Tranh luận nóng

Mỹ chưa thể đốt dây cháy chậm thùng thuốc súng Trung Đông?

Thứ Sáu, 20/09/2019 07:16

(Quan hệ quốc tế) - Tổng thống Putin mời Ả-rập Saudi mua các hệ thống phòng thủ hiện đại của Nga, đã làm ướt dây cháy chậm của thùng thuốc súng Trung Đông....

Ngày 17/9, phát biểu tại Quỹ Di sản (Heritage Foundation) tại thủ đô Washington, Phó Tổng thống Mike Pence cho biết Mỹ đang xem xét các chứng cứ cho thấy Iran đứng sau các cuộc tấn công vào hai cơ sở dầu mỏ của Ả-rập Saudi.

"Chúng tôi đang đánh giá tất cả các bằng chứng. Chúng tôi đã tham vấn ý kiến với các đồng minh của mình. Tổng thống sẽ quyết định hướng hành động tốt nhất trong những ngày tới", The New York Times tường thuật.

Phó Tổng thống Mike Pence cũng cho biết Washington "sẽ thực hiện mọi hành động được xem là cần thiết để bảo vệ đất nước, quân đội và các đồng minh ở vùng Vịnh. ​​Bạn có thể tin tưởng vào điều đó".

Theo ông Pence thì ngày 17/9, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã tới Riyadh để thảo luận về việc đáp trả các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais thuộc Tập đoàn Aramco của Ả-rập Saudi.

My chua the dot day chay cham thung thuoc sung Trung Dong?
Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence

Với những động thái như vậy, cho thấy việc Mỹ trừng phạt kẻ "dám vuốt mặt Riyadh mà không nể mũi Washington" dường như chỉ còn là vấn đề thời gian, nhất là khí Tổng thống Donald Trump khẳng định Mỹ đã "xác định mục tiêu và nạp đạn".

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng hiện thời Mỹ chưa thể - thậm chí là không thể - phát động cuộc tấn công trừng phạt kẻ "dám vuốt mặt Riyadh mà không nể mũi Washington", mà được người Mỹ minh định là Iran. Tại sao lại nhận định như vậy?

Thứ nhất, Mỹ quá bất ngờ trước việc các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais thuộc Tập đoàn Aramco của Ả-rập Saudi bị tấn công và sự kiện này không thể là miếng ghép cuối cùng cho kịch bản Mỹ trừng phạt Iran.

Có thể thấy rằng, không phải sau khi Tổng thống Trump rút Mỹ khỏi Thoả thuận hạt Iran thì Washington mới có kịch bản về sắp đặt một bàn cờ chính trị mới tại Iran, mà điều đó có ngay từ sau cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979.

Iran luôn là vấn đề của Mỹ và rất nhiều kịch bản về vấn đề Iran đã được các chính quyền Mỹ trong 40 năm qua xây dựng. Từ Chiến tranh Iran-Iraq đến 2 cuộc Chiến tranh vùng Vịnh, ván cờ Iran luôn là tâm điểm trong các kịch bản của Mỹ.

Khi Tổng thống Trump rút Mỹ khỏi Thoả thuận hạt nhân lịch sử mà Nhóm P5+1 đã ký với Iran thì kịch bản về giải quyết vấn đề Iran, trong đó có khả tăng tấn công quân sự, đã được lên chi tiết, bài bản và cụ thể hơn so với cách chính quyền tiền nhiệm.

Tuy nhiên, cho đến nay, trong mọi kịch bản của Mỹ về vấn đề Iran thì không hề có việc để cho kẻ thù tấn công vào lợi ích Mỹ và đồng minh mà Mỹ bảo trợ, như cuộc tấn công vào hai cơ sở dầu mỏ của Ả-rập Saudi, để lấy cớ tấn công trừng phạt.

Điều đó sẽ gây hệ luỵ rất lớn với Mỹ, bởi nó đánh vào niềm kiêu hãnh của sức mạnh Mỹ, làm ảnh hưởng đến việc gia tăng lợi ích Mỹ - mục tiêu quan trọng nhất trong mọi các ván cờ của Mỹ. Nghĩa là nó làm tổn hại cả uy lực Mỹ và uy tín Mỹ.

Vì vậy, việc các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais bị tấn công khiến Mỹ rất bất ngờ. Nhiều nhận định cho rằng, dù bị bất ngờ nhưng Mỹ lại được kẻ thù trao cho cơ hội trừng phạt, và việc Mỹ xem xét chứng cứ để buộc tội Iran là khai thác cơ hội.

Theo giới phân tích, các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais bị tấn công không thể là miếng ghép cuối cùng cho kịch bản Mỹ trừng phạt Iran, dù cả Tổng thống Trump và những yếu nhân phụ trách sức mạnh của Mỹ đều kết tội và đe doạ Tehran.

My chua the dot day chay cham thung thuoc sung Trung Dong?
Mỹ hoàn toàn bất ngờ Khi các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais bị tấn công

Đơn giản là nếu xem sự kiện các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais bị tấn công là miếng ghép cuối cùng cho kịch bản Mỹ trừng phạt Iran, đồng nghĩa Mỹ không có nổi một kịch bản hoàn hảo. Kịch bản không hoàn hảo thì triển khai sẽ là "lợi bất cập hại".

Do vậy, chắc chắn Washington sẽ không dùng lửa đang bốc lên từ các giếng dầu của Ả-rập Saudi để đốt dây cháy chậm của thùng thuốc súng Trung Đông, mà người Mỹ sẽ tự mình châm lửa qua việc hoàn tất kịch bản của mình.

Thứ hai, hệ luỵ từ việc Tổng thống Putin chân thành mời Ả-rập Saudi mua các hệ thống phòng thủ hiện đại của Nga, đã làm ướt dây cháy chậm của thùng thuốc súng Trung Đông, mà muốn đốt thì Mỹ phải giải quyết được hậu quả này.

Giới phân tích cho rằng nhà lãnh đạo đương thời của nước Nga gửi lời mời tới chính phủ Hoàng gia Ả-rập Saudi không chỉ là muốn bán cho đồng minh chiến lược của Mỹ các hệ thống phòng thủ của Nga, mà đó là dùng một mũi tên bắn tới nhiều đích.

Có thể thấy lời chào mời của ông chủ Điện Kremlin gửi tới Riyadh, nhưng lại khiến người Mỹ đau đầu. Nó như thùng nước đá dội lên những cái đầu nóng ở Washington muốn trừng phạt Iran, sau khi các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais bị tấn công

Một là nhắc nhở Riyadh, nhưng Washington phải đau đầu, về khả năng của quân đội Mỹ trong bảo vệ lợi ích Mỹ và bảo trợ cho đồng minh của Mỹ. Các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais bị tấn công có khác gì Toà tháp đôi ở New York bị tấn công?

Hai là nhắc nhở Riyadh, nhưng Washington phải chạnh lòng, về tính năng và hiệu quả của vũ khí Mỹ, "đắt nhưng lại không sắt ra miếng". Đây mới là Houthis tấn công mà vũ khí Mỹ đã không thể đánh chặn, nếu kẻ thù khác với vũ khí hiện đại hơn thì sao?

Ba là nhắc nhở Riyadh, nhưng Washington phải căng thẳng, về quan hệ đồng minh mà lợi ích Mỹ luôn đặt trước lợi ích đồng minh. Phải chăng Mỹ có thể ngăn chặn vụ tấn công nhưng vẫn để diễn ra nhằm xoá "Mộng bá chủ Trung Đông" của Riyadh?

Khi chưa giải quyết được hệ luỵ từ lời chào mời của Putin gửi tới Riyadh, mà cứ phát động tấn công Iran thì Washington có thể biến Ả-rập Saudi từ đồng minh chiến lược thành "đồng minh tồi của Mỹ", và trở thành "đối tác tốt của Nga".

Bởi khi đó tấn công Iran không phải vì bảo vệ và trả thù cho Ả-rập Saudi, mà chỉ là đánh cho bõ tức và che đậy sự kém cỏi của Mỹ, thậm chí là ý đồ xấu với đồng minh. Lúc này, hành động của Mỹ lại vô hình trung làm lợi cho Nga.

My chua the dot day chay cham thung thuoc sung Trung Dong?
Tổng thống Putin đã làm ướt dây cháy chậm của thùng thuốc súng trung Đông qua lời chào mời gửi tới chính phủ Hoàng gia Ả-rập Saudi

Do vậy, Mỹ sẽ không tiến hành trừng phạt kẻ "dám vuốt mặt Riyadh mà không nể mũi Washington" để Moscow hưởng lợi. Nhưng Mỹ không hành động thì Nga vẫn hưởng lợi sau lời mời của Putin gửi tới Riyadh về việc vũ khí phòng thủ của Nga.

Rõ ràng, Putin đã làm ướt dây cháy chậm của thùng thuốc súng Trung Đông. Sau khi Tổng thống Putin mời Ả-rập Saudi mua vũ khí phòng thủ, có người lên án ông kích hoạt chiến tranh, nhưng thực ra nhà lãnh đạo Nga đã tìm cách ngăn chặn chiến tranh.

Ngoài ra, Mỹ chưa tấn công Iran chừng nào lợi ích Mỹ có được từ việc các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais bị tấn công chưa khai thác hết. Đặc biệt, đây là cơ hội tốt nhất cho Washington phá cơ chế trong-ngoài OPEC mà Riyadh là chủ xị.

Cùng với đó là việc dền dứ sẽ khiến cho vũ khí Mỹ được đưa về Trung Đông nhiều hơn cũng đồng nghĩa cơ hội Mỹ móc túi đồng minh tốt hơn, mà những hợp đồng mua bán vũ khí chục tỷ, trăm tỷ USD sẽ dễ dàng được xúc tiến.

Nói tóm lại, dù sôi sùng sục, nhưng Mỹ chưa thể đốt dây cháy chậm của thùng thuốc súng Trung Đông sau khi các nhà máy lọc dầu ở Abqaig và Khurais bị tấn công, nên chứng minh Iran đứng sau vụ tấn công chỉ việc Mỹ phải làm và muốn làm.

Ngọc Việt