Tranh luận nóng

Nga đã lấy lại Tu-160 từ Ukraine như thế nào?

Thứ Bảy, 11/11/2017 07:45

(Vũ khí) - Oanh tạc cơ hạng nặng Tu-160 chứng minh được sức mạnh dù đã gần 40 năm tuổi.

Dù đã sắp tròn 36 năm kể ngày cất cánh lần đầu tiên (18/12/1981-18/12/2017) nhưng cho đến nay máy bay ném bom- mang tên lửa chiến lược Tu-160 (còn có các tên khác như “sản phẩm 70”, “Blackjack” theo phân loại của NATO, nhưng cách gọi quen thuộc hơn cả “Thiên nga trắng”) vẫn là nhà vô địch thế giới tuyệt đối ở một loạt tham số đặc trưng của máy bay ném bom chiến lược (tốc độ, cự ly bay, thời gian bay không cần tiếp dầu, tải trọng hữu ích và một số tham số khác).

Theo đánh giá của các chuyên gia quân sự quốc tế, Tu-160 vẫn sẽ là kiểu máy bay giữ nhiều kỷ lục ít nhất là cho đến cuối những năm 2020.

Nga da lay lai Tu-160 tu Ukraine nhu the nao?
Ảnh: Konstantin Semenov/Aleksey Ivanov / ТРК Zvezda/ Bộ Quốc phòng Nga

Nhưng Tu-160 cũng có một số phận không hề đơn giản. Chưa nói đến những trục trặc trong giai đoạn đầu tiên, khi máy bay được thiết kế và khi chế tạo (thời gian thiết kế và chế tạo nguyên mẫu mất gần 10 năm), Tu- 160 “đã gặp hạn” vào năm 1999, khi nhiều chiếc Tu-160 đã bị tháo dỡ lấy sắt vụn.

Nga da lay lai Tu-160 tu Ukraine nhu the nao?

Câu chuyện về việc “giải cứu” Tu-160 từ Ucraine sau đây do phi công quân sự công huân Nga Anatoli Zikharev (hiện là Trung tướng nghỉ hưu, cố vấn của Tổng thống Nga về các vấn đề sử dụng không quân tầm xa), vào thời gian đó (năm 1999) là sư đoàn trưởng Sư đoàn không quân ném bom cận vệ hạng nặng đóng quân tại căn cứ không quân Engels, kể lại. Báo “Sao Đỏ” (Tờ báo của Bộ quốc phòng Nga) đăng tải ngày 10/11/2017. Chúng tôi xin dịch lại nguyên văn.

“Vào năm 1987, khi Tu-160 bắt đầu được đưa vào trang bị cho Không quân tầm xa (Không quân chiến lược) của Không quân Liên Xô, đơn vị đầu tiên có vinh dự khai thác loại máy bay này là Trung đoàn không quân đóng tại thành phố Priluki của Ucraine.

Cho đến khi Liên Xô tan rã, Trung đoàn này đã tiếp nhận tại sân bay của mình 19 máy bay Tu-160. Một “Thiên nga trắng” đã bay sang Engels và không quay trở lại. Theo kế hoạch đã phê duyệt, tổng cộng sẽ có 160 chiếc Tu-160 trang bị cho 5 trung đoàn Không quân tầm xa.

Nhưng kế hoạch trên đã sụp đổ cùng với Liên Xô. Nhiệm vụ lúc này đối với Không quân Nga đã thay đổi một cách cơ bản và công việc có tầm quan trọng hàng đầu lúc đó là cố giành lại những gì mà món quà bất ngờ của tạo hóa đã tặng cho các “đồng chí” Ucraine.

Và mặc dù lúc đó các đồng chí Ukraine còn chưa đổ xô đi tham gia “Maidan”, và cũng chưa có tâm lý bài Nga cuồng nhiệt như hiện nay, Ukraine cũng đã là một đất nước hoàn toàn khác.

Nga da lay lai Tu-160 tu Ukraine nhu the nao?

Các máy bay nói trên đối với người Ukraine là một trong những biểu tượng của nền độc lập quốc gia và là một niềm tự hào. Chứ còn gì nữa! Chỉ có hai nước duy nhất trên thế giới- Mỹ và Nga- có một binh chủng tinh hoa như vậy trong thành phần của Các lực lượng vũ trang – Không quân chiến lược (tầm xa).

Tuy nhiên, không lâu sau đó người Ukraine mới “ngộ” ra một thực tế là “thiên nga” ngay cả khi đang ở trong chế độ niêm cất cũng là một món đồ chơi quá đắt tiền đối với Ukraine. Do tình trạng thiếu nhiên liệu kinh niên nên máy bay chỉ cất cánh từ 3 đến 5 lần trong một năm và chỉ bay trong một khoảng thời gian rất ngắn. Phần lớn thời gian còn lại, những chiếc siêu máy bay mang tên lửa đó phơi mình trên sân bay tại Priluki.

Còn một chi tiết “nhỏ” nữa khiến Ukraine không thể sở hữu máy bay ném bom chiến lược,- đó là quy chế cường quốc phi hạt nhân của nước này. Bởi vì “thiên nga” được trang bị tên lửa có cánh mang đầu đạn hạt nhân (12 tên lửa mỗi máy bay), chính quyền Kiev nhận được kiến nghị từ bỏ loại vũ khí địa ngục này.

Tốt hơn cả - là phá dỡ. Dĩ nhiên, nước nhiệt tình nhất trong việc đưa ra sáng kiến nói trên chính là Mỹ, - và cũng chính Tu-160 đã “thúc dục” Mỹ khuyến cáo Ukraine phá dỡ Tu-160 bởi những gì người Mỹ đã chứng kiến trên thực tế: năm 1992, một chiếc Tu-160 cất cánh từ sân bay Engels đã tham gia vào cuộc diễu binh trên không, sau đó mấy tháng đã phóng thử một quả tên lửa phục vụ mục đích huấn luyện.

Các nhà chiến lược Mỹ lúc đó hiểu rằng, các máy bay mang tên lửa Nga có thể tạo ra “những điều chính” rất cơ bản trong cán cân hạt nhân giữa hai cường quốc.

Nga da lay lai Tu-160 tu Ukraine nhu the nao?

Dưới chiêu bài tạo cho Ukraine cơ hội gia nhập NATO, Mỹ thẳng thắn khuyến cáo chính quyền nước này phải thanh lý các máy bay nói trên. Và để làm Ukraine trở nên mềm mỏng hơn, ngoài khoản kinh phí để cắt dỡ lấy từ ngân sách Mỹ (một triệu đôla cho một Tu-160), phía Ukraine còn nhận được cam kết sẽ có thêm khoản tiền 60 triệu đôla trong trường hợp hoàn thành “thành công” chiến dịch thanh lý Tu-160.

Vào thời gian đó, Ukraine cũng đã có ý định bán 3 chiếc Tu-160 và các phụ tùng kèm theo cho một công ty Mỹ để công ty này cải hoán chúng thành phương tiện mang tên lửa phóng vệ tinh.

Nhưng phía Nga đã phản đối vì cho rằng làm như vậy là vi phạm các điều khoản của Hiệp ước START-2, và phía Mỹ buộc phải đồng ý với luận điểm trên của Matxcova. Và vì thế nên phía Ukraine, trước khi nhận thức được là có thể kiếm được mối lợi lớn hơn từ Tu-160, đã kịp tháo rỡ 9 chiếc Tu-160 (theo các điều kiện của Mỹ).

10 chiếc còn lại được Ukraine quyết định bán cho Nga, - lẽ ra với tư cách là một nước kế thừa một cường quốc hạt nhân (Liên Xô), Nga đã hoàn toàn có quyền thu hồi lại những chiếc máy bay này mà không phải trả một đồng phí nào.

Nga da lay lai Tu-160 tu Ukraine nhu the nao?

Các cuộc đàm phán về việc Nga mua lại 10 chiếc Tu-160 “Ukraine” vào năm 1995 đã đi vào ngõ cụt. Khoản tiền mà Nga đề xuất (25 triệu đôla/một Tu-160) bị Ukraine cho là “nực cười”.