Tranh luận nóng

Tái hợp G8: Nga có dại chui vào ‘cái lồng bằng vàng’?

Thứ Năm, 22/08/2019 13:32

(Quan hệ quốc tế) - Phương Tây muốn Nga quay lại G7 để nhốt “gấu Nga” vào trong “cái lồng vàng G8”, khiến Moscow không vượt khỏi tầm kiểm soát.

Phương Tây mâu thuẫn về việc Nga quay lại G8

Mới đây, giới truyền thông cho rằng, Tổng thống Mỹ Donald Donald Trump đã đồng ý với đề xuất của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron để mời Nga tham dự hội nghị thượng đỉnh G7 năm 2020 tại Hoa Kỳ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 21/8 cho biết, ông sẽ không phản đối việc Nga trở lại nhóm 7 quốc gia công nghiệp hàng đầu thế giới và nối lại công việc của nhóm này theo định dạng G8. Dự kiến, Trump sẽ nêu vấn đề này tại cuộc họp G7 tiếp theo ở Biarritz.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết, Moscow đã bị gạt ra khỏi G8 dưới thời Tổng thống Mỹ Barack Obama, kể từ khi Vladimir Putin "đánh lừa ông ấy". Hiện nay, nếu Nga muốn quay lại G8, Mỹ sẽ ủng hộ đề xuất như vậy. “Tôi nghĩ nếu nhóm này có Nga thì phù hợp hơn” – ông Trump nói.

Tuy nhiên, Thủ tướng Anh Boris Johnson mới đây đã lên tiếng ủng hộ Thủ tướng Đức Angela Merkel và phản đối sự trở lại sớm của Nga vào G7. Trước đó, bà Merkel nói rằng, đề xuất trở lại G7 của Liên bang Nga phải được liên kết với việc thực hiện các thỏa thuận Minsk.

“Tôi biết về những ý tưởng tái hòa nhập Nga vào G7. Nhưng sau những gì đã xảy ra ở Salisbury khi vũ khí hóa học đã được sử dụng trên lãnh thổ Anh, sự bất ổn đang diễn ra, nội chiến, chiến tranh ở Ukraine, những khiêu khích của Nga không chỉ ở Ukraine, mà còn ở nhiều khu vực khác, tôi phải nói rằng tôi ủng hộ quan điểm của bà Merkel rằng nên có nhều lý do để Nga trở về G7” - ông Johnson nói tại họp báo ở Berlin.

Trong bối cảnh những tranh cãi của phương Tây về việc mời Nga trở lại G8, Nga cũng đã bày tỏ thiện chí của mình một cách “hết sức thận trọng”.

Hôm 19/8, Tổng thống Vladimir Putin đã bình luận về khả năng Moscow tham gia hội nghị thượng đỉnh G-7. Trong gặp Tổng thống Pháp, nhà lãnh đạo Nga tuyên bố rằng, Moscow coi bất kỳ liên hệ nào với các nước G7 đều là có ích và không loại trừ việc khôi phục định dạng G8.

“Liên quan tới định dạng làm việc tiềm năng của tám quốc gia, chúng tôi không bao giờ từ chối bất cứ điều gì. Lần đó tới lượt Nga phải tổ chức G8, nhưng các đối tác của chúng tôi đã không đến. Không sao cả, chúng tôi đang chờ đợi các đối tác của chúng tôi ghé thăm bất cứ lúc nào trong khuôn khổ của G7" - ông Putin nói trước khi bắt đầu đàm phán với Macron ở Pháp.

Bình luận về khả năng hồi sinh định dạng G8, Phát ngôn viên Tổng thống Liên bang Nga Dmitry Peskov, cho biết rằng, rất nhiều thành viên khác của G8 mà mới chỉ có hai nước đã bày tỏ ý tưởng này; do đó, Moscow cần phải tìm hiểu các nước khác nghĩ gì về triển vọng này.

Tai hop G8: Nga co dai chui vao ‘cai long bang vang’?
Nga có trở lại G8 để cho giới lãnh đạo phương Tây kiềm chế?

Ngoài ra, nhà lãnh đạo Nga cũng không quá bày tỏ sự tin tưởng vào khả năng Nga trở lại G8, ông cũng không cho thấy sự nhiệt tình của Nga về vấn đề này. Mặc dù cho biết Nga “không từ chối bất kỳ tiếp xúc nào” nhưng ông Putin còn thòng thêm một câu rằng: Nga không đặt ra điều này là “mục tiêu chính”.

Vì sao phương Tây muốn Nga tham gia G8?

Khởi đầu thành lập của G7 là một liên minh kinh tế, nhưng sau do định hướng của Mỹ, khối này dần chuyển sang lĩnh vực chính trị.

Khi loại Nga khỏi G8 năm 2014, các nước phương Tây đã chỉ ra lý do như sau: “G8 là sự thống nhất của các quan điểm giá trị, Nga cho đến nay đã không còn phù hợp”.

Thậm chí, ngay từ khi bắt đầu tiếp nhận Nga vào nhóm G8 năm 1998, một vài nước trong số G7 cũng đã xuất hiện nhiều ý kiến trái ngược nhau, nhất là về giá trị quan.

Để Nga gia nhập nhóm cường quốc công nghiệp, về hình thức G8 đã công nhận Nga là một nước công nghiệp hóa, là cùng “giá trị quan”. Nhưng lúc đó, Nga đang trải qua thời kỳ khó khăn, kinh tế trì trệ sau khi Liên bang Xô viết sụp đổ, thực lực kinh tế kém rất xa so với nhóm G7.

Cựu tổng thống Pháp Sarkozy chỉ ra, về lĩnh vực kinh tế toàn cầu, tính đại diện của Nga còn kém cả Trung Quốc, Ấn Độ thậm chí là cả Hàn Quốc. Về trình độ kinh tế, thực tế là Nga không thể đại diện một nước công nghiệp hóa có trình độ cao. Như vậy, Moscow không thích hợp cho 1 vị trí trong G8!

Ngoài ra, trong một số vấn đề cùng quan tâm, ví dụ như vấn đề Iran, Triều Tiên, Syria, G7 và Nga tuyệt không có tiếng nói chung.

Trên thực tế, bất luận là về địa-chính trị, hình thái ý thức hay là các tiêu chí kinh tế của G8, thì khối này vẫn chỉ là G7+Nga.

Vậy tại sao phương Tây lại cố sống cố chết mời Nga tham gia vào định dạng G8?

Có thể nói, ngay từ đầu G8 đã là một “cuộc hôn nhân cưỡng ép”, Washington và các nước đồng minh ngay từ đầu đã mượn cớ “thống nhất hành động” và “dân chủ hóa” để nhốt “gấu Nga” vào trong “cái lồng vàng G8”, để Moscow khỏi vượt tầm kiểm soát.

Nhiều chính trị gia phương Tây hiện nay cũng cho rằng, để Nga tiếp tục ở lại nhóm G8 cũng có những lợi thế nhất định, thậm chí có thể khiến ông Putin “ném chuột sợ vỡ đồ”, vì để bảo vệ hình tượng siêu cường và lợi ích hiện tại của mình mà nhượng bộ một số quy tắc của G8.

Tuy nhiên, nói đi cũng phải nói lại, liên G7 muốn Nga trở lại nhưng cũng phải hỏi rằng, Nga có muốn quay lại G8 hay không? Moscow đã không ít lần thể hiện sự không mấy thiết tha trở lại G8, ngay cả Tổng thống Putin cũng đã từng khẳng định, Nga không cần G8.

Tai hop G8: Nga co dai chui vao ‘cai long bang vang’?
Tổng thống Nga Putin luôn một mình lạc lõng trong nhóm các nhà lãnh đạo của G8

Nga có thực sự cần G8?

Ban đầu, Nga rất hồ hởi khi khoác tấm áo “nước công nghiệp hàng đầu”, được thế giới phương Tây công nhận. Nhưng sau khi Putin lên nắm quyền, ông cho rằng “một âm mưu lớn nhằm kiềm chế Nga” đang được triển và bắt đầu không còn nhấn mạnh sự hòa hợp với phương Tây.

Hiện nay, cùng với quyền lực tuyệt đối của Putin, giá trị quan và lợi ích địa - chính trị giữa Nga và G7 ngày càng khác xa nhau rõ rệt, ranh giới phân chia G7 và Nga ngày càng sâu đến mức độ khó có thể điều hòa. Vì thế, sự lạc lõng giữa Nga với G7 là điều hiển nhiên.

Trong cuộc phỏng vấn với báo Sự thật Thanh niên (Nga) tháng 3/2014, trả lời câu hỏi liệu nhà lãnh đạo nước Nga có chút tiếc nuối nào về việc có thể bị G8 loại trừ, ông Dmitry Peskov - Thư ký báo chí của Tổng thống Nga, nói rằng ông Vladimir Putin đã thản nhiên trả lời: “Không, không hề”.

Trả lời phỏng vấn của các phóng viên về việc Nga nghĩ thế nào khi G7 đe dọa tẩy chay hội nghị ở Sochi, ông Putin đã tuyên bố thẳng thừng rằng, Nga đang chuẩn bị cho hội nghị G8 và sẵn sàng tiếp đón các đồng nghiệp, “nhưng nếu họ không muốn đến thì thôi, cũng chẳng cần”.

Trong chuyến thăm chính thức Italia hồi tháng 6/2015, khi trả lời câu hỏi của báo giới về việc nhóm G7 kêu gọi tăng cường trừng phạt Nga, Tổng thống Vladimir Putin thản nhiên tuyên bố rằng, vào thời điểm này, Liên bang Nga chẳng có quan hệ gì với G7.

Nguyên thủ Nga thẳng thắn chỉ trích “G7 không phải là một tổ chức. Đó là một dạng Câu lạc bộ theo sở thích” và họ chẳng có quyền gì cho hay không cho Moscow gia nhập.

Thực tế đã cho thấy, sự biến đổi của hình thức G8 không làm cho Moscow sứt mẻ trọng lượng chính trị. Ngược lại, điều đó giúp Nga hướng năng lượng phát triển sang những hình thái khác giàu tiềm năng và triển vọng hơn. Thay G8, ông Putin đã xây đắp thành công những mối quan hệ mới, đưa Nga trở thành hạt nhân của các tổ chức như BRICS, EAEU hay G20.

Nhìn tư thế của Nga hiện nay thì cơ bản tư cách thành viên của họ trong nhóm G8 thật vô nghĩa, định dạng “Nhóm 8” trong chính sách đối ngoại của Nga đã hầu như không còn giá trị gì.

Có thể nhận định rằng, Moscow cũng thực sự không còn muốn bị trói buộc trong định chế G7+Nga, hiện nay quan điểm của Nga về G8 là “tôi không cần anh, nếu anh cần tôi thì hãy liên hệ với tôi một cách thành thực”.

Thiên Nam