Tranh luận nóng

Cuộc chiến giá dầu: Mỹ gánh hậu quả, ông Trump lúng túng

Thứ Năm, 26/03/2020 09:06

(Quan hệ quốc tế) - Theo giới chuyên gia, những chính sách nhằm cứu giá dầu và bình ổn nền kinh tế Mỹ của chính quyền Trump có thể mang lại tác dụng nào đó...

Nhưng sự lao dốc của giá dầu phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có những quy luật khách quan của thị trường.

Cuoc chien gia dau: My ganh hau qua, ong Trump lung tung
Ông Trump đang nỗ lực cứu giá dầu nhưng khó thành công

Bất đồng OPEC+, Mỹ gánh hậu quả lớn

Hồi đầu tháng 3, các nước OPEC+ (14 thành viên OPEC và 10 thành viên liên kết, đứng đầu là Nga) đã không nhất trí được với nhau về việc giảm sản lượng khai thác dầu, và cũng chẳng thống nhất được việc gia hạn thoả thuận.

Saudi Arabia khăng khăng đòi giảm thêm sản lượng khai thác, nhưng điều này không hợp ý Nga, Moscow đề xuất duy trì những điều khoản hiện có, vì Nga đã ký nhiều hợp đồng dài hạn từ trước.

Như vậy là kể từ ngày 1/4, các thành viên tham gia giao kèo OPEC+ sẽ không còn bất kỳ nghĩa vụ nào nữa. Sau đó, Saudi Arabia tuyên bố ý định tăng sản lượng, giảm giá và mời chào các khách hàng châu Âu mua khối lượng lớn với mức khuyến mại.

Động thái này dẫn đến sự tuột dốc của giá tất cả các mác dầu trên thị trường thế giới. Kể từ đầu năm đến nay, giá đã hạ hơn gấp đôi.

Theo đánh giá của ông Ray Dalio - người sáng lập quỹ đầu tư Bridgewater Associates, các công ty trên toàn thế giới sẽ tổn thất khoảng 12 nghìn tỷ USD, trong đó các công ty Mỹ mất 4 nghìn tỷ USD do đại dịch coronavirus (Covid-19).

Trong trường hợp đại dịch kéo dài hơn dự định, thiệt hại sẽ còn nặng nề hơn nữa và nhiều doanh nghiệp sẽ phá sản.

Các tác giả của báo cáo dự đoán tổn thất lớn nhất là trong các lĩnh vực: năng lượng, giao thông vận tải, du lịch và các ngành công nghiệp giải trí.

Những ngành nghề này và cả những lĩnh vực hoạt động khác có thể sẽ phải cắt giảm đáng kể số lượng nhân viên làm việc. Theo nhà kinh tế Richard Yetsenga của ANZ nhận định, nếu đại dịch Covid-19 tiếp tục kéo dài, Mỹ có thể đối mặt với thời kỳ tăng trưởng suy yếu nhất kể từ năm 1946.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn lạc quan cho rằng giá dầu thấp có nghĩa là người tiêu dùng Mỹ đang được hưởng lợi.

Đây có thể là lập luận của ông chủ Nhà Trắng nhằm lấy phiếu cử tri phổ thông cho cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ vào tháng 11 tới. Tuy nhiên, được cái nọ lại mất cái kia, các nhà khai thác dầu đá phiến đã từng ủng hộ ông Trump rất nhiều trong chiến thắng năm 2016 sẽ khiến Tổng thống Mỹ khó có thể ngó lơ.

Đài CNN cho biết, ngành công nghiệp dầu mỏ Mỹ đang cắt giảm chi tiêu, đóng cửa hàng trăm giàn khoan dầu. Nếu tình hình này kéo dài, số lượng nhân viên mất việc trong ngành dầu khí có thể lên đến hàng trăm ngàn người, nâng tổng số người thất nghiệp tại Mỹ lên con số 2,25 triệu trong thời gian tới.

Đây sẽ là vấn đề gây áp lực lớn lên Tổng thống Trump tại cuộc bầu cử cuối năm, vì phần lớn số người mất việc là tập trung ở những bang ủng hộ đảng Cộng hòa, ví dụ như Texas.

Chính quyền Trump căng mình trên hai mặt trận

Câu hỏi mà giới phân tích đang đi tìm câu trả lời là liệu ông Trump có thể đưa ra các gói biện pháp vừa giải cứu được giá dầu vừa bình ổn được nền kinh tế Mỹ hay không?

Liệu Mỹ có thể thỏa thuận ngầm với Nga và tác động ngoại giao đến Saudi để hai bên chấm dứt cuộc chiến giá dầu? Thực tế là chính quyền Tổng thống Trump đã bắt đầu hành động, nhưng hiệu quả của nó thế nào thì chưa dễ báo trước.

Vừa qua, ông Trump đã bắn tín hiệu làm trung gian cho cuộc chiến giá dầu Nga - Saudi Arabia, thuyết phục hai nước này tìm tiếng nói chung về cắt giảm sản lượng.

Là một đồng minh thân cận, Washington có thể sẽ thuyết phục được Riyadh, nhưng Moscow thì không dễ. Có ý kiến cho rằng Mỹ có thể dùng biện pháp trừng phạt Nga để ổn định giá dầu và can thiệp vào cuộc chiến giá dầu vào một thời điểm thích hợp.

Ông Trump cũng đã đưa ra gói cứu trợ kinh tế trị giá 1.600 tỷ USD nhằm vực dậy nền kinh tế đang lao đao vì cuộc chiến giá dầu và đại dịch Covid-19.

Trong kế hoạch này, chính phủ Mỹ sẽ chuyển 500 tỷ USD tiền mặt đến tận tay người dân, theo 2 đợt. Trong đợt một, mỗi người trưởng thành sẽ nhận 1.000 USD, mỗi trẻ em nhận 500 USD. Như vậy, một gia đình 4 thành viên sẽ được chuyển tổng cộng 3.000 USD.

Ngoài ra, Nhà Trắng cũng sẽ chi 300 tỷ USD hỗ trợ các công ty nhỏ. Nhóm doanh nghiệp này sẽ được hoãn trả nợ để tiếp tục giữ chân người lao động.

Khoảng 200 tỷ USD sẽ được chi cho các hoạt động cứu trợ khác, bao gồm hỗ trợ vốn cho các hãng hàng không và những ngành công nghiệp bị dịch Covid-19 tấn công.

Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Trump vẫn chưa thuyết phục được Quốc hội. Thượng viện Mỹ hôm 22/3 đã không thông qua gói cứu trợ kinh tế này, bởi nó “chỉ tập trung giải cứu các tập đoàn lớn, trong khi không có điều khoản bảo vệ người lao động bình dân, cũng như không có cơ chế giám sát rõ ràng”.

Bên cạnh đó, tờ Wall Street Journal cho biết, các quan chức từ Bộ Năng lượng Hoa Kỳ đang hối thúc chính quyền Tổng thống Donald Trump tạo lập liên minh dầu mỏ với Saudi Arabia để điều chỉnh giá dầu.

Theo ý kiến của các quan chức Mỹ, giải pháp như vậy sẽ tránh được hậu quả sụp đổ nghiêm trọng của giá dầu, đồng thời cũng có thể làm phai nhạt quan hệ đối tác của Riyadh với Moscow, dẫn đến việc Vương quốc Ả rập này rời bỏ thành phần OPEC hoặc loại Nga khỏi định dạng OPEC+.

Theo báo này, kế hoạch như vậy đang được thảo luận giữa các quan chức của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, nhưng chưa nhận được sự chấp thuận của ban lãnh đạo Bộ và cũng chưa được đệ trình lên Nhà Trắng, nên chưa thể khẳng định chắc chắn rằng nó có được hiện thực hóa hay không.

Hơn nữa, cho dù có được thông qua, liên minh này cũng khó có thể cứu được giá dầu.

Phụ thuộc nhiều vào diễn biến của dịch Covid-19

Theo phân tích của giới chuyên gia, những chính sách của ông Trump có thể chỉ mang lại tác dụng nào đó, bởi giá dầu phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có những quy luật khách quan của thị trường.

Theo đó, mặc dù giá dầu giảm mạnh xuất phát từ cuộc đấu đá giữa Nga với Saudi Arabia và đại dịch Covid-19, nhưng giá dầu lao dốc lại tuân theo quy luật khách quan của thị trường là “dư cung, cầu giảm dẫn đến đại hạ giá”.

Virus Corona đã đem lại hậu quả ghê gớm cho tất cả các ngành nghề cần nguồn cung từ dầu mỏ, đặc biệt là các ngành năng lượng, giao thông vận tải, du lịch, giải trí…

Gần 200 nước đã công bố có người nhiễm bệnh, trong đó những nước chịu hậu quả lớn nhất đều là các cường quốc, như Trung Quốc, Mỹ, Anh, Italia… dẫn đến nhu cầu năng lượng thế giới sụt giảm nghiêm trọng.

Trong khi đó, Nga và Saudi Arabia đều không giảm sản lượng, thậm chí còn tăng lên. Cung thừa nhiều, cầu giảm mạnh, tất yếu sẽ dẫn đến đại hạ giá.

Theo giới chuyên gia, những biện pháp của Tổng thống Mỹ Donald Trump nếu được thực thi đầy đủ thì cũng chỉ giải được bài toán dư cung, chứ không thể là đòn bẩy kích cầu. Nhu cầu năng lượng thế giới phụ thuộc vào diễn biến của đại dịch Covid-19, chứ không phụ thuộc vào bất cứ chính sách nào của Mỹ.

Theo chuyên gia của công ty phân tích Oxford Economics-Anh, dịch bệnh càng kéo dài thì thiệt hại càng lớn, khả năng khôi phục nền kinh tế toàn cầu sẽ mất nhiều thời gian hơn.

Ngược lại, nhu cầu năng lượng thế giới sẽ tăng mạnh, nền kinh tế toàn cầu sẽ phục hồi nhanh chóng và tăng trưởng đáng kể nếu dịch coronavirus sớm được kiểm soát.

Theo dự báo của Oxford Economics, sự lây lan của coronavirus sẽ chấm dứt vào nửa cuối năm 2020.

Sau những tác động tiêu cực trong ngắn hạn của các yếu tố dịch bệnh đối với tăng trưởng kinh tế toàn cầu, giai đoạn phục hồi nhanh chóng với những tín hiệu tích cực đáng kể cũng bắt đầu, sau đó tốc độ tăng trưởng GDP toàn cầu có thể đạt 5% trong nửa còn lại của năm nay.

Tuy nhiên, nếu dịch bệnh diễn biến không theo dự đoán mà kéo dài đến hết năm nay hoặc lâu hơn nữa thì thiệt hại sẽ là vô cùng nghiêm trọng và không ai có thể thể tính trước được triển vọng phục hồi của nền kinh tế thế giới.

Ngoài ra, còn có những rủi ro nhất định rằng tác động tiêu cực mà dịch bệnh do coronavirus gây ra đối với nền kinh tế toàn cầu có thể kéo theo và phơi bày hàng loạt vấn đề khác, như chênh lệch cán cân giữa các lĩnh vực kinh tế, tỷ lệ doanh nghiệp yếu và quan hệ thương mại mỏng manh, thiếu gắn kết.

Nguyễn Ngọc