Tranh luận nóng

Trung Quốc khó thực hiện ý đồ xây đập thủy điện Myanmar

Thứ Sáu, 26/08/2016 14:46

(Quan hệ quốc tế) - Trung Quốc đã dành sự tiếp đón trọng thị cố vấn Myanmar - Aung San Suu Kyi lấy lòng nhưng tương lai khó nối lại việc xây dựng đập thủy điện Myitsone.

Tờ  Le Figaro mới đây cho hay, trong chuyến thăm 5 ngày tới Trung Quốc theo lời mời của Thủ tướng Lý Khắc Cường vào 17-21/8, Cố vấn Nhà nước kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Myanmar Aung San Suu Kyi đã được giới lãnh đạo Bắc Kinh tiếp đón rất trịnh trọng với nghi lễ cấp cao cùng những lời hứa hẹn về tiến trình hòa giải dân tộc và phát triển kinh tế đầy hấp dẫn.

Trong đó, các nội dung trọng tâm được thảo luận tại các cuộc gặp này gồm tiến trình hòa bình của Myanmar, dự án đập thủy điện Myitsone có đầu tư của Trung Quốc đã bị đình chỉ từ năm 2011.

Trung Quoc kho thuc hien y do xay dap thuy dien Myanmar
Cố vấn Nhà nước, Bộ trưởng Ngoại giao Myanamar Aung San Suu Kyi và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh ngày 19/8. Ảnh: Reuters

Dẫu việc chọn Trung Quốc là quốc gia đầu tiên bà Aung San Suu Kyi tới thăm khi nắm quyền cùng sự đón tiếp nồng hậu này, tuy nhiên, khả năng nối lại việc xây dựng thủy điện Myitsone là rất khó khả thi, tờ báo South China Morning Post bình luận.

Tờ báo Trung Quốc đưa ra 4 nguyên nhân cho thấy những nỗ lực không ngừng của Bắc Kinh gặp sự phản đối của chính quyền dân sự Myanmar làm dự án này có những thách thức lớn.

Là một phần trong dự án quy mô xây dựng 7 đập thủy điện lớn trên con sông lớn nhất của Myanmar - sông Irrawaddy, đập Myitsone đã vấp phải các phản đối của dư luận Myanmar liên quan tới vấn đề môi trường.

Trong khi đối với Trung Quốc, đây là một dự án điện quan trọng, từng được coi là "cầu nối" ra nước ngoài của Bắc Kinh cũng như thước đo uy tín của nước này.

Bên cạnh "lịch sử" rất hoành tráng của đập thủy điện này là được nhiều thế hệ lãnh đạo Trung Quốc ủng hộ và xúc tiến thực hiện nhưng việc cựu Tổng thống Myanmar Thein Sein quyết định dừng dự án vào đúng ngày Quốc khánh của Trung Quốc đã là cú "trời giáng" với Bắc Kinh.

Tuy vậy, những ý nghĩa không tưởng mà đập thủy điện Myitsone mang lại vô cùng to lớn đối với Trung Quốc khiến quốc gia này không thể "bỏ qua".

Bởi Myanmar vốn là quốc gia giàu tài nguyên như khoáng sản quý, dầu và trữ lượng khí đốt. Ngoài ra, các tuyến hàng vận tải tới Trung Quốc có 80% là đi qua eo biển Malacca và biển Đông.

Do vậy, Myanmar không những chỉ là giải pháp thay thế năng lượng cho Trung Quốc mà còn là vị trí chiến lược khiến Trung Quốc tiếp cận gần hơn ở Ấn Độ Dương.

Điều này lý giải tại sao Trung Quốc đã đầu tư rất nhiều ở Myanmar để giúp nước này nâng cấp hệ thống cấu đường, hải cảng và các con đập, qua đó có thể tiếp cận dễ dàng hơn những mỏ dầu và khí đốt ở quốc gia Đông Nam Á này.

Nhờ mối quan hệ đặc biệt với Myanmar trong quá khứ, Trung Quốc đã nhanh chóng trở thành nhà đầu tư lớn nhất và đối tác thương mại hàng đầu.

Tuy nhiên, kể từ khi quá trình chuyển giao dân chủ bắt đầu ở Myanmar cách đây 5 năm, mọi thứ đã thay đổi với Trung Quốc. Các lợi ích kinh tế của họ ở Myanmar gặp trở ngại, trong khi các dự án năng lượng và xây đập thuỷ điện bị đình chỉ.

Sự quan tâm đặc biệt của nước ngoài ảnh hưởng đến quan hệ song phương

Trung Quốc hiện vẫn là đối tác hàng đầu của Myanmar - quốc gia được coi là vùng đệm chiến lược giữa Trung Quốc và Ấn Độ từ những năm 1950- nhưng đã giảm các đầu tư vào quốc gia Đông Nam Á này từ khi bà Suu Kyi lên nắm quyền.

Trung Quoc kho thuc hien y do xay dap thuy dien Myanmar
Trung Quốc khó có khả năng nối lại việc xây dựng thủy điện Myitsone. Ảnh: Ejatlas

Trong khi Ấn Độ đã bày tỏ quan ngại về quyết định của bà  Suu Kyi khi chọn Trung Quốc là điểm công du đầu tiên ngoài ASEAN đồng thời cảnh báo quan hệ được cải thiện giữa Trung Quốc và Myanmar sẽ có tác động tới những lợi ích an ninh của Ấn Độ.

Ngoài ra, Nhật Bản cũng đang dần chiếm được các vị trí quan trọng trong chiến lược đầu tư của Myanmar. Đầu năm nay, tờ Thời báo Hoàn cầu của Trung Quốc cho rằng chính sách ngoại giao có định hướng của Nhật Bản đã giúp nước này tạo được dấu ấn ở Myanmar kể từ năm 2011.

Có những thông tin cho rằng Nhật Bản và Ấn Độ, hai quốc gia gần đây đã tăng cường hợp tác an ninh và ngoại giao do cùng chia sẻ lo ngại về ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc trong khu vực, đang cân nhắc theo đuổi những lợi ích chiến lược chung tại Myanmar.

Còn Singapore - quốc gia được coi là cầu nối cho các hoạt động đầu tư nước ngoài, gồm cả của Mỹ, là nhà đầu tư lớn thứ hai ở Myanmar, với hơn 12 tỷ USD trong 122 dự án kinh doanh.