Tranh luận nóng

'Ai cũng gù, thẳng lưng là khuyết tật': Xót xa

Thứ Hai, 18/05/2020 13:31

(Giáo dục) - Điểm yếu chung trong các vụ án chính là sự chệch choạc trong công tác cán bộ và tổ chức sử dụng cán bộ.

Khi chọn làm sai

Ông Lê Như Tiến - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội bày tỏ xót xa trước câu nói: "Ai cũng gù, mình thẳng lưng sẽ thành khuyết tật" của bị cáo Diệp Thị Hồng Liên (nguyên Phó trưởng phòng khảo thí) tại phiên tòa xét xử sơ thẩm 15 bị cáo trong vụ án gian lận điểm thi THPT năm 2018 tại Hòa Bình.

'Ai cung gu, thang lung la khuyet tat': Xot xa
Bị cáo Diệp Thị Hồng Liên (cựu trưởng phòng khảo thí) tại phiên xử. Ảnh: LĐO

Theo ông Tiến, bà Liên nói không sai khi những điều đúng, điều tốt, những người tốt mà bị coi là dị biệt, là khuyết tật ngày càng xuất hiện nhiều thực tế. Tại sao lại ngày càng có nhiều người chọn làm sai?

Để trả lời câu hỏi trên, ông Tiến điểm lại hàng loạt những vụ nóng hậu Covid-19 khiến dư luận bức xúc như: vụ án Đường Nhuệ (Thái Bình); vụ nâng khống máy xét nghiệm của Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội (CDC); vụ ký giấy bán nhà cho Vũ Nhôm ở Đà Nẵng; vụ CSGT Đồng Nai bảo kê cho sai phạm... và phiên tòa xử tiếp vụ gian lận điểm thi trong kỳ thì tốt nghiệp THPT năm 2018 vừa qua.

"Trong lúc căng thẳng nhất của dịch bệnh, khi cả nước cùng kêu gọi đồng lòng, đồng sức, có người nhịn ăn nhường cơm, góp gạo để chống dịch thì vẫn có những người có trách nhiệm vẫn đang tâm nâng khống giá máy xét nghiệm để chia nhau.

Hay ở Đà Nẵng, Thái Bình, Đồng Nai, đều là những cán bộ quản lý nhưng lại những lý do này khác để rồi đứng sau lưng bảo kê, chống lưng cho những sai phạm. Đến khi bị xử lý lại biện minh "tôi không có thực quyền".

Mới đây là phiên xử vụ gian lận thi cử THPT 2018 tại Hòa Bình, với những phát ngôn khiến người nghe rất đau lòng.

Dù mỗi địa phương là một vụ án với hành vi, mức độ phạm tội khác nhau song đều bộc lộ một điểm yếu chung chính là sự chệch choạc trong công tác cán bộ và tổ chức sử dụng cán bộ. Nếu công tác cán bộ không thay đổi, sử dụng cán bộ ở đâu đó còn dựa trên quan hệ, tiền tệ, hậu duệ, rồi mới đến trí tuệ, đạo đức thì khó có thể phát triển được đội ngũ cán bộ trong sạch, vững mạnh ngay chính cơ quan, đơn vị, địa phương mình", ông Tiến nói. 

Theo ông Tiến, vấn đề nhân sự được nhắc đến rất nhiều trong các phiên họp chuẩn bị cho Đại hội Đảng thứ 13 sắp tới, trong đó những tiêu chí luôn được nhấn mạnh như: cán bộ tâm sáng, lòng trong, coi việc công là gốc... được coi là nòng cốt, là gốc của mọi công việc.

Nhưng muốn lựa chọn được những cán bộ như vậy, ông Tiến cho rằng vấn đề cốt lõi là phải có được môi trường trong sạch, lành mạnh để cái xấu không thể tồn tại, không thể phát triển lên.

Vì lẽ này, ông Tiến rất cảm thông cho những cán bộ khi đứng trước vành móng ngựa mới bày tỏ sự hối hận, xin tha thứ. Những sai phạm của họ đã phải trả giá, những phán quyết của tòa án là hoàn toàn xứng đáng, công tâm trước những sai phạm do họ gây ra. Họ phải chịu trách nhiệm cho những lỗi lầm, sai sót đó.

Tuy nhiên, khi nhìn sâu, nhìn rộng hơn sẽ thấy sự ân hận muộn màng đó có thể hiểu do bản thân họ đã bị cuốn vào những việc làm sai trái mà họ không cưỡng lại được, hoặc, không thể chống lại được vì nếu không thực thi thì có thể sẽ bị chèn ép, bị đánh bật ra khỏi guồng máy...

"Rất đáng trách nhưng cũng lại đáng thương. Khi thật thà, ngay thẳng thường bị thua thiệt, chèn ép thì có mấy ai muốn lựa chọn thật thà ngay thẳng? Có người lựa chọn gian dối vì quyền lợi, vì lợi ích nhưng cũng có những người lựa chọn khom lưng, cúi mặt cũng chỉ để được yên thân. Thực tế này đang ngày càng bộc lộ rõ hơn qua nhiều phiên xử gần đây, rất xót xa.

Vì thế, tôi cho rằng, điều quan trọng nhất lúc này là phải xây dựng cho được một cơ chế giám sát quyền lực chặt chẽ từ trên xuống dưới, từ lãnh đạo cấp cao tới cấp thấp, để cán bộ, nhân viên khi làm việc không còn ai phải kêu than "không làm cũng chết" thì mới được", ông Tiến chỉ rõ.

Từ những vụ việc trên, cũng như trở lại câu chuyện cụ thể tại phiên xử vụ gian lận thi cử ở Hòa Bình, ông Tiến cho rằng bên cạnh một môi trường làm việc trong sạch, lành mạnh thì trách nhiệm, đạo đức công vụ của cán bộ cũng đang ngày càng xuống cấp, tha hóa, biến chất.

"Nếu vẫn còn có những người chống dịch mà lại tham tiền chống dịch; người tổ chức thi cử lại gian lận điểm thi; người quản lý đất đai lại ký giấy bán đất sai; người chống sai phạm lại bảo kê cho sai phạm... thì là do sự yếu kém, thiếu bản lĩnh của người cán bộ. Do thiếu bản lĩnh, nhận thức về đạo đức công vụ chưa thấu đáo nên mới để bản thân bị cuốn theo những lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm, bị đồng tiền cám rỗ làm tha hóa, biến chất.

Cũng chính vì thiếu bản lĩnh, đạo đức của những người thực thi công vụ nên mới có những người chấp nhận chọn "gù lưng" theo cái sai, làm sai thay vi đứng thẳng lưng, chống lại cái sai trong vụ gian lận điểm thi tại Hòa Bình", ông Tiến chứng minh.

Nếu còn những "tấm gương mờ" phổ rộng

Theo ông Tiến, trong gia đình phải luôn dạy con cái thật thà, trung thực, không làm những điều sai trái, vi phạm pháp luật.

Xã hội, nhà trường cũng phải luôn dạy học sinh như vậy.

Đáng tiếc, đó chỉ là trên lý thuyết, còn trên thực tế, ông Tiến thừa nhận đang có rất nhiều "tấm gương mờ" có sức ảnh hưởng phủ rộng hơn cả những" tấm gương sáng".

Ông lấy ví dụ, trong gia đình bố mẹ, ông bà dạy con cái phải trung thực, thật thà, dũng cảm nhưng bản thân nhiều gia đình bố mẹ lại không gương mẫu, lại gian dối, tham nhũng, phạm tội...

Nhìn ngay từ vụ gian lận điểm thi tốt nghiệp THPT vừa qua, vì có nhiều phụ huynh vì muốn bao che cho hành vi sai phạm mà phải nói dối khiến chính con em họ nhiều khi cũng phải nói dối theo, phải giả "vui" với điểm có được, phải "gồng mình" để làm thủ khoa... như vậy thì có thể dạy được ai.

Còn trong nhà trường, ông Tiến đề cập tới những chuyện tranh cãi về chuyện lạm thu, thu sai, phụ huynh, thầy cô lao vào đánh nhau, thầy cô chửi học sinh, bắt học sinh uống nước giẻ lau bảng... vẫn đang xảy ra, khiến dư luận bức xúc, học sinh mất lòng tin.

"Nếu, các môi trường giáo dục trong gia đình, nhà trường và xã hội còn không trong sạch, những hình ảnh như vậy vẫn tồn tại thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới việc hình thành nhân cách, đạo đức của người cán bộ, công chức sau này", ông Tiến phân tích.

'Ai cũng gù, thẳng lưng là khuyết tật': Đừng bao biện!

Từ những phân tích trên, đúc rút lại các vấn đề ông Tiến cho rằng để có thể xây dựng được một môi trường công vụ trong sạch, vững mạnh thì điều quan trọng trước hết là phải xây dựng được một bộ máy điều hành trong sạch, vững mạnh.

Việc này cũng phải xây dựng ở cả các môi trường xung quanh như giáo dục, gia đình và xã hội.

Khi có được môi trường làm việc trong sạch vững mạnh sẽ lựa chọn được những cán bộ quản lý, lãnh đạo gương mẫu, thật thà, thẳng thắn để làm việc. 

Tiếp theo là cơ chế xử lý phải nghiêm khắc, nghiêm minh với tất cả các hành vi đi ngược với nguyên tắc công vụ, phải kiên quyết loại bỏ ra khỏi bộ máy những tấm gương không trong sáng, thật thà, có hành vi lợi dụng chức vụ để gian dối, vụ lợi.

Vấn đề nữa là công tác thanh tra, kiểm tra thường xuyên, nghiêm túc của các cơ quan có thẩm quyền để kịp thời phát hiện sai phạm và xử lý nghiêm khắc những sai phạm.

Cuối cùng chính là trách nhiệm của người đứng đầu. Nếu người đứng đầu xây dựng được môi trường làm việc tại cơ quan, đơn vị mình là: "thẳng thắn, thật thà, sẽ không bị thua thiệt" thì chắc chắn không còn cán bộ nào muốn lựa chọn gian dối, gù lưng để làm sai.

Lam Nguyễn