo sợ nên các quốc gia này có thể tấn công trước và kéo cả hai vào một cuộc chiến hạt nhân mà “họ không muốn hoặc không chuẩn bị trước”.

Trong khi đó, nhà báo Conn Hallinan của Foreign Policy lại thẳng thắn chỉ trích giới quân sự Mỹ khi cho rằng “có một nhóm nào đó” coi vũ khí hạt nhân chỉ là một phần trong kho vũ khí quân sự tiêu chuẩn của Mỹ, luôn lập luận rằng Mỹ cần có quyền sử dụng vũ khí hạt nhân.

My 'ngan' Lien Xo, khong tin dong minh khi Nga troi day
Nhiều chuyên gia Mỹ muốn xem xét lại chiến lược sử dụng vũ khí hạt nhân của nước này

Các chuyên gia trên thống nhất ở một điểm rằng cam kết “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên” sẽ không chỉ đơn thuần là một cử chỉ lấy lệ và sẽ được các quốc gia khác hiểu là một khởi đầu chân thành cho việc không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Perry nói: “Tôi nghĩ rằng nếu chúng ta đưa ra một tuyên bố ‘không sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên’ tại Mỹ, chúng ta sẽ nghiêm túc về điều đó. Nó sẽ không mang tính biểu tượng. Và sau đó, nếu chúng ta làm điều đó, chúng ta sẽ sao lưu bằng những thay đổi về việc bố trí lực lượng và những thay đổi chính sách của chúng ta”.

Cái cớ hoàn hảo cho nước Mỹ

Theo National Interest, hiện có 9 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, trong đó chỉ có 2 nước Trung Quốc và Ấn Độ đã xác nhận cam kết “không sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên”, mặc dù Ấn Độ đã bắt đầu rút lại cam kết này dưới thời chính quyền Thủ tướng Narendra Modi.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Perry cho rằng cam kết này sẽ không nhận được nhiều sự chú ý trong các cuộc bầu cử sơ bộ ở Mỹ, nhưng sẽ được thảo luận nghiêm túc trong cuộc tổng tuyển cử. Ông nói: “Ứng cử viên đảng Dân chủ, dù là ai đi nữa, cũng sẽ nhấn mạnh vấn đề này và nói rõ rằng nếu họ được bầu làm tổng thống, đây sẽ là một phần quan trọng trong chương trình nghị sự của họ”. Điều này sẽ giúp họ khác biệt với Tổng thống Mỹ đương nhiệm Donald Trump.

My 'ngan' Lien Xo, khong tin dong minh khi Nga troi day
Các đám mây hình nấm trong vụ Mỹ đánh bom nguyên tử Hiroshima (trái) và Nagasaki (phải)

Thế giới vừa kỷ niệm 74 năm vụ đánh bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagasaki. Các cuộc tấn công của Mỹ chống Nhật Bản cũng là lần duy nhất cho tới nay vũ khí hạt nhân được sử dụng trong chiến tranh. Các chuyên gia của Mỹ nêu trên tin rằng hiện tồn tại 2 mối đe dọa đối với sự sống còn của nhân loại: biến đổi khí hậu và chiến tranh hạt nhân.

Ngày nay, nguy cơ của một cuộc chiến tranh hạt nhân không thể được đánh giá thấp. Đặc biệt, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Perry tin rằng sự nguy hiểm của thảm họa hạt nhân ngày hôm nay lớn hơn nhiều so với những năm đen tối nhất của Chiến tranh Lạnh.

Những tranh cãi nội bộ nước Mỹ diễn ra khi Hiệp ước các lực lượng tầm trung (INF) được nước này và Liên Xô cũ ký năm 1987 đã bị khai tử, trong khi Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược mới (START Mới) giữa Nga và Mỹ cũng sắp hết hiệu lực mà chưa có dấu hiệu được gia hạn.

Bên cạnh đó, một số quốc gia đang tăng cường kho vũ khí hạt nhân của mình, trong đó có “đại kình địch” Nga. Mới đây nhất, hôm 10/8, tập đoàn nguyên tử Rosatom của Nga xác nhận đã xảy ra một vụ nổ trong qua trình thử động cơ tên lửa tại một căn cứ quân sự ở miền Bắc nước Nga khiến 5 nhân viên của cơ quan này thiệt mạng, đồng thời thành phố Severodvinsk gần đó đã ghi nhận tình trạng mức độ phóng xạ gia tăng khi động cơ tên lửa phát nổ tại bãi thử.

Các chuyên gia hạt nhân Mỹ nghi ngờ vụ nổ tại miền Bắc nước Nga tuần qua xuất phát từ quá trình thử nghiệm tên lửa hành trình chạy bằng năng lượng hạt nhân mà Tổng thống Vladimir Putin hé lộ hồi năm 2018.

Bộ Quốc phòng Nga cho biết 2 người thiệt mạng trong vụ nổ "một động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng" ở bãi thử Arkhangelsk, song không rõ 2 người này có nằm trong số 5 người thiệt mạng nói trên hay không. Bộ này khẳng định mức độ phóng xạ ở tình trạng "bình thường" sau vụ nổ.

My 'ngan' Lien Xo, khong tin dong minh khi Nga troi day
Nga hiện đang tăng cường sức mạnh cho bộ ba hạt nhân

Nga chưa công bố thêm chi tiết về vụ nổ tại bãi thử gần thị trấn Nyonoksa gần Biển Trắng, nơi từng được sử dụng để thử nghiệm tên lửa triển khai cho các tàu và tàu ngầm hạt nhân của Nga từ thời Liên Xô.

Trong khi đó, Reuters dẫn lời giới chuyên gia Mỹ cho rằng một vụ nổ động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng sẽ không giải phóng bức xạ. Họ nghi ngờ vụ nổ này xuất phát từ quá trình thử nghiệm tên lửa hành trình chạy bằng năng lượng hạt nhân tại một cơ sở bên ngoài làng Nyonoksa.

Ông Ankit Panda, một thành viên cao cấp của Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ nói với Reuters: “'Động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng' phát nổ thì không phát tán bức xạ, và chúng tôi biết rằng Nga đang chế tạo một loại động cơ hạt nhân cho tên lửa hành trình”.

Nga gọi tên lửa này là 9M730 Buresvestnik, còn NATO gọi là SSC-X-9 Skyfall. Giới chức Mỹ cũng bày tỏ hoài nghi trước lời giải thích của Moscow. Nhân đây, các hãng tin phương Tây cũng nhắc lại nội dung trong Thông điệp liên bang hồi tháng 3/2018 của ông Putin, trong đó đề cập tới tên lửa hành trình chạy bằng năng lượng hạt nhân cùng với sự phát triển những loại vũ khí chiến lược mới của Nga.

Tổng thống Nga Putin khi đó cho biết loại tên lửa này đã được thử nghiệm thành công vào cuối năm 2017, có phạm vi không giới hạn và bất khả chiến bại so với tất cả các hệ thống phòng thủ và phòng không tên lửa hiện có và tiềm năng.

Thành Minh