Tranh luận nóng

120.000 quân đến sát Iran: Toan tính lạnh người của ông Trump

Thứ Ba, 14/05/2019 14:43

(Quan hệ quốc tế) - Lầu Năm Góc vừa đệ trình một kế hoạch quân sự tại Trung Đông khiến những người ngồi trong phòng họp phải giật mình.

Bản kế hoạch lạnh người

New York Times đưa tin, trong buổi giao ban của các trợ lý an ninh quốc gia hàng đầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump, Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Patrick Shanahan đã đệ trình một bản kế hoạch hành động quân sự khiến những người ngồi trong phòng họp ngỡ ngàng.

Cụ thể, Lầu Năm Góc lên kế hoạch huy động cấp tập 120.000 quân thuộc các binh chủng đến khu vực Trung Đông trong trường hợp Iran quyết định tăng tốc phát triển vũ khí hạt nhân hoặc có xung đột với lực lượng Mỹ và đồng minh tại khu vực này.

Các kế hoạch mà ông Shanahan đệ trình đã được lên ý tưởng và tham vấn của Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton. Số quân sĩ mà ông Shanahan nói đến vừa bằng số lượng quân đội đã tham gia vào cuộc chiến tranh Iraq năm 2003.

Tuy nhiên, nguồn tin New York Times chưa rõ 120.000 quân này đã bao gồm số binh sĩ đang đóng tại các căn cứ ở Trung Đông hay là lực lượng huy động mới cho một cuộc chiến tranh toàn diện.

120.000 quan den sat Iran: Toan tinh lanh nguoi cua ong Trump
Tổng thống Donald Trump và những cánh tay đắc lực: Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Sanahan và Cố vấn Bolton

Ngoài ra, chưa có một động thái phản hồi nào về thông tin này từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tờ New York Times chỉ nhấn mạnh việc ông Trump từ lâu đã có chính sách không muốn gia tăng hiện diện quân sự tại khu vực Trung Đông.

Hiện tại, chỉ tính các căn cứ quân sự ở Syria, Iraq, Afghanistan, Qatar (các nước xung quanh Iran), Mỹ đã hiện diện quân sự khoảng 40.000 quân ở đây. Ngoài ra, khi căng thẳng với Iran leo thang, Mỹ đã gia tăng thêm cụm tàu sân bay USS Abraham Lihcon bao gồm các tàu khu trục mang theo tên lửa hành trình, và hơn 90 máy bay các loại.

Những toan tính của ông Trump

Những động thái vừa qua, cùng với bản kế hoạch lạnh người của Lầu Năm Góc vừa đưa ra hôm thứ 2 (13/5), Mỹ dường như đang sử dụng chiến lược "bên miệng hố chiến tranh" với Iran. Tuy nhiên, ông Trump cần chiến lược này để thực hiện mục đích gì?

Cần phải nhìn lại toàn bộ quá trình liên quan đến vấn đề Iran tại Trung Đông và các sách lược của Mỹ. Đầu tiên, Tổng thống Trump tuyên bố rút khỏi hiệp ước hạt nhân JCPOA tháng 5/2018. Tháng 11/2018, ông Trump trừng phạt năng lượng Iran. Tháng 5/2018, ông Trump chính thức hủy chế độ miễn trừ trừng phạt với các quốc gia mua năng lượng của Iran...

Không bức tử được ngành xuất khẩu dầu Iran về "0", nhưng ông Trump đã gây tác động cực lớn cho ngành năng lượng nước này với nguồn xuất khẩu chỉ còn 1 triệu thùng/ngày và có nguy cớ tiếp tục giảm (trước trừng phạt có thời điểm đạt gần 3 triệu thùng/ngày).

Sức ép về phía Iran đang rất căng thẳng. Song song với các biện pháp chính trị, kinh tế, Washington tiến thêm một bước, gây sức ép về mặt quân sự. Mâu thuẫn giữa Iran và Mỹ tạo ra không khí ngột ngạt, căng thẳng ở Trung Đông, cảm giác thùng thuốc súng có thể nổ bất cứ khi nào.

Cho đến khi Iran tuyên bố đáp trả bằng cách rút khỏi hiệp định hạt nhân JCPOA và tiếp tục làm giàu Uranium thì Tổng thống Mỹ chơi bài ngửa.

Ông Trump phát biểu: "Mỹ sẵn sàng đàm phán với Iran về các biện pháp giải quyết hạt nhân và nhiều vấn đề khác liên quan đến các chính sách của Tehran. Nhưng Washington sẽ không giảm các áp lực và những biện pháp trừng phạt vào lúc này".

Như vậy, ông Trump bổn cũ soạn lại: gây sức ép lên mọi lĩnh vực của đối phương và mời đối phương vào bàn đàm phán song phương. Mấu chốt của bậc thầy đàm phán Donald Trump ở chính giai đoạn này: Chỉ ngồi vào bàn đàm phán khi cho rằng đã tạo đủ sức ép và giữ thế thượng phong.

120.000 quan den sat Iran: Toan tinh lanh nguoi cua ong Trump
Quân đội Mỹ tác chiến ở Trung Đông

Tuy nhiên, đây có thể tiếp tục là một kế hoạch vọng tưởng của Tổng thống Mỹ.

Thứ nhất, Iran đã nắm được chiêu bài này của ông Trump. Tehran nhiều lần khẳng định "Mỹ chỉ đang đánh đòn tâm lý" và "Mỹ không dám thực hiện một cuộc chiến tranh".

Thậm chí, tướng lĩnh quân đội Iran còn phản pháo: "Iran có thể đánh sập cả hạm đội tàu sân bay của Mỹ với một lượt bắn tên lửa".

Những cãi vã của Iran không đủ để mang lại hiệu quả. Bước đi sáng suốt nhất của Tehran là hóa giải thế đàm phán song phương với Mỹ bằng việc quy chụp trách nhiệm lên các thành phần khác trong P5+1 (cùng ký hiệp ước JCPOA với Iran), đặc biệt với Đức, Anh, Pháp.

Song song với các chỉ trích, Iran đưa ra tối hậu thư về việc cho EU 60 ngày để thỏa thuận với Mỹ, trước khi Tehran kích hoạt lại các hành động hạt nhân của mình. Và điều này đã mang lại hiệu quả khi Ngoại trưởng Anh, Pháp, Đức đã phải ngồi lại với nhau ở Brussels (Bỉ) và sau đó cùng với ông Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo hôm 14/5.

Như vậy, Mỹ muốn đàm phán song phương, Iran đẩy tình huống thành đàm phán đa phương. Cần nhớ rằng EU đang có hợp tác năng lượng với Iran, đồng thời vấn đề hạt nhân Iran tác động trực tiếp tới an ninh châu Âu, chứ không ảnh hưởng đến lục địa Mỹ xa xôi bên kia Thái Bình Dương. Và lúc này, Mỹ sẽ bất lợi hơn.

Thứ ba, Tổng thống Mỹ sẽ khó vượt qua được sức ép của phe Dân chủ. JCPOA là một di sản quý giá thời Tổng thống Barack Obama. Còn với ông Trump, đây là một sản phẩm sai lầm và cần phải xóa bỏ. Chỉ có điều, phe Dân chủ đang nắm quyền hạ viện.

Tổng thống Mỹ có thể đơn phương phát động một cuộc chiến chớp nhoáng, nhưng nếu là một hành động huy động quân lực quy mô lớn, chiến tranh tổng lực, ông Trump cần phải có sự thông qua của Quốc hội để có thể tiếp cận được với mọi nguồn lực của quốc gia.

Đỗ Tú