Tranh luận nóng

Jerusalem: Bài toán 'không-không' và giải pháp Bức tường Berlin

Thứ Sáu, 08/12/2017 07:21

(Quan hệ quốc tế) - Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump hôm 6/12 đã ra một tuyên bố gây chấn động thế giới, khi công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel.

Ông Trump và quyết định dậy sóng Trung Đông

"Tôi quyết định rằng đã đến lúc chính thức công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel" - Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nói trong bài phát biểu của mình, được giới truyền thông nhanh chóng chuyển tải đi khắp thế giới và những tuyên bố này đã trở thành sự kiện gây chấn động thế giới.

Từ trước đến nay, Israel gọi Jerusalem là thủ đô duy nhất và không được chia sẻ của mình, đặc biệt nhấn mạnh vào các khu vực phía đông và trung tâm lịch sử của thành phố, đã được nước này giành lại từ Jordan cách đây nửa thế kỷ và sau đó được sáp nhập vào lãnh thổi của họ.

Đa số quốc gia trên thế giới, kể cả Mỹ, từ trước đến nay không công nhận sự sáp nhập này và xem xét tình trạng của thành phố như là một trong những vấn đề chính của xung đột ở Trung Đông, phải được giải quyết trên cơ sở thỏa thuận với người Palestine, hiện cũng đang tuyên bố chủ quyền đối với Đông Jerusalem.

Quốc hội Hoa Kỳ từ năm 1995 đã thông qua luật về việc chuyển Đại sứ quán tại Israel từ Tel Aviv tới Jerusalem. Nhưng lí do này, tất cả các đại sứ quán nước ngoài ở Israel, kể cả đại sứ quán Hoa Kỳ, đều nằm ở Tel Aviv.

Do tình hình tranh chấp của thành phố và sự nhạy cảm của vấn đề này với các mối quan hệ với thế giới Ảrập-Hồi giáo, tất cả các đời tổng thống Mỹ, trong đó có cả ông Trump, cứ sáu tháng một lần phải ký một văn bản để hoãn việc thực hiện quyết định này.

Tháng 6 năm nay ông Trump đã ký văn bản trì hoãn việc này, thế nhưng sự việc đã quay ngoắt 180 độ vào cuối năm. Vị Tổng thống Mỹ thứ 45 dự định sẽ chuyển Đại sứ quán Mỹ ở Tel Avip đến Jerusalem. Đây cũng sẽ là quyết định gây nhiều tranh cãi nhất của ông.

Sau những tuyên bố của ông Trump, ngay lập tức, hàng loạt tổ chức quốc tế và ngay cả đồng minh của Mỹ, từ các đồng minh NATO ở châu Âu như Đức, Pháp hay các đồng minh vùng Vịnh như Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia, UAE… đã lên tiếng phản đối quyết định này

Giới chuyên gia cũng đánh giá hậu quả của việc công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel là “vô cùng tồi tệ” không chỉ đối với Palestinr mà cả đối với Mỹ và Israel, trong thời gian tới, chắc chắn tình hình Trung Đông sẽ xấu đi một cách “cực kỳ nghiêm trọng”.

Nhiều quan chức Mỹ, bao gồm cả Bộ trưởng Ngoại giao Rex Tillerson và Bộ trưởng Quốc phòng Jim Mattis, Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) Mike Pompeo cũng không đồng tình với quyết định của ông Trump. Họ cho rằng, nó sẽ làm đổi hướng chính sách đối ngoại gần 7 thập kỷ qua của Mỹ và có khả năng sẽ biến vùng Trung Đông vào một bất ổn mới cực sâu sắc.

Ngay cả một số quan chức Israel cũng coi điều này là một “sai lầm nghiêm trọng” và một nhóm hàng chục cựu quan chức nước này đã đệ trình văn bản khuyến cáo về vấn đề này.

Jerusalem: Bai toan 'khong-khong' va giai phap Buc tuong Berlin

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel

Israel độc quyền chiếm Jerusalem - thánh địa của 3 tôn giáo

70 năm trước, sau khi chế độ thực dân của Anh ở Palestine chấm dứt, Liên Hợp Quốc đã bỏ phiếu chấp thuận việc chia cắt vùng đất Palestine thành 2 nhà nước Arab và Do Thái. Jerusalem khi đó được coi là một thực thể được chia đôi giữa 2 quốc gia dưới sự giám sát của Liên Hợp Quốc.

Năm 1948, Jerusalem được chia thành 2 khu vực Tây và Đông dưới sự quản lý của Israel và Jordan. 19 năm sau, Israel chiếm được khu vực phía Đông trong “Chiến tranh Sáu ngày” tháng 6/1967.

Chính quyền Tel Avip đã ban hành Luật Jerusalem năm 1980, quyết định sáp nhập Đông Jerusalem vào Israel. Hành động này của Israel đã vấp phải sự chống đối quyết liệt của người Palestine. Họ cho rằng, Đông Jerusalem là thủ đô của nhà nước Palestine độc lập trong tương lai.

Điểm quan trọng nhất là Nghị quyết 478 của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đã vô hiệu hóa Luật Jerusalem của Israel và coi Đông Jerusalem là một phần lãnh thổ bị chiếm đóng của Palestine, mọi quyết định về vấn đề Jerusalem phải được sự đồng thuận của người Palestine

Không chỉ phức tạp về lịch sử và chính trị, vấn đề Jerusalem được cho là hết sức rắc rối về vấn đề chủng tộc và tôn giáo. Thành cổ Jerusalem là nơi có nhiều địa điểm tôn giáo quan trọng: Núi Đền và Bức tường phía Tây của Do Thái giáo, Nhà thờ Mộ Thánh của Kitô giáo và Đền Mái vòm Đá cũng như Giáo đường Al-Aqsa của Hồi giáo.

Jerusalem là thánh địa quan trọng nhất đối với người Do Thái bởi vì theo Kinh Thánh Hebrew, đây là nơi vua David xây dựng thủ đô của Vương quốc Israel thống nhất và vua Solomon xây Đền Thờ đầu tiên.

Với Hồi giáo dòng Sunni, Jerusalem là thành phố quan trọng thứ ba sau Mecca và Medina bởi theo kinh Koran, đây là điểm dừng chân trong Hành trình Đêm kỳ bí của Nhà tiên tri Mohammed.

Còn theo Kitô giáo, tại Jerusalem, Chúa Jesus đã bị đóng đinh trên thập tự giá.

Do đó, thành cổ Jerusalem được coi là thánh địa chung của cả ba tôn giáo Do Thái giáo, Kitô giáo và Hồi giáo, là điểm hành hương hàng năm của hàng chục triệu tín đồ của các giáo phái trên và được đưa vào danh sách Di sản thế giới UNESCO vào năm 1981.

Hiện dân số Do Thái sinh sống tại Jerusalem đông gần gấp đôi so sới dân Arab (63% so với 37%). Theo ước tính của Viện nghiên cứu Jerusalem, khoảng 850.000 người sống ở Jerusalem, trong đó 37% là người Arab và 61% là người Do Thái. Phần lớn người Palestine sống ở Đông Jerusalem.

}