Tranh luận nóng

Washington vờ mâu thuẫn để Israel đánh phủ đầu khắp Trung Đông?

Thứ Sáu, 21/04/2017 19:19

(Quan hệ quốc tế) - Phải chăng sắp có biến tại vùng đất nóng, mà việc Israel đánh phủ đầu Hezbollah, dằn mặt Iran, nắn gân Nga có thể sẽ diễn ra?

Tình trạng “ông nói gà bà nói vịt” trong chính quyền Trump về thoả thuận hạt nhân với Iran

Truyền thông quốc tế đưa tin, ngày 20/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bất ngờ chỉ trích Iran không thực hiện đúng tinh thần của thỏa thuận hạt nhân năm 2015 ký giữa Iran và nhóm P5+1, gồm 5 thành viên thường HĐBA LHQ và Đức.

Phát biểu trong cuộc họp báo chung với Thủ tướng Italy Paolo Gentiloni, đang ở thăm Mỹ, Tổng thống Trump cho rằng “đó là một thỏa thuận khủng khiếp và nó không nên được ký”.

Ông Trump cho biết chính quyền của ông đang đánh giá lại thỏa thuận hạt nhân với Iran.

Nhà lãnh đạo Mỹ đưa ra tuyên bố trên chỉ vài ngày sau khi Washington xác nhận Iran đang tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân ký năm 2015 giữa Iran với các cường quốc thế giới.

Washington vo mau thuan de Israel danh phu dau khap Trung Dong?
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bất ngờ chỉ trích Iran

Không những vậy, Washington còn khẳng định đã gia hạn việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt với quốc gia Hồi giáo này.

Thực tế là ngày 18/4, trong thông báo xác nhận gửi Chủ tịch Hạ viện Paul Ryan, Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson cho biết hiện chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tiến hành cuộc kiểm tra tổng thể thỏa thuận Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA).

Theo đó, Hội đồng An ninh quốc gia tập trung đánh giá tầm quan trọng của việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào Iran - căn cứ theo JCPOA - đối với lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ. Ông Tillerson cũng lưu ý Iran vẫn nằm trong danh sách mà Mỹ coi là "nhà nước bảo trợ khủng bố".

Theo luật Mỹ, thông báo xác nhận việc Tehran tuân thủ thỏa thuận hạt nhân này phải được gửi tới Quốc hội định kỳ 90 ngày/lần.

Báo cáo xác nhận của Ngoại trưởng Tillerson gửi Chụ tịch Hạ viện Ryan là báo các xác nhận đầu tiên của chính quyền Trump kể từ khi nhận nhiệm sở.

Cũng nên nhắc lại rằng, tháng 7/2015, Iran và Nhóm P5+1 (gồm 5 ủy viên thường trực HĐBA LHQ là Anh, Pháp, Mỹ, Trung Quốc và Nga, cùng với Đức) đã ký kết JCPOA tại Vienna, Áo sau 18 tháng đàm phán khó khăn.

Theo thỏa thuận, Iran đồng ý cắt giảm chương trình hạt nhân để đổi lấy việc được nới lỏng các biện pháp trừng phạt quốc tế về tài chính, kinh tế và xuất khẩu dầu mỏ.

JCPOA được xem là một trong những di sản lới của chính quyền Tổng thống Obama, song đã vấp phải nhiều chỉ trích từ Tổng thống Trump. Thậm chí vị tổng thống Mỹ thứ 45 còn muốn xóa bỏ JCPOA. Và đến nay, chính quyền Trump vẫn chưa tỏ rõ quan điểm với Tehran.

Trong bối cảnh đó, việc nội bộ chính quyền Mỹ nhiệm kỳ 57 thể hiện sự mâu thuẫn trong đánh giá về thái độ và hành động của Tehran trong việc thực hiện các điều khoản của JCPOA càng khiến cho dư luận và giới phân tích không thể đoán định về quan điểm của chính quyền Trump, ngoài việc nhận diện dường như chính phủ Mỹ nhiệm Kỳ 57 đang bất đồng nội bộ.

Trump mất kiểm soát nội bộ hay ý đồ của Washington?

Việc Tổng thống Trump chỉ trích Iran không thực hiện đúng tinh thần của JCPOA, bất chấp việc trước đó báo cáo thường niên của chính quyền Mỹ khẳng định Iran tuân thủ thỏa thuận hạt nhân này, đã đặt ra nhiều câu hỏi về nội bộ chính quyền Trump và ý đồ của Washington.

Phải chăng Tổng thống Trump đã mất kiểm soát nội bộ và ngày càng bị dẫn dắt bởi các tướng lĩnh và những cộng sự có quan điểm diều hâu, muốn phát huy tối đa uy lực Mỹ trong ngoại giao quốc tế, mà xem nhẹ uy tín của nước Mỹ - danh dự của cường quốc số một thế giới?

Chính ngoại giao kiểu “búa – đinh” mà những quân nhân chuyên nghiệp xây dựng và đạo diễn, nặng về các giải pháp quân sự đã khiến cho vị tổng thống doanh nhân ngày càng bị chi phối bởi những góc nhìn chiến thuật, mà mất dần đi góc nhìn tổng thể trong ngoại giao nước lớn.

Việc “tiền hậu bất nhất” trong đánh giá về thái độ và hành động của Iran trong việc tuân thủ các điều khoản của JCPOA chỉ là điển hình của việc “lợi ích cục bộ che lấp lợi ích toàn cục”.

Không thống nhất nội bộ khiến Trump có thể “bị đánh từ trong ra ngoài” mà không thể chống đỡ.

Washington vo mau thuan de Israel danh phu dau khap Trung Dong?
Trump và thành phần phe chủ chiến của chính sách đối ngoại "Búa - Đinh"

Hay phải chăng việc “kẻ đánh người xoa” với Iran về JCPOA là ý đồ của Washington, không loại trừ khả năng chuẩn bị cho những nước cờ mói tại Trung Đông, mà ngăn chặn ước vọng bá chủ Trung Đông của Tehran là mục đích quan trọng?

Thực tế này không khác gì lối hành xử của chính quyền Tổng thống Bush với vấn đề vũ khí giết người hàng loạt của chế độ Saddam Hussein tại Iraq năm 2003, mà kết quả là cuộc tấn công của quân đội Mỹ vào Iraq, thực hiện việc “nhổ gai” Saddam.

Khi đó, Tổng thống Bush bị ảnh hưởng bởi 2 phe chủ chiến và chủ hoà.

Phe chủ chiến gồm bộ tứ quyền lực: Dick Cheney- Phó Tổng thống, Donald Rumsfeld – Bộ trưởng Quốc phòng, Paul Wolfowitz – Thứ trưởng Quốc phòng và Condoleezza Rice – Cố vấn An ninh Quốc gia.

Phe chủ hoà tại Washington khi đó do Ngoại trưởng Colin Powell đứng đầu đã chịu lép về trước bộ tứ quyền lực hiếu chiến và kết quả là phải lên tiếng ủng hộ Tổng thống Bush phát động chiến tranh chống Iraq.

Hiện nay, Tổng thống Trump dường như cũng đang bị ảnh hưởng bởi hai phe chủ chiến và chủ hoà trong các vấn đề đối ngoại mà “cần phải sử dụng búa để đóng đinh”.

Phe chủ chiến trong chính quyền Trump hiện đứng đầu bởi tam giác quyền lực : James Mattis – Bộ trưởng Quốc phòng, H.R.McMaster – Cố vấn Anh ninh Quốc gia và Nikki Haley – Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc.

Phe chủ hoà muốn Trump xử lý mểm dèo các vấn đề đối ngoại, hiện nay đứng đầu là Ngoại trưởng Rex Tillersson.

Và cũng không khác so với chính quyền Bush năm 2003, phe chủ hoà tại Washington đang bị lép vế trước tam giá quyền lực của phe chủ chiến.

}