Tranh luận nóng

Iran gần với sở hữu bom hạt nhân như thế nào?

Thứ Sáu, 05/07/2019 07:15

(Tình hình Iran - Vấn đề hạt nhân Iran) - Các chuyên gia cho biết, Tehran có khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân trong vòng vài năm nhưng có lẽ không có ý định này.

Iran đã xác nhận hôm thứ Hai rằng, họ đã vượt giới hạn về lượng dự trữ uranium đã làm giàu của thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, hành động này là một động thái mang tính biểu tượng hơn là một bước đi cụ thể để có được vũ khí hạt nhân. Mặc dù hầu hết đều đồng ý rằng Iran có chuyên môn và khả năng để chế tạo một thiết bị như vậy, nhưng không rõ Tehran có ý định hay thậm chí thấy cần thiết phải làm như vậy hay không?

Kelsey Davenport, giám đốc chương trình không phổ biến vũ khí tại Hiệp hội kiểm soát vũ khí cho biết, đây không phải là một dấu gạch nối. “Đây là một động thái có tính toán, được thiết kế để đạt được đòn bẩy trong các cuộc đàm phán với châu Âu, Nga và Trung Quốc về những lệnh trừng phạt của Mỹ”.

Mới đây, Tehran đã tăng áp lực lên các bên còn lại trong thỏa thuận hạt nhân nhằm gây áp lực tối đa lên Tổng thống Hoa Kỳ. Iran đã bị cáo buộc tấn công các tàu chở dầu ở Vịnh Ô-man và gần đây nhất đã bắn hạ một máy bay không người lái của quân đội Hoa Kỳ, gần như một cuộc tấn công tên lửa trút xuống Iran trước khi Trump hủy bỏ vào phút cuối.

Thỏa thuận năm 2015 giới hạn mức độ uranium của Iran làm giàu tới 3,67% được gọi là Uranium giàu làm giàu và thích hợp để sản xuất nhiên liệu cho các lò phản ứng điện hạt nhân ở mức 300 kg. Nhưng vẫn còn một số bước Iran sẽ phải thực hiện để chế tạo bom, Davenport giải thích.

Theo ông Joe Cirincione, chủ tịch của Quỹ Plowshares, Tehran sẽ cần 1050 kg uranium làm giàu thấp để tạo ra lõi của một quả bom. Sau đó, Iran sẽ phải làm giàu thêm nữa, đến 90% độ tinh khiết bằng máy ly tâm cho đến khi có khoảng 25 kg uranium rất giàu.

Các chuyên gia ước tính rằng, sẽ mất khoảng một năm để Tehran có thể làm giàu đủ lượng uranium ở cấp độ vũ khí cho một quả bom hạt nhân, việc Iran vượt quá giới hạn 300 kg không làm thay đổi đáng kể mốc thời gian đó, Davenport cho biết.

Trước thỏa thuận năm 2015, Iran đã có hơn 10.000 kg uranium làm giàu thấp, nhưng được yêu cầu chuyển 98% trong số đó khỏi đất nước, theo Cirincione.

Davenport cho biết, một khi Iran có đủ lượng uranium ở cấp độ vũ khí, thì nó sẽ phải chuyển uranium từ dạng khí sang kim loại, lắp nó với một gói thuốc nổ có thể kích hoạt phản ứng phân hạch và gắn nó vào tên lửa đạn đạo, Davenport nói.

Các chuyên gia ước tính, đi từ đột phá đến thực sự có vũ khí hạt nhân có thể triển khai có thể mất thêm từ vài tháng đến một năm. Trong khi cộng đồng tình báo Hoa Kỳ đánh giá vào năm 2007 rằng, Iran đã nắm vững các bước cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân, bao gồm nghiên cứu chế tạo đầu đạn gắn vào một số loại tên lửa đạn đạo, thử nghiệm khả năng, Davenport nhấn mạnh.

Iran gan voi so huu bom hat nhan nhu the nao?
Các chuyên gia đều đồng ý rằng Iran có đủ năng lực để chế tạo bom hạt nhân

Các chuyên gia đồng ý rằng Iran có khả năng chế tạo bom hạt nhân. Nhưng liệu Tehran có thực sự làm như vậy hay không là một câu hỏi rất khác. Đây đơn giản chỉ là tín hiệu gửi đến Nhà Trắng rằng Tehran sẵn sàng đàm phán thêm. Ngoại trưởng Mohammad Javad Zarif nói vào cuối tháng trước rằng, “Iran sẽ không bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân”.

Phó đô đốc John Miller, chỉ huy đã nghỉ hưu của Hạm đội 5 cho biết, “Iran nhận ra rằng sở hữu vũ khí hạt nhân sẽ không mang lại lợi thế quân sự”.

“Giả thuyết rằng, một năm nữa, Iran có vũ khí hạt nhân. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Người Ả-rập sẽ có vũ khí hạt nhân”, ông Miller nói. “Israel là một cường quốc hạt nhân, và bây giờ sẽ có hai quốc gia vùng Vịnh là các cường quốc hạt nhân”. Đó không phải chiến lược lâu dài.

Tuy nhiên, tính toán của Teheran có thể thay đổi, đặc biệt nếu Hoa Kỳ quyết định tiến hành một cuộc tấn công quân sự nhắm vào các cơ sở hạt nhân của Iran, Davenport cảnh báo. Vào thời điểm đó, Iran có thể quyết định cần vũ khí hạt nhân để ngăn chặn hành động gây hấn của Mỹ trong tương lai.

Vài tuần tới Teheran có thực sự quyết định theo đuổi vũ khí hạt nhân hay không. Hạn chót là ngày 7 tháng 7, thời điểm đó Iran đã tuyên bố sẽ bắt đầu tăng mức độ làm giàu lên hơn 3,67% nếu không được gỡ các lệnh trừng phạt.

Ngay sau đó, rủi ro sẽ tăng đáng kể vì thời gian để Iran bước đến giới hạn đỏ ngày càng ngắn lại.

  • Như Ý