Tranh luận nóng

Mỹ: Ông Trump thẳng tay chặn phái diều hâu

Thứ Tư, 11/09/2019 10:52

(Quan hệ quốc tế) - Tổng thống Trump tuyên bố bất đồng sâu sắc và sa thải Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton, người được đánh giá có quan điểm “diều hâu”.

Hũ mắm trong nhà

Đêm 10/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sa thải Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton. Cấp phó của ông Bolton là Charles Kupperman sẽ tạm thời đảm nhiệm chức vụ này. Nhân vật kế nhiệm sẽ được đích thân ông Trump công bố vào tuần tới.

Ông Trump nói thẳng rằng có bất đồng sâu sắc trước các đề xuất của ông Bolton cũng như các nhân vật khác trong chính quyền. Về phần mình, ông Bolton cho biết Tổng thống Trump đã yêu cầu ông từ chức vào đêm qua và hai bên sẽ có cuộc nói chuyện “vào ngày mai”.

Trong bức thư từ chức sau đó, ông Bolton viết ngắn gọn: “Tôi xin từ chức, với hiệu lực ngay lập tức, với tư cách là Cố vấn An ninh Quốc gia của Tổng thống. Cảm ơn ngài đã trao cho tôi cơ hội để phụng sự đất nước”.

My: Ong Trump thang tay chan phai dieu hau
Tổng thống Trump (trái) và ông Bolton khi còn là Cố vấn An ninh Quốc gia

Ông Bolton đã là Cố vấn An ninh Quốc gia thứ ba của Tổng thống Trump. Việc xáo trộn trong chính quyền Mỹ dưới thời ông Trump có lẽ không còn quá bất ngờ nếu xét đến những trường hợp trước đó.

Vị Tổng thống thứ 45 của Mỹ đã sa thải 2 cố vấn an ninh trước đó là Michael Flynn và H.R. McMaster. Ở vị trí Ngoại trưởng Mỹ thì cựu CEO của ExxonMobil là ông Rex Tillerson cũng trở thành “nạn nhân” của ông Trump. Bên quân sự, cựu Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis cũng bất đồng sâu sắc với Tổng thổng của mình và xin từ chức.

Ngoài ra, ông Trump cũng “khuấy đảo” bộ máy của mình bằng việc sa thải 2 Bộ trưởng An ninh Nội địa John Kelly và Kirstjen Nielsen, Giám đốc Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA) Mike Rogers, Phó Cố vấn An ninh Quốc gia K.T. McFarland, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Nikki Haley. Giám đốc Cơ quan Tình báo Quốc gia Mỹ Dan Coats cùng cấp phó của mình là Sue Gordon cũng ra đi hồi tháng trước.

Trong hầu hết các trường hợp trên, Tổng thống Trump đều phát đi tín hiệu trước bằng các bình luận trên Twitter về sự bất đồng hay không hài lòng của ông. Trong vụ việc mới nhất liên quan tới ông Bolton, ông Trump tỏ ra “kín tiếng” hơn nhưng những biểu hiện bất đồng không thể qua mắt giới phân tích.

CNN cho biết, ông Trump chịu sức ép ngày càng gia tăng trong những tuần qua khi có nhiều người đòi sa thải Cố vấn An ninh Bolton để thay thế bằng nhân vật “đồng thuận với Tổng thống nhiều hơn và mong muốn làm theo các quyết định của Tổng thống”.

My: Ong Trump thang tay chan phai dieu hau
Ông Trump không ngại đập "lọ mắm" trong nhà?

Một quan chức cấp cao trong Nhà Trắng tiết lộ với CNN rằng Tổng thống Trump đã tỏ ra “bực bội” với ông Bolton trong nhiều tháng qua trước những phát ngôn của vị cố vấn này về các vấn đề Iran, Venezuela và Afghanistan. Theo nguồn tin, ông Trump không còn tin tưởng Cố vấn Bolton sẽ ủng hộ chương trình nghị sự của Tổng thống mà ngược lại sẽ “gây hại tới uy tín của ông”.

Bản thân ông Bolton cũng tỏ rõ thái độ “miễn cưỡng” khi ủng hộ các chính sách của Tổng thống Trump. Ví dụ tại hội nghị G7 vừa qua, ông Bolton đã tỏ ra không thoải mái khi buộc phải giải thích và bảo vệ quan điểm của Tổng thống đối với Nga (Tổng thống Trump mời Nga trở lại G8 và tuyên bố mời Tổng thống Nga V. Putin tham dự hội nghị G7 năm sau tại Mỹ - PV).

Mỹ sẽ mềm mỏng hơn?

Tổng thống Trump đã nói rõ rằng ông bất đồng sâu sắc với các đề xuất của Cố vấn An ninh Quốc gia Bolton, người vốn tiếng thuộc phe “diều hâu” với quan điểm cứng rắn về nhiều vấn đề. Như vậy, “bất đồng” ở đây có nghĩa là gì? Phải chăng ông Trump không muốn thực thi các chính sách cứng rắn như hiện nay?

Ví dụ về vấn đề Iran, báo chí Mỹ, trong đó có tờ National Interest, chỉ ra rằng ông Bolton “muốn một cuộc chiến tranh” với Tehran. Mới đây, ông Bolton tuyên bố Mỹ sẽ duy trì việc gia tăng áp lực đối với Iran cho đến khi nước này từ bỏ việc theo đuổi chương trình vũ khí hạt nhân và kết thúc những hoạt động bạo lực tại Trung Đông. Còn hồi cuối tháng 5, ông Bolton cảnh báo nếu Iran có bất kỳ hành động tấn công vào lợi ích của Mỹ và đồng minh tại Vịnh Ba Tư, Washington sẽ có “hành động đáp trả vô cùng mạnh mẽ.”

My: Ong Trump thang tay chan phai dieu hau
Ông John Bolton nổi tiếng với những quan điểm cứng rắn

Tuyên bố cứng rắn của ông Bolton trái ngược với phát biểu ngay trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng Washington không muốn gây tổn hại tới Iran và mong muốn đối thoại với Tehran.

Về vấn đề Triều Tiên, ông Bolton cũng đi ngược lại quan điểm của Tổng thống Trump. Sau các vụ phóng của Triều Tiên ngày 4 và 9/5, cả Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc dường như muốn để ngỏ cánh cửa đối thoại bằng tuyên bố chưa kết luận được vụ việc. Trong khi đó, ông Bolton lại công khai nói rằng đây là các vụ bắn tên lửa đạn đạo và vi phạm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Hãng thông tấn Trung ương Triều Triên ngày 27/5 thậm chí còn đăng tuyên bố của Bộ Ngoại giao nước này nêu rõ, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ John Bolton là "một kẻ cuồng chiến", người đã sai khi kết luận rằng các vụ thử tên lửa gần đây của Triều Tiên vi phạm các nghị quyết của Liên hợp quốc.

Trước đó, hồi cuối tháng 3, tờ Washington Post của Mỹ cáo buộc ông Bolton làm đổ vỡ đàm phán Mỹ-Nga về Syria. Tờ báo dẫn lời các quan chức hàng đầu của Mỹ cho rằng cuộc đàm phán giữa nước này với Nga về việc khôi phục thỏa thuận ngừng bắn ở miền Nam Syria "đã đổ vỡ phần lớn" do lập trường của ông Bolton.

Washington Post viết: "Đàm phán với Nga về việc khôi phục thỏa thuận ngừng bắn, trong đó thảo luận vấn đề rút quân chung của Mỹ và Iran, đã bị đổ vỡ… khi ông Bolton quyết định rằng các binh sĩ Mỹ sẽ không rời đi chừng nào toàn bộ lực lượng Iran chưa rời khỏi Syria".

My: Ong Trump thang tay chan phai dieu hau
Tên lửa Mỹ vẫn luôn sẵn sàng dù phái "bồ câu" hay "diều hâu" thắng thế

Sa thải Cố vấn An ninh Quốc gia Bolton có thể là dấu hiệu cho thấy Tổng thống Mỹ sẽ thay đổi thái độ cũng như chính sách trong một loạt vấn đề nóng như Iran, Triều Tiên, Venezuela, quan hệ với Nga...

Ngay sau khi tuyên bố sa thải ông Bolton, ông Trump sáng 11/9 một lần nữa phát đi thông điệp sẵn sàng gặp người đồng cấp Iran Hassan Rouhani vô điều kiện. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Mnuchin nói: "Giờ thì Tổng thống đã nói rõ, ngài vui mừng khi tiến hành một cuộc gặp gỡ vô điều kiện tiên quyết, nhưng chúng tôi cũng đang duy trì chiến dịch gây sức ép tối đa".

Trong khi đó, Ngoại trưởng Mike Pompeo đứng cạnh Bộ trưởng Mnuchin trong buổi họp báo tại Nhà Trắng, cũng khẳng định "chắc chắn" khi được hỏi liệu ông Trump có gặp ông Rouhani trong tháng 9 này bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York hay không.

Trước đó, Tổng thống Trump cũng hoan nghênh đề xuất đối thoại của Triều Tiên và nhiều khả năng hai bên sẽ tổ chức một hội nghị thượng đỉnh tiếp theo ngay trong tháng 9 này. Khi một nhân vật “cuồng chiến” đã rời cuộc chơi, rất có thể Mỹ và Triều Tiên sẽ đạt được thỏa thuận đột phá.

Tương tự, thế bế tắc của Mỹ trong quan hệ với Nga hay Venezuela, Cuba...có thể sớm được tháo gỡ. Tuy nhiên, Tổng thống Trump khó có khả năng toàn quyền quyết định mọi việc. Cần phải tính tới những tiếng nói khác như phe “diều hâu” hay một bộ phận giới lãnh đạo quân sự Mỹ vốn luôn có xu hướng đẩy nóng tình hình.

Đông Triều