Tranh luận nóng

Iran thúc đẩy chương trình hạt nhân mạnh hơn

Thứ Năm, 03/12/2020 07:17

(Tin tức 24h) - EU đánh giá khả năng ngăn cản chương trình hạt nhân Iran, Tehran tăng tốc phát triển chương trình hạt nhân.

Sputnik ngày 1/12 dẫn lời Đại diện cấp cao về Chính sách An ninh và Đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Josep Borrell đã bình luận về vụ ám sát nhà khoa học hạt nhân Iran mới đây, cảnh báo về một phản ứng mạnh mẽ từ Tehran, sẽ khiến cho việc phát triển chương trình hạt nhân ở nước này được thúc đẩy mạnh mẽ hơn.

Iran thuc day chuong trinh hat nhan manh hon
Iran sẽ thúc đẩy chương trình hạt nhân trước các đe dọa từ bên ngoài.

Ông Borrell nhận định, vụ ám sát nhà vật lý Iran Mohsen Fakhrizadeh gần đây sẽ không thể ngăn được Tehran phát triển vũ khí hạt nhân trong bối cảnh Mỹ đã phủ nhận các nỗ lực trong nhiều năm qua của EU cho một thỏa thuận vào năm 2015.

“Vụ ám sát nhà khoa học hạt nhân nổi tiếng Iran Mohsen Fakhrizadeh là một hành động tội ác… Tôi rất tiếc phải nói như vậy, nhưng đây không phải là cách giải quyết vấn đề. Sẽ không thể ngăn được Iran phát triển vũ khí hạt nhân bằng cách giết các chuyên gia về khoa học hạt nhân của nước này. Có những người không muốn JCPOA (Kế hoạch hành động toàn diện chung) hồi sinh trong khi chúng ta đã phải làm việc suốt nhiều năm qua để giữ cho thỏa thuận tồn tại bất chấp sự rút lui của Mỹ”- ông Borrell nói.

Trong cuộc tranh luận trực tuyến với những người tiền nhiệm là Federica Mogherini và Javier Solana, tại sự kiện có tên "EU trong một thế giới đang thay đổi" được tổ chức hôm 1/12, ông Borrell cũng mong muốn khối có thể thuyết phục Mỹ quay trở lại thỏa thuận hạt nhân và Iran quay trở lại tuân thủ đầy đủ các trách nhiệm hạt nhân như JCPOA đã vạch ra.

Điều quan chức cấp cao của ngành ngoại giao EU đưa ra không ngoài dự đoán. Cùng ngày 1/12, Quốc hội Iran yêu cầu Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) phải cung cấp uranium làm giàu trên 20% cho mục đích hòa bình và phải lưu trữ ít nhất 120 kg uranium mỗi năm theo một dự thảo luật chuẩn bị được thông qua.

Theo Điều 2 của dự luật này, AEOI có nghĩa vụ tăng cường năng lực làm giàu và sản xuất urani đã làm giàu lên ít nhất 500 kg/tháng nhằm phục vụ nhu cầu trong nước, cũng như trong việc bảo quản và tích trữ urani đã làm giàu.

Bên cạnh đó, Điều III quy định AEOI có nghĩa vụ bắt đầu lắp đặt, bơm khí, làm giàu và lưu trữ nguyên liệu ở mức độ làm giàu thích hợp trong vòng 3 tháng, thông qua ít nhất 1.000 máy ly tâm IR-2m ở tầng ngầm thuộc cơ sở Shahid Ahmadi Roshan tại Natanz.

Điều IV quy định AEOI phải xây dựng nhà máy sản xuất uranium kim loại ở Isfahan trong vòng 5 tháng sau khi dự luật này được thông qua.

Ngoài ra, Iran đưa ra quy định liên quan việc thực hiện các nghĩa vụ của Tehran đối với các thỏa thuận đã đạt được với nhóm P4+1 (gồm Đức, Anh, Pháp, Trung Quốc và Nga) tại Điều VI và VII.

Theo đó, chính phủ có nghĩa vụ đình chỉ việc tự nguyện thực hiện Nghị định thư bổ sung sau 2 tháng kể từ khi dự luật này được thông qua nếu các nước P4+1 không thực hiện các nghĩa vụ của họ đối với Iran như bình thường hóa quan hệ trong lĩnh vực ngân hàng, cũng như dỡ bỏ rào cản đối với hoạt động xuất khẩu và bán dầu của Iran.

Phát biểu trong phiên họp, ông Abolfazl Amooei, người phát ngôn của Ủy ban Chính sách Đối ngoại và An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, cho biết, kế hoạch này sẽ là chìa khoá mở các giới hạn áp đặt lên chương trình hạt nhân của Iran và theo đuổi mục tiêu của những người tử vì đạo như nhà khoa học hạt nhân Mohsen Fakhrizadeh.

“Chương trình hạt nhân của quốc gia phải tiến hành theo nhu cầu của đất nước chúng ta. Sau khi kế hoạch được phê duyệt, chúng tôi kỳ vọng rằng chương trình hạt nhân sẽ được củng cố, phát triển, và xu hướng này sẽ tăng tốc” - ông Amooei nói thêm.

Việc thúc đẩy chương trình hạt nhân của Iran được cho là không nằm ngoài phản ứng có thể đáp trả cuộc ám sát nhằm vào nhà khoa học hạt nhân hàng đầu nước này.

Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Israel đứng sau vụ ám sát Mohsen Fakhrizadeh nhưng từ chối cho biết liệu chính quyền Trump có biết trước vụ tấn công hay không.

Quan chức cho biết trong quá khứ, Israel đã chia sẻ thông tin với Mỹ về các mục tiêu và hoạt động bí mật của họ trước khi thực hiện. Tuy nhiên, ông không nói rõ liệu Israel có làm vậy trong trường hợp này hay không.

Iran đã cáo buộc Israel đứng sau vụ tấn công do các thiết bị nổ và kích hoạt từ xa ở hiện trường cho thấy chúng có nguồn gốc từ Israel. Trong khi đó, Israel không bác bỏ hay nhận trách nhiệm về cái chết của Fakhrizadeh.

Tuần trước, tờ New York Times dẫn lời một quan chức Mỹ cùng hai quan chức tình báo khác cho biết Israel đứng sau vụ tấn công, song không nêu chi tiết.

Nhà khoa học Fakhrizadeh chết trong cuộc phục kích hôm 27/11, khi một xe bán tải chở thuốc nổ được kích nổ trước xe của Fakhrizadeh tại thành phố Absard, phía đông Tehran. Các tay súng trên một chiếc SUV khác sau đó nã đạn. Fakhrizadeh tử vong tại bệnh viện.

Ông Fakhrizadeh từ lâu bị tình báo Mỹ, Israel cùng một số quốc gia phương Tây và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) nghi ngờ đứng đầu "chương trình phát triển bom nguyên tử bí mật" của Iran, được cho đã dừng năm 2003. Tuy nhiên, Iran nhiều lần phủ nhận phát triển vũ khí hạt nhân.

Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với ông Fakhrizadeh vào năm 2008 vì "các hoạt động và giao dịch góp phần phát triển chương trình hạt nhân của Iran". Thủ tướng Israel Netanyahu từng mô tả ông Fakhrizadeh là cha đẻ của chương trình vũ khí hạt nhân của Iran.

Hải Lâm