Tranh luận nóng

Có thật nền kinh tế Xô Viết không có sức sống?

Thứ Năm, 12/10/2017 07:37

(Hồ sơ) - Nhân sắp tròn 100 năm Cách mạng tháng Mười Nga, xin được giới thiệu một bài viết của nhà bình luận chính trị-kinh tế Nga Aleksandr Rusin.

Bài viết đăng trên “Bình luận quân sự”, “Bình luận kinh tế” và một số báo khác của Nga cuối tháng 8 đầu tháng 9/2017 với tiêu đề như trên.

Có thể sẽ có những ý kiến khác nhau về quan điểm và lập luận của tác giả. Chúng tôi chỉ xin được dịch nguyên văn và có chú thích để bạn đọc tham khảo góc nhìn của “một người trong cuộc”, trong đó có cái nhìn về lịch sử.

Các ảnh nhỏ trong bài là của chúng tôi để minh họa.

“Chúng ta thường xuyên phải nghe những quan điểm cho rằng nền kinh tế kế hoạch hóa không hiệu quả, không thể đảm bảo hàng hóa cho đất nước, không chịu nổi cuộc cạnh tranh với nền kinh tế thị trường của các nước Phương Tây và chính nền kinh tế này (kế hoạch hóa) đã làm suy yếu và sau đó dẫn đến sự sụp đổ của Liên Bang Xô Viết.

Nếu quan sát một cách chăm chú, có thể phát hiện ra rằng, gần như tất cả những gì mà chúng ta (người Nga) hiện đang sử dụng - hoặc là những gì còn lại trực tiếp từ thời Liên Xô, hoặc là có được nhờ vào nền công nghiệp Xô Viết và như thế có nghĩa là, chính từ nền kinh tế kế hoạch hóa – một mô hình kinh tế mà rất nhiều người cho là thiếu sức sống đó.

Phần lớn dân chúng (Nga) hiện nay vẫn sống trong những ngôi nhà được xây dựng từ thời Xô Viết. Và nếu như những ngôi nhà được xây vào thời Khrrushev (còn gọi là Khrushovki- kiểu nhà lắp ghép như khu Kim Liên, Trung Tự (cũ), Nghĩa Tân – Hà Nội) đang dần dần được phá bỏ, thì những ngôi nhà xây từ thời Stalin vẫn tồn tại và sẽ còn tồn tại, với vì những căn hộ trong các tòa nhà đó được đánh giá cực kỳ cao và rất dễ bán.

Những ngôi nhà hiện đại đươc xây dựng trong thời kỳ Hậu Xô Viết, cũng có nguồn gốc Xô Viết. Bởi vì gần như toàn bộ các nhà máy sản xuất gạch và xi măng, nhà máy sản xuất kết cấu xi măng cốt thép, các nhà máy sản xuất kim loại – nói ngắn gọn - các nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng cho các tòa nhà hiện đại – đều được xây dựng từ thời Liên Xô.

Cơ sở hạ tầng, giao thông- chủ yếu được xây dựng thời còn Chính quyền Xô Viết. Những năm gần đây người ta chủ yếu chỉ rải thêm lớp nhựa rải đường lên những con đường đã có từ trước, vâng – và cũng chưa rải lại hết các con đường.

 Những con đường mới làm chủ yếu xung quanh thủ đô Matxcova, có rất ít những con đường mới ở các khu vực khác và nếu có thì cũng rất hẹp. Trên một số con đường, thậm chí lớp nhựa trải đường cũ vẫn chưa được thay thế - nhựa rải đường vẫn là nhựa rải đường Xô Viết.

Đại đa số các nhà máy nhiệt điện, thủy điện, điện hạt nhân, gần như toàn bộ các tòa nhà của các cơ quan hành chính- đều là các công trình Xô Viết. Ostankino (Tháp đài truyền hình trung ương tại thủ đô Matxcova) và các trung tâm truyền hình khu vực – lại cũng được xây dựng từ thời Liên Xô.

Gần như tất cả các nhà máy lớn còn hoạt động cho đến ngày nay, cũng được chính quyền Xô Viết xây dựng. RusAl (Nhà máy sản xuất nhôm), NHK (Tập đoàn sản xuất kim loại Magnitogorsk), Nornikel (Nhà máy sản xuất nikel) và rất nhiều nhà máy không lồ khác với cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường chứng khoán hiện nay và sản phẩm của chúng đang được xuất khẩu- cũng đều được xây dựng trong thời kỳ Xô Viết.

KAMAZ- nhà máy Xô Viết, xe ô tô Kamaz- thiết kế Xô Viết.

Bản thiết kế nhà máy AvtoVAZ được người Ý mua, nhưng sau đó chính quyền Xô Viết đã mua lại bằng tiền Liên Xô. Và được xây dựng trong thời kỳ Xô Viết.

Và cho đến cách đây không lâu, nhà máy nay vẫn tiếp tục cho xuất xưởng các mẫu xe Xô Viết. Xe “Deviatka” (số 9 - cách gọi dân dã - tức xe VAZ-2109) và “Deciatka” (số 10- tức VAZ-2110) là các thiết kế Xô Viết.

Chỉ trong thời gian gần đây, các mẫu xe Xô Viết Ziguli mới được thay thế hoàn toàn bằng các mẫu xe mới. Mặc dù nhà máy, các xưởng sản xuất, các tòa nhà văn phòng, hành chính đều do các kỹ sư, công nhân Xô Viết thiết kế- xây dựng.

GAZ- lại cũng là công trình Xô Viết, chính vì thế mà tất cả các xe Gazel đang được xuất xưởng hiện nay, có thể nói là cũng chính là nhờ chính quyền Xô Viết bởi vì chính chính quyền này đã quyết định và bỏ tiền của ra dể xây nhà máy.

Co that nen kinh te Xo Viet khong co suc song?
Xe “Deviatka” – VAZ-2109
Co that nen kinh te Xo Viet khong co suc song?
Xe “Deciatka” ( VAZ-2110)

Còn VPK - tổ hợp công nghiệp quốc phòng – gần như 100% Xô Viết. Uralvagonzavod, các nhà máy đóng tàu, các nhà máy chế tạo máy bay, các phòng thiết kế và tất cả những thứ khác – đều được xây dựng dưới thời Xô Viết. Thậm chí cả ‘Armata” (xe tăng) cũng là sản phẩm hoàn thiện của những thiết kế được triển khai từ thời Liên Xô đang còn tồn tại.

Xe tăng chủ lực –T-90. Vũ khí bộ binh- súng tự động và súng máy Kalashnhikov, SVD (súng bắn tỉa Dragunov-ND ), PM (súng ngắn Makarov-ND), Grady, Smerchi và Uragan (các tổ hợp pháo phản lực bắn dàn)- lại cũng là các thiết kế Xô Viết. Thậm chí cả Iskander – cũng theo kiểu Xô Viết.

Công nghiệp chế tạo máy bay lên thẳng- một trong không nhiều lĩnh vực công nghệ cao mà Nga vẫn giữ được vị trí hàng đầu- đấy lại cũng là những gì còn lại từ Liên Xô.

Nước Nga đến tận bây giờ vẫn sản xuất máy bay lên thẳng các model Xô Viết và chúng rất được ưa chuộng. Còn các mẫu máy bay lên thẳng mới được chế tạo về bản chất- chúng là các máy bay lên thẳng Xô Viết được hiện đại hóa. Động cơ cho các tên lửa đẩy được thiết kế trong các phòng thiết kế- thử nghiệm Xô Viết.

Các lần phóng vào vũ trụ vẫn được tiến hành từ sân bay vũ trụ Baikonur- sân bay vũ trụ Xô Viết.

}