Tranh luận nóng

Jordan truất ngôi Saudi: Thủ lĩnh trục chống Mỹ ở Trung Đông

Thứ Tư, 03/01/2018 13:58

(Quan hệ quốc tế) - Jordan phản đối Mỹ công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, hạ uy tín của Saudi/UAE trong thế giới Hồi giáo Ả-rập, trở thành thủ lĩnh mới của Trung Đông.

Trong bài viết trước với tiêu đề Jordan nã đại bác vào Saudi-Israel, Mỹ hết phép trị đồng minh”, chúng ta đã tìm hiểu về tuyên bố của chính quyền Amman chống lại quyết định của chính quyền Donald Trump, trao Jersalem cho Israel làm thủ đô thay cho Tel Avip.

Nhà vua Jordan đã đưa ra câu trả lời chấn động vào hôm 31/12, bằng việc cương quyết không chấp nhận “tối hậu thư” của Saudi và UAE; bác bỏ quan điểm của Mỹ là trao Jerusalem cho Israel, công nhận nó là của Palestine; đồng thời đặt vai trò tôn giáo của mình ngang ngửa với vai trò của hoàng gia Saudi Arabia.

Quyết tâm của chính quyền Amman được củng cố bằng hành động cách đó chỉ 1 ngày của Vua Abdullah là bắt giam ba hoàng tử, gồm hai anh em họ và một người em của ông - những người bị cáo buộc duy trì mối quan hệ bí mật với các hoàng tử của Saudi Arabia và UAE.

Tuy không tuyên bố rõ lí do nhưng những người này được cho là có quan hệ mật thiết với hoàng tử Saudi Muhammed bin Salman và Hoàng tử Muhammed bin Zayed của UAE.

Ba hoàng tử bị giam giữ là những thành viên cao cấp của Hoàng gia Jordan, gồm: Hoàng tử Faisal bin Hussein (55 tuổi) là con của vua Hussein và hoàng hậu Muna và do đó là em trai của Abdullah. Thỉnh thoảng ông này đã nắm giữ vai trò nhiếp chính trong thời gian vắng mặt của nhà vua ở nước ngoài.

Hoàng tử Ali (42 tuổi) là con trai thứ hai của Hussein và Nữ hoàng Alia (người đã thiệt mạng trong một vụ tai nạn trực thăng) và do đó là anh cùng cha khác mẹ với Nhà vua Abdullah. Hoàng tử Talal bin Muhammad (53 tuổi), cháu của vua Talal là anh em họ đầu tiên của vua Abdullah.

Tình báo Jordan đã thông báo cho ông ta biết những mối dây thông tin liên lạc mà các hoàng tử Faisal bin Hussein, Ali bin Hussein và Talal bin Muhammed đã duy trì trong thời gian dài với các Hoàng tử Saudi và Emirates, những đối thủ của nhà Vua Abdullah.

Một tuyên bố của quân đội Jordan nói rằng ba hoàng tử đã nghỉ hưu sớm như là một phần của những thay đổi trong giới lãnh đạo quân sự đang được thực hiện trong Quân đội Jordan và tuyệt đối không nhắc đến việc giam giữ họ. Tuy nhiên, cùng một lúc, không ai trong số họ đã được nhìn thấy, kể từ khi họ bị “quản thúc tại gia”.

Jordan truat ngoi Saudi: Thu linh truc chong My o Trung Dong

Áp phích của người biểu tình Algeria chế giễu Trump-Salman "phản bội" Palestine, công nhận Jerusalem của Israel, gây nên cuộc khủng hoảng mới ở Trung Đông

Hành động này được cho là sự đáp trả việc Saudi Arabia vừa qua đã bắt giữ nhà tài phiệt Sabih al-Masri, người mang hai quốc tịch Jordan-Palestine, có ảnh hưởng rất lớn trong giới chính trị và kinh tế của hai nước này, trong khi ông đang thực hiện chuyến đi thường xuyên đến Riyadh.

Để đổi lấy sự tự do của ông này, hoàng tử Saudi Muhammed bin Salman và Hoàng tử Muhammed bin Zayed của UAE yêu cầu vị vua Jordan phải rời khỏi khối Hồi giáo mới mà các nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar đang tìm cách thiết lập, nhằm chống đối chính sách của Tổng thống Trump trao Jerusalem của người Palestine cho Israel.

Câu trả lời của Jordan là đã rõ. Vua Abdullah đã làm nổi giận các nhà lãnh đạo Saudi Arabia và UAE bằng cách phản bác tuyên bố của Mỹ và củng cố chặt chẽ thêm mối quan hệ chặt chẽ với Ankara và Doha - những đối thủ mạnh mẽ của Riyadh và Abu Dhabi.

Đã xuất hiện những mâu thuẫn đối đầu giữa hai Hoàng gia Ả rập ở Amman và Riyadh. Vua Abdullah đã lên kế hoạch chống lại chính sách của Trump ở Jerusalem, trong khi hoàng tử Saudi Muhammed bin Salman và đồng minh của ông ở UAE đã hợp lực để ngăn chặn quyết tâm của Amman và đình chỉ các mối quan hệ với các đối thủ Ả Rập cứng đầu như Jordan, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar.

Mặc dù nhìn bề ngoài, tuyên bố và hành động của Jordan chỉ đơn thuần là phản đối quan điểm đối ngoại của Mỹ về một vấn đề cụ thể của Trung Đông, nhưng nhìn rộng ra, những hành động của Jordan đã cho thấy có sự biến động lớn trong quan hệ giữa các nước trong thế giới Ả rập và trong quan hệ với Mỹ, khiến bức tranh địa-chính trị Trung Đông năm 2018 sẽ có những diễn biến rất khó lường.

Trung Đông sẽ biến đổi gì sau phản ứng của Jordan?

Những tuyên bố và hành động nóng của Jordan cho thấy ba vấn đề vô cùng quan trọng như sau:

Một là: Mâu thuẫn tôn giáo vẫn sẽ tàn phá Trung Đông

Trung Đông cuối năm 2017 không chỉ chứng kiến sự đối đầu giữa hai dòng Hồi giáo Shi’a (Shiite) và Sunni tiếp tục gia tăng căng thẳng, mà còn chứng kiến sự đối đầu giữa Hồi giáo và Do Thái Giáo.