Tranh luận nóng

Mỹ hoảng hốt tìm cớ bám lại Trung Đông

Thứ Ba, 14/11/2017 13:36

(Quan hệ quốc tế) - Trước viễn cảnh không còn cớ để bám lại cả ở Iraq và Syria, Mỹ đang đau đầu tìm cớ để duy trì ảnh hưởng đối với khu vực chiến lược này.

Người Mỹ tốt bụng

Tạp chí Foreign Affairs vừa có bài phân tích nêu ra hàng loạt lý do Mỹ không thể “bỏ” Iraq dù cuộc chiến chống IS ở đây gần như đã kết thúc. Phải chăng người Mỹ thực sự lo ngại Iraq hỗn loạn và sữ hồi sinh của chủ nghĩa khủng bố?

Theo tạp chí Mỹ, vào tháng 7 vừa qua, binh lính Iraq được Mỹ hỗ trợ bằng các cuộc không kích đã giải phóng thành phố Mosul, nơi thủ lĩnh IS Abu Bakr al-Baghdadi tuyên bố thành lập một vương quốc Hồi giáo mới chỉ cách đây 3 năm.

Người Mỹ khẳng định đây là một chiến thắng khó khăn bởi trong 9 tháng “mệt nhoài”, Cơ quan chống khủng bố của Iraq, một nhóm tinh hoa của các lực lượng do Mỹ huấn luyện, đã chịu thiệt hại nặng nề khi họ chiến đấu trên khắp các con đường để tiêu diệt các tay súng IS.

Hàng nghìn dân thường đã thiệt mạng và khoảng 1 triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Các tượng đài lịch sử cùng cơ sở hạ tầng của thành phố Mosul bị phá hủy hoàn toàn.

My hoang hot tim co bam lai Trung Dong
Mosul đổ nát sau khi được giải phóng khỏi IS

Tạp chí Mỹ tỏ ra “tự hào” khi nói rằng chiến thắng ở Mosul chấm dứt một “triều đại” kinh hoàng, chứng kiến trẻ em bị “tẩy não” ở các trường học, người hút thuốc bị đánh đập công khai, phụ nữ Yazidi bị bắt phải làm nô lệ tình dục và những người đàn ông đồng tính bị ném từ trên mái nhà xuống.

Chiến thắng này cũng giáng một đòn gây tổn hại nặng nề cho IS, tiêu diệt hàng nghìn chiến binh, làm suy giảm các nguồn lực, đập tan khả năng tổ chức và giảm bớt sức hút toàn cầu của tổ chức này.

Điều mà giới phân tích Mỹ lo ngại sau chiến thắng IS ở Iraq là Tổng thống Donald Trump có thể muốn tuyên bố “đã hoàn thành nhiệm vụ” và tìm cách nhanh chóng rút khỏi đất nước này. Nhưng ngay lập tức, tạp chí Mỹ khẳng định đây sẽ là một “sai lầm nguy hiểm” dù việc rút lui sau 14 năm xâm lược Iraq là một lựa chọn hấp dẫn.

Lý do đầu tiên được nêu ra là IS đã mất hầu hết lãnh thổ kiểm soát ở Iraq nhưng vẫn giữ được khả năng thực hiện các cuộc tấn công quốc tế. Do đó, sự hỗ trợ của Mỹ vẫn là cần thiết để củng cố nhà nước Iraq và ngăn cản các nước khác trong khu vực lấp đầy khoảng trống quyền lực. Sự sụp đổ của Iraq là phương tiện gây phá vỡ trật tự khu vực. Ngược lại, sự ổn định của nước này là chìa khóa để khôi phục cán cân quyền lực.

Để chứng minh cho luận điểm này, người Mỹ đã ôn lại “bài học lịch sử” cách đây không lâu sau khi Mỹ xâm lược Iraq vào tháng 3/2003 với cái cớ Tổng thống Iraq Saddam Hussein đang phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt (sau đó đã được chứng minh là sai lầm).

My hoang hot tim co bam lai Trung Dong
Lính Mỹ tại Iraq

Với thành công nhanh chóng về quân sự, liên minh do Mỹ dẫn đầu đã lật đổ Chính quyền của Tổng thống Saddam trong vòng vài tuần nhưng những diễn biến sau đó đã đẩy Iraq vào hỗn loạn và cho phép tổ chức khủng bố al-Qaeda ở Iraq giành được chỗ đứng và Iran mở rộng tầm ảnh hưởng.

Mỹ đã sửa sai bằng những quyết định được đưa ra trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ George W. Bush. Tạp chí Mỹ khẳng định việc đưa thêm binh lính Mỹ vào Iraq năm 2007 đã làm giảm bớt đáng kể bạo lực phe phái và mang đến sự thất bại của al-Qaeda ở Iraq.

Sai lầm được cho là lại tái diễn khi Tổng thống Mỹ Barrack Obama nhậm chức vào năm 2009, cả người Mỹ lẫn người Iraq đều tin rằng cuộc nội chiến phe phái đã kết thúc và cuối cùng đất nước cũng bước vào lộ trình đúng đắn. Nhưng theo Foreign Affairs, việc Mỹ một lần nữa rút quân khỏi Iraq năm 2011 đã đẩy quốc gia Trung Đông này rơi vào bất ổn.

Cho tới năm 2014, IS kiểm soát 1/3 đất nước Iraq còn quân đội Iraq – được Mỹ huấn luyện và trang bị với chi phí hàng tỷ USD – đã tan rã, bỏ lại đằng sau các trang thiết bị do Mỹ cung cấp khiến chúng rơi vào tay IS.

Tạp chí Mỹ khẳng định Chính quyền của Tổng thống Trump nên học hỏi từ những sai lầm trong quá khứ với lý luận rằng nếu giờ đây Mỹ rút quân, thì người kế nhiệm ông Trump có thể một lần nữa phải đưa binh lính Mỹ tới chiến đấu với “hậu duệ” của IS.