Tranh luận nóng

Tổng thống Macron: Đờ-gôn đệ nhị và nền Cộng hoà thứ 6?

Chủ Nhật, 16/07/2017 19:36

(Quan hệ quốc tế) - Dường như ông Macron đang hướng tới việc xây dựng hệ thống lập pháp theo mô hình của Mỹ, quyền lực rất lớn nhưng không thể giải tán chính phủ...

Tại sao Tổng thống Macron lại đột phá vào cấu trúc của hệ thống lập pháp?

BBC ngày 3/7 đưa tin, phát biểu tại Cung điện Versailles, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết sau khi giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử tổng thống và quốc hội Pháp, ông và đảng Nền Cộng hoà Tiến bước đã được người dân Pháp trao một trọng trách nặng nề trong việc đưa nước Pháp tiến lên.

Nhà lãnh đạo trẻ tuổi cho rằng để thực hiện được nhiệm vụ đó thì nước Pháp phải có một chính phủ hoạt động hiệu quả hơn, qua đó đưa nước Pháp bước vào một giai đoạn phát triển mới nhiều hứa hẹn.

Từ đó, ông Macron nhận định cần phải có thay đổi căn bản trong nền chính trị để đảm bảo việc thực thi quyền lực hiệu quả nhất. Và tân tổng thống Pháp đã chọn đột phá trước tiên vào cơ quan đại diện quyền lực nhân dân, qua việc dự kiến đề xuất cắt giảm một phần ba số lượng những nhà lập pháp tại đất nước hình lục lăng.

Tong thong Macron: Do-gon de nhi va nen Cong hoa thu 6?
Tổng thống Macron bắt đầu đặt dấu ấn quyền lực của mình

Theo đó, số lượng nghị sĩ Quốc hội Pháp sẽ giảm từ từ 577 xuống 385, và số lượng nghị sĩ của Thượng viện Pháp sẽ giảm từ 348 xuống 232. Như vậy, cơ quan lập pháp của nước Pháp sẽ giảm từ 925 nghị sĩ xuống còn 617 nghị sĩ.

Tổng thống Macron nhấn mạnh, nếu các đề xuất của ông không được Quốc hội thông qua trong vòng một năm, ông sẽ đưa vấn đề này ra trưng cầu ý dân, mà ông tin là được người dân ủng hộ.

Nhà lãnh đạo trẻ tuổi theo xu hướng cấp tiến cho rằng, nước Pháp đã bị tụt lại bởi "trong quá khứ, các thủ tục đã được ưu tiên hơn kết quả, các quy tắc về sáng kiến phải sống trong cái túi của sự công bằng”, theo BBC.

Người đứng đầu Điện Elysees nhận định, khi hệ thống cơ quan dân cử của Pháp được thay đổi sẽ tạo ra tỷ lệ đại diện phù hợp hơn, điều đó giúp cho tiếng nói của chính phủ sẽ có sức nặng hơn, qua đó sẽ hoạt động hiệu quả hơn.

Nhưng nền Cộng hoà thứ 5 tại Pháp đã trao quyền lực nhiều hơn cho Tổng thống và Chính phủ, hạn chế nhiều quyền lực Quốc hội nên việc giảm số lượng những nhà lập pháp được cho là không tác động nhiều đến hoạt động của Chính phủ.

Hơn nữa, hiện nay đảng chính trị của Tổng thống Macron đang chiếm đa số tại Quốc hội với tỷ lệ 350/577 ghế, vì vậy quyền lực của Chính phủ Pháp đâu bị hạn chế, nên đâu nhất thiết phải cải tổ Quốc hội lúc này.

Mặt khác, việc cắt giảm theo tỷ lệ thực chất không làm thay đổi cán cân quyền lực tại nghị viện. Chẳng hạn đảng Nền Cộng hoà Tiến bước của ông Macron hiện có 350/577 ghế, chiếm tỷ lệ 60,6%,  nếu giảm thì sẽ còn 233/385 ghế, tỷ lệ vẫn là 60,6%.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, tân Tổng thống Macron thay đổi nhánh lập pháp là nhằm giúp cho quyền lực được tập trung hơn, qua đó đảm bảo cho việc quản lý và điều hành diễn ra thông suốt và hiệu quả hơn.

Thứ nhất, theo Hiến pháp hiện hành, Tổng thống chỉ định Thủ tướng và thành lập Chính phủ, nhưng Quốc hội lại có quyền giải tán Chính phủ, đây là nguy cơ với chính phủ non trẻ của Tông thống Macron khi vừa mới thành lập đã có những sự xáo trộn lớn về nhân sự.

Dường như ông Macron đang hướng tới việc xây dựng hệ thống lập pháp theo mô hình của nước Mỹ, quyền lực rất lớn nhưng không thể giải tán chính phủ. Điều này đảm bảo cho các chính sách và kế hoạch không bị dở dang trong nhiệm kỳ, nhất là những chính sách mới.

Thứ hai, nghị viện Pháp với số lượng nghị sĩ quá lớn - gần 1.000 thành viên – khiến cho hoạt động lobby - vận động hành lang - mất rất nhiều thời gian cho một chính sách hay một kế hoạch thiếu đồng thuận. Điều này khiến cho hoạt động không chuyên nghiệp và sẽ có những chính sách không thực tế.

Khi giảm số lượng nghị sĩ, vấn đề đó sẽ được giải quyết. Hoạt động lập pháp sẽ tập trung hơn, chuyên sâu hơn, sẽ không có kiểu Quốc hội ra nghị quyết nhưng không có giá trị pháp lý, như Nghị quyết kêu gọi chính phủ Pháp chấm dứt cấm vận Nga.

Thứ ba, nâng cao giá trị quyền lực đại diện. Hiện nay xác suất của một đại diện quyền lực là 1/577 = 0,0017, khi giảm thì sẽ là 1/385 = 0,0026. Như vậy, sau khi cắt giảm số lượng nghị sĩ, giá trị quyền lực đại diện đã tăng gần 50%.

Tong thong Macron: Do-gon de nhi va nen Cong hoa thu 6?
Hệ thống lập pháp trong nền Đệ Ngũ cộng hoà có nhiều rào cản cho một nước Pháp đổi mới

Như vậy, rõ ràng quyền lực của 385 đại diện đã được tập trung hơn 577 đại diện. Điều đó đồng nghĩa việc Chính phủ thông qua hay tạo đồng thuận để thông qua chính sách dễ dàng hơn rất nhiều.

Nền Cộng hoá thứ 6 tại Pháp đã phôi thai với hình ảnh một Charles de Gaulle đệ nhị?

Quyết định của Tổng thống Macron đã ngay lập tức bị các đối thủ chính trị chỉ trích. Lãnh tụ đảng Nước Pháp bất khuất Jean-Luc Mélénchon đã cáo buộc ông Macron dường như muốn trở thành pharaon của chế độ quân chủ- dẫn theo BBC.

Báo Libération của nước Pháp bình luận phong cách của Tổng thống Macron đang ngày càng trở nên gần gũi hơn với phong cách của "anh hùng nước Pháp" Charles de Gaulle - người sáng lập ra nền Cộng hoà thứ 5 cho nước Pháp.

Ngược dòng lịch sử, năm 1946, sau khi Thế chiến II kết thúc, chính phủ của Thống chế Petain ra đi cùng với sự sụp đổ nền Cộng hoà thứ 3 tại Pháp. Một thể chế chính trị mới được hình thành tại đất nước hình lục lăng - nền Cộng hoà thứ 4 ra đời.

Cốt lõi của nền Cộng hoà thứ 4 là nguyên tắc vận hành của hệ thống chính trị theo chế độ Cộng hoà Nghị viện. Chính phủ được thành lập dựa trên đảng chính trị hay liên minh chính trị chiếm đa số tại nghị viện.