Tranh luận nóng

Mỹ bán THAAD cho Ả-Rập Saudi: Ngăn chặn khẩn Nga?

Chủ Nhật, 08/10/2017 07:34

(Quan hệ quốc tế) - Quốc vương Ả Rập Saudi có mặt tại Moscow sau hơn 90 năm kết nối bang giao, giúp Nga toả được tầm ảnh hưởng tới cả 3 "Bá chủ Trung Đông"...

Mỹ-Nga đua tài tạo sự kiện lịch sử trong quan hệ với Ả Rập Saudi

Thông tin từ Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, M4 đồng ý bán cho Ả Rập Saudi  Hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) với giá 15 tỷ USD, sau khi  Riyadh vừa thỏa thuận với Moscow về việc mua hệ thống phòng không S-400.

"Thương vụ giúp tăng cường an ninh và lợi ích đối ngoại của Mỹ, hỗ trợ an ninh lâu dài cho Ả Rập Saudi và Vùng Vịnh trước Iran cũng như các mối đe dọa khác trong khu vực", trích thông cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 6/10.

My ban THAAD cho A-Rap Saudi: Ngan chan khan Nga?
Tổng thống Putin tiếp Quốc vương Salman

THAAD là một trong những hệ thống đánh chặn tên lửa hiệu quả nhất của Mỹ, được trang bị hệ thống radar tối tân. THAAD đã được lắp đặt tại Qatar và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Theo Washington, khi hệ thống THAAD hiện diện tại Ả Rập Saudi sẽ giúp ổn định tình hình tại Vùng Vịnh, bảo vệ các đồng minh tại Trung Đông trước mối nguy  ngày càng gia tăng từ tên lửa của Iran.

Thương vụ sẽ được xúc tiến nếu Quốc hội Mỹ không phản đối trong vòng 30 ngày. Được biết việc mua THAAD được Riyadh xúc tiến từ lâu, vì vậy thương vụ diễn ra là một bước tiến lớn trong việc tăng cường tiềm lực quân sự của Ả Rập Saudi.

Mặc dù vậy, theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ, "Thương vụ THAAD" sẽ không làm thay đổi thế cân bằng quân sự căn bản giữa các đồng minh của Mỹ đã được xác lập tại Vùng Vịnh.

"Thương vụ THAAD" là một phần trong thoả thuận mua bán vũ khí với trị giá 110 tỷ USD giữa Riyadh và Washington đã được thông qua khi Tổng thống Donald Trump viếng thăm Ả Rập Saudi hồi tháng 5 vừa qua.

Còn nhớ chuyến công du quốc tế đầu tiên của Tổng thống Trump đến vùng đất nóng đã đạt được thành công ngoài mong đợi. Ông Trump được Hoàng gia Ả Rập Saudi đón tiếp long trọng hơn rất nhiều so với đón tiếp cựu Tổng thống Obama.

Không những vậy, Mỹ đã ký thỏa thuận về mua bán vũ khí với Ả Rập Saudi trị giá lên đến 350 tỷ USD trong hơn 10 năm, trong đó khoản trị giá 110 tỷ USD có hiệu lực ngay lập tức. Đây là kỷ lục trong một chuyến công du của một tổng thống Mỹ.

Nhà Trắng ca ngợi thoả thuận giữa Washington và Riyadh là một bước tiến lịch sử  trong mối quan hệ giữa những đồng minh chiến lược, thể hiện mong muốn của nhà lãnh đạo Mỹ tạo ra một liên minh hùng mạnh chống khủng bố quốc tế.

Khi đó, với giá trị khủng của các thoả thuận giữa Mỹ và Ả Rập Saudi, có nhiều nhìn nhận rằng đó chỉ là những giá trị danh nghĩa, còn giá trị thực tế thì sẽ khác xa. Nay thì Washington đã chứng minh đó là sự thật và có giá trị thật.

My ban THAAD cho A-Rap Saudi: Ngan chan khan Nga?
Tổng thống Trump đến Ả Rập Saudi

Chỉ có điều quyết định của Washington diễn ra chỉ một ngày sau khi Quốc vương Salman gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin trong chuyến viếng thăm nước Nga, sau hơn 90 năm Moscow công nhận nhà nước Ả Rập Saudi.

Năm 1926 Liên bang Xô viết là quốc gia đầu tiên công nhận Nhà nước Ả rập Saudi  độc lập, song sau đó là những nốt trầm trong quan hệ và gần như đóng băng. Đến khi Liên Xô tan rã vào năm 1991, quan hệ với Ả Rập Saudi mới được Nga tái lập.

Tuy nhiên, vấn đề cũng chẳng khá hơn, mà nguyên nhân là do Ả Rập Saudi bị sức hút quá lớn từ trục Mỹ trong thế giới đơn cực, bên cạnh đó lợi ích giữa Nga và Ả Rập Saudi cũng khó dung hoà khi đều là những nhà xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới.

Điều đó khiến cho chưa có một Quốc vương Ả Rập Saudi nào đến thăm Liên Xô hay Nga, cho đến trước ngày 4/10/2017, sau khi hai bên cùng gạt sang một bên những bất đồng trong quá khứ, đặt cột mốc mới cho quan hệ bang giao.

Chính vì thế, chuyến công du của Quốc vương Ả Rập saudi Salman Abdulaziz Al-Saud tới Nga đã được Ngoại trưởng nước này Adel al-Jubeir gọi là chuyến thăm mang ý nghĩa lịch sử.

Để hiện thực hoá ý nghĩa của cốt mốc lịch sử trong quan hệ Nga - Ả rập Saudi, rất nhiều sự đồng thuận giữa hai bên đã được xác lập, thể hiện qua kết quả cuộc hội đàm cấp cao giữa Tổng thống Putin và Quốc vương Salman.

14 văn kiện hợp tác được ký kết, trong đó có Hiệp định hợp tác về nghiên cứu và sử dụng không gian vũ trụ cho hòa bình, Chương trình hiện thực hóa hợp tác trong lĩnh vực sử dụng năng lượng hạt nhân và đặc biệt có thoả thuận về việc mua bán S-400.

Điều đó cho thấy, chuyến công du của Quốc với Salman tới Nga không chỉ tái khởi động mối quan hệ Nga - Ả Rập Saudi, mà bắt đầu cho những chuyển động mới tại Trung Đông, trong đó có sự thâm nhập ngày càng sâu hơn của Nga ở vùng đất nóng.

Qua những sự kiện mang tính lịch sử, rõ ràng Moscow và Washington đang tích cực hướng về Trung Đông với cả tầm nhìn chiến lược lẫn kế hoạch hành động mạnh mẽ hơn bao giờ hết, khởi phát cuộc cạnh tranh Nga - Mỹ tại Trung Đông.

My ban THAAD cho A-Rap Saudi: Ngan chan khan Nga?
Nga - Mỹ định hình lại Trung Đông?

Như vậy, Washington nhanh chóng xúc tiến "Thương vụ THAAD" với Ả rập Saudi không phải là ganh tị với Moscow, mà là một bước đi trong kế hoạch chiến lược của mình, qua đó chính thức định hình cho cuộc cạnh tranh Nga - Mỹ tại Trung Đông. 

Nga hay Mỹ sẽ chiếm ưu thế trong cuộc cạnh tranh đặc biệt tại Trung Đông?

Trước khi quan hệ Nga - Ả Rập Saudi được tái lập, có thể nhận định Nga chưa thể tạo ra đối trọng thực sự với Mỹ tại Trung Đông thời hậu Chiến tranh Lạnh, tuy nhiên khi Quốc vương Salman đặt chân xuống Moscow, vấn đề đã xoay chuyển.

Chính Washington đã nhận ra điều đó nên nhanh chóng thúc đẩy "Thương vụ THAAD" với Ả Rập Saudi. Khi cuộc cạnh tranh Nga - Mỹ tại Trung Đông được xác lập thì Washington và Moscow có những điểm mạnh, điểm yếu khác nhau.