Tranh luận nóng

Tiếng Việt 1 nhiều từ khó, đọc trúc trắc: Cứ bình tĩnh

Thứ Năm, 08/10/2020 09:34

(Giáo dục) - GS Nguyễn Minh Thuyết khẳng định, các từ sử dụng trong sách đều là từ phổ thông, có trong từ điển của Viện Ngôn ngữ học. 

Sau khi than phiền chương trình Tiếng Việt lớp 1 đổi mới nặng hơn trước, nhiều phụ huynh tiếp tục phản ánh môn tiếng Việt có nhiều từ khó hiểu, hoặc không phổ biến, không phù hợp với trẻ em - đối tượng mới tiếp cận ngôn ngữ. Ngay đến phụ huynh nhiều khi phải tra từ điển mới hiểu chính xác nghĩa của từ là gì.

Chẳng hạn, trong sách Tiếng Việt 1 - bộ Cánh Diều có những từ như: dưa đỏ, nhá (thỏ nhá cỏ, nhá dưa), nhè (bé nhè), hè nhà...

Tieng Viet 1 nhieu tu kho, doc truc trac: Cu binh tinh
Một bài đọc trong sách Tiếng Việt 1 - Cánh Diều

Tương tự, sách cũng có nhiều bài đọc trúc trắc, khiến trẻ đọc "méo cả mồm". Chẳng hạn:

Bài “Bể cá” (trang 31): “Ba Hà để bể cá ở hè. Bể có cá, có cò, le le. Cò ở bể cá là cò đá. Le le là le le gỗ”;

Bài “Bé kể” (trang 35): “Bà bế bé Lê. Bé bi bô: “Dì… giò…”. Đó là bé kể: Dì Kế giã giò. Cỗ có giò, có gà, có cả giá đỗ”.

Bài “Nhà cô Nhã” (trang 39): “Nhà cô Nhã ở bờ hồ. Hồ nhỏ, nhà nho nhỏ. Hồ có cá mè, ba ba. Nhà có na, nho, khế”.

Bài “Bi nghỉ hè” (trang 43): “Nghỉ hè, Bi ở nhà bà. Nhà bà có gà, có nghé. Ổ gà be bé. Gà có ngô. Nhà nghé nho nhỏ. Nghé có cỏ, có mía”.

Bài “Nhà dì” (trang 45): “Nhà dì Nga có pi a nô. Cả nhà Bi đi phố, ghé nhà dì, nghe pi a nô. Dì Nga pha cà phê. Bố mẹ có cà phê. Bi có phở. Bé Li có na”.

Bài “Đi nhà trẻ” (trang 55): “Chị Trà cho bé Chi đi nhà trẻ. Qua chợ, chị chỉ cho bé cá trê, cá mè… Ở nhà trẻ, Chi nhớ mẹ. Chị Trà dỗ: “Bé nhè thì cô chê đó”. Bé nghe chị".

Trao đổi với Đất Việt, GS Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên chương trình giáo dục phổ thông mới, đồng thời là chủ biên sách giáo khoa Tiếng Việt 1 bộ Cánh Diều cho biết, trẻ lớp 1 ở những tuần đầu tiên mới học được vài chữ cái, cho nên tác giả phải hết sức cố gắng để kể những câu chuyện mà các em có thể đọc được với một vài chữ cái.

"Trẻ mới biết khoảng chục chữ cái, ghép thành một bài không dễ, nhưng tại sao vẫn phải làm? Bởi vì nếu trẻ học từng âm rời, từng chữ rời, thậm chí từng từ rời thì không thú vị và không nhớ được, cho nên phải tạo thành các bài, các câu chuyện ngắn với những âm, những chữ, những từ trẻ đã học được", GS Nguyễn Minh Thuyết nói.

"Tôi cam kết tất cả những từ tôi sử dụng trong sách Tiếng Việt 1 đều là từ phổ thông, có trong từ điển của Viện Ngôn ngữ học do GS Hoàng Phê làm chủ biên", vị giáo sư khẳng định.

Bên cạnh đó, chủ biên sách Tiếng Việt 1 - bộ Cánh Diều cho biết, cũng có một số trường hợp ông sử dụng phương ngữ (như từ "ba, má"), điều này phụ thuộc vào hệ thống nhân vật.

"Đây là sách viết cho toàn quốc, và có 2 hệ thống nhân vật: trẻ sống ở miền Bắc  và trẻ sống ở miền Nam. Người miền Nam gọi "ba, má", còn người miền Bắc gọi "bố mẹ". Nếu sách chỉ dạy từ "bố, mẹ" thì trẻ trong Nam sẽ thắc mắc "ba, má" đâu? Do đó, sách có từ "ba, má", mà với một đất nước thống nhất mấy chục năm, không ai còn xa lạ với những từ này nữa.

Tương tự, từ "dưa đỏ" không có gì là khó hiểu khi trong sách có kèm hình vẽ.

Có người cho rằng "hè nhà" là từ địa phương, chỉ miền Bắc hay dùng, nhưng không phải như vậy. Miền Nam, miền Bắc đều dùng từ này, và trong từ điển Tiếng Việt của GS Hoàng Phê, "hè nhà" là từ phổ thông, còn một số vùng ít dùng thì đó là chuyện khác.

Ở ngoài Bắc, "hè nhà" còn được gọi là "hiên nhà", nhưng trong chương trình, khi trẻ mới học chữ e, h, chưa học vần iên, thì trẻ mới biết "hè nhà", chưa biết "hiên nhà", GS Nguyễn Minh Thuyết dẫn một số ví dụ.

Ông lưu ý, trong quá trình giảng dạy, nhiệm vụ của giáo viên là phải hướng dẫn, giải thích cho học sinh những từ mà các em không hiểu. Thậm chí, trong hướng dẫn dành cho giáo viên còn giải thích sẵn một số từ.

"Thầy cô ở địa phương nào thì biết học sinh mình có biết từ này không, nếu trẻ không biết thì giải thích để mở rộng ngôn ngữ cho trẻ. Quan trọng là các bài học mang tính giáo dục, giúp trẻ đọc được, không xúi trẻ con làm bậy", GS Thuyết nói và lưu ý mọi chuyện phải từ từ, phụ huynh cứ bình tĩnh, không nên nóng vội.

Thời gian qua, ông đã đi khảo sát, tìm hiểu tình hình dạy sách Cánh Diều ở nhiều địa phương thì thấy học sinh đọc rất tốt và tin tưởng hết năm học, học sinh lớp 1 có thể đọc thông, viết chắc.

Thành Luân