Tranh luận nóng

Thổ Nhĩ Kỳ chuyển điểm nóng khỏi S-400

Thứ Tư, 17/07/2019 07:31

(Quan hệ quốc tế) - Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục khai thác khí đốt ở biển Địa Trung Hải bất chấp các lệnh trừng phạt mà EU vừa công bố.

Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ ngày 16/7 cho biết, quyết định của Liên minh Châu Âu EU áp đặt các lệnh trừng phạt từ chính trị cho đến kinh tế đối với Thổ Nhĩ Kỳ và đình chỉ các cuộc đối thoại cấp cao với nước này đang làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến mối quan hệ hai bên.

Đồng thời, Ankara khẳng định sẽ tiếp tục các hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí của họ ở Địa Trung Hải (bao gồm cả phần đặc quyền kinh tế của đảo Síp). Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định EU đã đánh giá sai vị thế và quyền lợi của Thổ Nhĩ Kỳ tại đây.

"Quyết định của EU ngừng cuộc đối thoại cấp cao với Thổ Nhĩ Kỳ sẽ không ảnh hưởng tới quyết tâm tiếp tục các hoạt động thăm dò hydrocarbon ở Đông Địa Trung Hải. Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục bảo vệ các quyền của mình và quyền của người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như sẽ tăng cường hoạt động trong lĩnh vực này" - trích thông báo của Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ.

Tối ngày 15/7, Hội đồng EU đã chính thức tuyên bố các lệnh trừng phạt với Thổ Nhĩ Kỳ có thời hạn hết năm tài khóa 2020 và đi kèm tùy chọn gia hạn. EU cho rằng đây là hành động cần thiết để chấn chỉnh việc Ankara tiếp tục triển khai các hoạt động khoan thăm dò tài nguyên trong vùng Đặc quyền kinh tế (EEZ) của đảo Síp.

Tho Nhi Ky chuyen diem nong khoi S-400
Tàu thăm dò của Thổ Nhĩ Kỳ hoạt động tại đảo Síp

Đáng chú ý trong các biện pháp trừng phạt của EU có điều khoản cắt 145,8 triệu euro (khoảng 164 triệu USD) trong các khoản ngân sách mà EU dành cho Thổ Nhĩ Kỳ với tư cách hỗ trợ quốc gia đang được xét duyệt làm thành viên của Liên minh.

Số tiền này không lớn với sức mạnh nền kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, nó tác động trực tiếp đến việc rất có thể quyết định cho Thổ Nhĩ Kỳ trở thành thành viên của EU sẽ bị xem xét lại.

Những tuyên bố của Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy họ sẵn sàng bước vào thời kỳ đối đầu gay gắt với liên minh châu Âu, thậm chí có thể đối mặt với việc không được xét duyệt làm thành viên của liên minh này, nhưng họ sẽ không buông bỏ lợi ích của mình với nguồn lợi dầu mỏ tại Địa Trung Hải.

Những quyết định của Ankara làm gợi nhớ đến sự quyết tâm của họ khi mua hệ thống tên lửa phòng thủ S-400 của Nga. Sức ép khi đó được Mỹ gửi đi còn lớn hơn các biện pháp trừng phạt mà EU vừa áp đặt. Thậm chí, Thổ Nhĩ Kỳ còn đứng trước nguy cơ bị trừng phạt toàn diện, không được mua bán vũ khí Mỹ, đặc biệt là chiến đấu cơ F-35.

Thổ Nhĩ Kỳ dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Recep Tayyip Erdogan luôn là một đối thủ khó chơi với bất kỳ thế lực nào. Ankara vẫn có được các hệ thống S-400 mà Washington chưa thể áp đặt các biện pháp trừng phạt khốc liệt lên họ.

Với câu chuyện của EU cũng vậy, Thổ Nhĩ Kỳ đã nêu quan điểm của mình. Còn lựa chọn thế nào hoàn toàn phụ thuộc vào châu Âu.

Tuy nhiên, không chỉ một, mà Thổ Nhĩ Kỳ có hàng loạt tử huyệt của châu Âu khiến họ không thể liều lĩnh phá vỡ mối quan hệ đối tác tốt đẹp với Ankara.

Trước hết, Thổ Nhĩ Kỳ là cửa ngõ vào châu Âu. Và nếu cánh cổng này không được kiểm soát sẽ dẫn đến rất nhiều hệ lụy: làn sóng người tị nạn từ khắp Trung Đông chảy vào châu Âu qua đường biên giới trên bộ, qua đường biển vượt Địa Trung Hải... Mỗi năm, EU đều phải chi hàng tỷ euro cho Thổ Nhĩ Kỳ để chính quyền nước này ngăn chặn dòng chảy người tị nạn. Gần nhất, năm 2018, EU đã phải chi tới 3 tỷ euro cho công việc này.

Thổ Nhĩ Kỳ còn là cánh cổng giao thương giữa EU và thế giới châu Á. Bản thân quốc gia này cũng là một thị trường giàu có và EU là một trong những đối tác chính trong đó. Kim ngạch xuất khẩu của EU chủ yếu tập trung vào ô tô, các lĩnh vực khoa học công nghệ và điện tử, điện tự động...

Vì thế, động thái của EU là cứng rắn, nhưng giới chuyên gia cho rằng châu Âu sẽ không vội vàng leo thang căng thẳng với Thổ Nhĩ Kỳ. Bài học kinh nghiệm từ mối quan hệ Washington - Ankara thông qua hợp đồng mua S-400 của Nga là tấm gương cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ khó bị khuất phục như thế nào.

Chỉ có điều, trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ vừa nhận bàn giao những hệ thống S-400 đầu tiên và đứng trước nguy cơ leo thang căng thẳng, thậm chí là đổ vỡ mối quan hệ với Mỹ, EU đã tung ra các biện pháp trừng phạt này.

Dư luận thế giới đang phải hướng ánh nhìn vào cuộc đối đầu mới giữa EU và Ankara, dù vô tình hay hữu ý, sức hút của S-400 và cuộc đối đầu ngoại giao xung quanh đó cũng được hạ nhiệt phần nào.

Đỗ Tú