Tranh luận nóng

Vitiaz (S-350) ưu việt hơn Favorit (S-300PM2) ở điểm nào?

Thứ Sáu, 12/07/2019 07:05

(Vũ khí) - Xin giới thiệu bài phân tích thú vị và nhiều thông tin về một số kiểu tổ hợp tên lửa phòng không Nga của chuyên gia quân sự Xergey Cherkasov.

Bài đăng trên “Bình luận quân sự” (Nga) ngày 7/7/2019. Phần in nghiêng đậm để nhấn mạnh ý là của tác giả.

Vitiaz (S-350) uu viet hon Favorit (S-300PM2) o diem nao?

“Lực lượng phòng không Nga sắp được tăng cường sức mạnh- (sức mạnh mới) đó là tổ hợp tên lửa phòng không “Vityaz” S-350 để thay thế dần S-300. Tại sao không phải là C-400 (thay S-300-ND)? Tại sao lại đánh số một cách “nửa chừng nửa vời” như vậy (350-ND)? Và nói chung, có phải là chúng ta (Nga) có hơi “bị nhiều” các (kiểu) tổ hợp tên lửa phòng không không? Hãy thử cùng phân tích.

“Cây” S- 300 có nhiều cành

Tổ hợp S-300PT đầu tiên (có thể vận chuyển được) được xuất xưởng năm 1975 và khi đó các bệ phóng của tổ hợp được vận chuyển trên các rơ moóc xe kéo. Có nhiều ý kiến cho rằng đến giờ thì những tổ hợp đó (S-300PT) đều đã được thanh lý từ lâu.

Chiến tranh Việt Nam đã chứng minh một chân lý hùng hồn rằng xác xuất sống sót của bộ đội phòng không phụ thuộc trực tiếp vào khả năng cơ động của họ (bộ đội phòng không), - và vì thế, từ năm 1982, (Liên Xô) bắt đầu triển khai thiết kế- sản xuất S-300PS.

Vào năm 1989, Bộ đội Liên Xô bắt đầu tiếp nhận tổ hợp mới về nguyên tắc- đó là S-300PM với các linh kiện thế hệ mới và có tầm bắn xa hơn.

Nhưng tại sao lại không cải tiến tiếp? Năm 1993, tổ hợp S-300PM1 trang bị tên lửa mới và radar cải tiến được đưa vào trang bị. Và tổ hợp mà chúng ta biết đến dưới tên gọi quen thuộc “Favorit” như hiện nay- tức là S-300PM2 thì mãi đến năm 1997 mới được thiết kế xong.

Nó (tổ hợp “Favorit” - S-300PM2) mới bắt đầu được đưa vào trực chiến tại các đơn vị từ đầu năm 2010 đến nay. Còn kết quả phát triển tiếp theo của nhánh “gia phả” (PM) này chính là sự xuất hiện của tổ hợp S-400 lừng danh.

Và trong dòng S-300 còn có bốn thế hệ của S-300V trang bị cho (bộ đội phòng không) lục quân và hai thế hệ của S-300F trang bị cho (bộ đội) phòng không hải quân nữa, nhưng chúng ta sẽ không đụng tới chúng trong khuôn khổ bài báo ngắn này.

Nếu nói một cách thô thiển ngắn gọn, thì có hai kiểu “Ba trăm” khác nhau về cả khả năng tác chiến và cả về kết cấu thiết kế- đó là S-300PS và S-300PM. Kiểu thứ hai (S-300PM) vẫn đang tiếp tục được hiện đại hóa thành công trong quá trình phát triển, còn S-300 tự hành (S-300PS) thuở ban đầu sắp được thanh lý và thời điểm nó được “nghỉ hưu” lẽ ra là phải từ đầu những năm 2010.

Để thay thế C-300PS, đã có C-350 "Vityaz". Như tin đã đưa.

Đến đây thì đối với những bạn đọc hay quan tâm tìm hiểu, chắc chắn cần phải xuất hiện trong đầu một câu hỏi: tại sao không thay thế S-300PS bằng các “Favorit” (S-300PM2) mới?

Vấn đề là ở tầm bắn

“Cái tên được đặt một cách rất thông thái [“Vytyaz” Chiến binh thiện chiến] muốn nói lên một điều rằng quân đội NATO,- như chính các tướng lĩnh chỉ huy của họ thừa nhận, sẽ phải gánh chịu những tổn thất không thể chịu đựng nổi nến xâm nhập khu vực A2AD”.

Những "Ba trăm" (tức S-300-ND) đầu tiên được trang bị tên lửa 5V55K và 5V55R (5В55К và 5В55Р), có tầm bắn lần lượt là 47 km và 75 km. Còn những tổ hợp (S-300) sử dụng tên lửa 48N6 (48Н6) tầm bắn tới 150 km thì mãi đến những năm 90 mới xuất hiện và chúng (các tên lửa 48N6 đó) được trang bị cho S-300PM.

Những biến thể “Favorit” mới nhất hiện có đã sử dụng những tên lửa mới nhất có khả năng bắn hạ mục tiêu ở cự ly tới 200 km.

 Như vậy, chúng ta thấy rằng S-300PS, nói chung là một phương tiện phòng không tầm trung, trong khi các tổ hợp “Favorit” hiện đại- đó là các tổ hợp tầm xa.

  Mắt xích kết nối

Thành phần vũ khí mặt đất của Lực lượng phòng không và Lực lượng chống tên lửa của chúng ta (Nga) tương đối “xúc tích” (nguyên văn).

 S-400 với tầm bắn 400 km.

S-300PM và các phiên bản mới nhất của nó có tầm bắn 200 km.

"Pantsir-S1" để bảo vệ tất cả nhóm trên – đó là (nhiệm vụ) thứ nhất, và để tiêu diệt các mục tiêu còn chưa bị (tuyến phòng không tầm xa) bắn hạ ở cự ly 20 km – đó là (nhiệm vụ) thứ hai.

Sắp tới sẽ có thêm S-500 tham gia hàng ngũ, nhưng nó (S-500) đã là phương tiện phòng thủ chống tên lửa.

Như chúng ta thấy, không có phương tiện phòng không chuyên “phụ trách mảng” tầm trung nào.

Có, tất nhiên, cũng có một hệ thống phòng không (trang bị cho) lục quân (tầm trung) nhưng hệ thống này không bảo vệ các mục tiêu và các thành phố, mà chúng bảo vệ các lữ đoàn và cơ quan tham mưu, và trong trường hợp này (phòng không lục quân) thì chúng ta có một kho vũ khí mà không một nước nào khác có thể so sánh được, nhưng đây lại là một câu chuyện khác.

So sánh S-300PS và S-350

S-300PS – đó là những xe (kích cỡ) tương đối lớn. Chúng (S-300PS) được lắp ráp trên xe kéo MAZ-7310 nặng 23 tấn (còn cột ăng ten radar lắp trên xe MAZ-7410), tuy được thiết kế theo công nghệ quân sự, nhưng dù sao vẫn là của những năm 60 thế kỷ trước. Và thêm nữa- đó lại là sản phẩm của Nhà máy ô tô Minsk - ngày nay nó đã thuộc một quốc gia khác (Belarus).

Còn S-350- được lắp trên khung gầm xe ba và bốn cầu trọng lượng 15-17 tấn dòng xe “Voshchinv” do Nhà máy ô tô Bryansk (Nga) sản xuất. Như đã thấy, thành thử, các xe của tổ hợp (S-350) nhẹ hơn, kinh tế hơn trong khai thác, đơn giản hơn trong bảo trì và sửa chữa.

Mỗi tổ hợp – có ba xe chính.

Radar đa chức năng 50N6A của S-350 có khả năng bám 16 mục tiêu và dẫn đường cho 32 quả tên lửa đến các mục tiêu đó. Bán kính tiêu diệt các mục tiêu khí động học, như máy bay, máy bay lên thẳng, tên lửa có cánh (hành trình) - từ 1,5 km đến 60 km. (Dải) độ cao tiêu diệt- cũng rất rộng và dân chủ (nguyên văn-ND)- từ 10 mét đến tận 30 km, chính vì thế, tổ hợp sẽ có thể bắn hạ gần như bất kỳ mục tiêu bay thấp nào. Còn nếu các mục tiêu là tên lửa đạn đạo?

Chúng có thể bị tổ hợp này bắn hạ ở cự ly từ 1,5 đến 30 km và ở độ cao từ 2 km đến đến 25 km.

Xe điều khiển- chỉ huy50K6A, tuy hơi “khổ hạnh” (chật chội) một chút, nhưng cách bố trí hợ lý nên cũng khá thoải mái.

Và (xe) bệ phóng 50P6A, - có từ một đến sáu bệ phóng cho mỗi tổ hợp. Và chính ở đây, những sự thay đổi được cảm nhận rõ rệt nhất. Nếu như S-300PS có bốn (4) quả tên lửa trên mỗi bệ phóng thì bây giờ (S-350) có tới 12 quả tên lửa trên mỗi bệ phóng. Đối với tổ hợp tên lửa phòng không tầm trung, một tập hợp (số lượng tên lửa) như vậy còn hơn cả hợp lý – cần phải có nhiều răng sắc (để cắn- nguyên văn).

Thay thế "Buk " ư?

Trên các phương tiện thông tin đại chúng lan truyền nhận định rằng S-350 sẽ thay thế không chỉ các tổ hợp S-300PS mà còn cả “Buk-M1/2”. Vâng, nếu xét theo các tính năng kỹ- chiến thuật và cự ly bắn thì các tổ hợp này (S-350 và “Buk-M1/2) là có “nét tương đồng”, tuy nhiên , một ý tưởng như vậy (thay Buk) cũng hơi khó nghe vì một số lý do sau đây.

"Buk-M1 / 2" – tổ hợp phòng không lục quân, chúng cần đáp ứng các yêu cầu tác chiến cụ thể của lục quân, còn S-350 – tổ hợp tên lửa thực hiện chức năng phòng không- phòng chống tên lửa (nằm trong hệ thống phòng không quốc gia).

(Các phương tiện) Phòng không lục quân Nga thường được bố trí trên khung gầm xe bánh xích để chúng có thể cơ động trong cùng đội hình với các phương tiện kỹ thuật quân sự khác của Lục quân Nga.

Hãy lấy S-300V (tổ hợp tên lửa phòng không S-300 chuyên dụng cho Lục quân Nga như đã nói ở phần đầu-ND) làm ví dụ- xe nào cũng là xe bánh xích cả. Còn S-350- tổ hợp trên khung gầm xe bánh lốp và không ai có ý định đổi bánh xe cho nó cả.

“Buk-M1 / 2”- đó là một tổ hợp gồm sáu xe (bệ) hỏa lực tự hành 9A310M1-2, mỗi xe hỏa lực có thể hoạt động hoàn toàn độc lập, có nghĩa là một người lính trên chiến trường vẫn là một chiến binh. Đây là một đặc điểm rất quan trọng cần hết sức lưu ý khi sử dụng nó. Tổ hợp S-350 không có khả năng như vậy.

Và cuối cùng, để thay thế "Buk-M1 / 2", dù chúng sẽ vẫn còn phục vụ lâu dài, (thì) Nga đã thiết kế xong một tổ hợp còn trên cả xuất sắc- đó là “Buk-M3”.

Vitiaz (S-350) uu viet hon Favorit (S-300PM2) o diem nao?
Tổ hợp tên lửa phòng không “Buk-M3”

Vòng khép kín

S-350 "Vityaz" thuộc lớp các hệ thống được sử dụng để thiết lập cái gọi là khu vực chống tiếp cận và chống thâm nhập- A2AD. Một cái tên thông thái như vậy (“Vityaz”- “Chiến binh” ) đơn giản có nghĩa là quân đội NATO, - như chính các tướng lĩnh của họ thừa nhận, sẽ phải chịu những tổn thất không thể chịu đựng nổi nếu liều lĩnh xâm nhập vào khu vực A2AD, và chỉ lãng phí nguồn lực trong khi chưa chắc gì đã gây được tổn thất nào đáng kể cho đối phương.

Trong cùng một đội hình với các tổ hợp S-300 “Favorit” và S-400 “Triumph”, dưới sự “che chở” của “Pantsir-S1” và các phương tiện tác chiến điện tử, S-350 “Vityaz” sẽ là mắt xích góp phần quan trọng tạo thành một hệ thống phòng không chiều sâu, có lẽ, hiệu quả nhất trên hành tinh này.

Thông tin ngắn bổ sung: thời gian triển khai chiến đấu và thu hồi tổ hợp S-350 – chỉ 5 phút.

  • Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch)